Bầu Cử Và Lời Hứa

Không khí sân trường giờ ra chơi rộn ràng áp-phích vận động tranh cử ban chấp hành Hội đồng Học sinh nhiệm kỳ mới, treo dọc hành lang từ Sân Đa Năng đến lối vào Thư viện Cánh Buồm. Gió từ triền sông An Hòa thổi qua hàng phượng vĩ rụng lá trơ cành, cuốn theo những mảnh giấy màu phấp phới. Trên các bảng tin bằng nỉ ở chân cầu thang, những khẩu hiệu tranh cử đầy màu sắc được dán san sát, thu hút từng tốp học sinh xúm lại chỉ trỏ, bàn tán sôi nổi. Từng đợt gió cuối thu mang theo vị ngai ngái của phù sa và hơi lạnh se sắt len lỏi qua các dãy hành lang lát gạch bông cũ kỹ, làm rung rinh những sợi dây dù căng ngang lối đi, nơi những biểu ngữ được cắt dán công phu đang thi nhau phô diễn thông điệp của từng ứng viên. Tiếng chuông báo hiệu ba mươi phút giải lao vừa dứt điểm cũng là lúc mọi góc sân trường vỡ òa trong những âm thanh hỗn tạp: tiếng đế giày bata miết sàn kin kít, tiếng cười đùa í ới, và tiếng loa pin bắt đầu phát đi những tín hiệu rè rè chuẩn bị cho các màn thuyết phục cử tri gay cấn nhất trong năm.

Tại góc Sân Đa Năng, nơi có hàng bậc thang bê tông nhìn ra bãi tập bóng rổ, Bùi Quốc Bảo đang đứng giữa một vòng tròn bè bạn đông nghịt. Cậu mặc chiếc áo đồng phục phanh nút cổ, chiếc loa cầm tay màu xanh dương phát ra những tiếng rè rè quen thuộc trước khi giọng nói hào sảng, tràn đầy sinh khí của cậu vang lên khắp khoảng sân:

“Các bạn nghe này! Hai năm qua, Hội đồng Học sinh toàn đưa ra những quy chế khô khan, những buổi sinh hoạt cứng nhắc mà chẳng ai muốn tham gia. Chúng ta đến trường đâu phải chỉ để ngồi dán mắt vào sách vở từ sáng tới chiều muộn?”

Bảo vung tay, nụ cười rạng rỡ kéo theo tiếng vỗ tay rào rào của đám nam sinh lớp 10 và 11 đứng xung quanh. Nắng trưa rọi xiên qua kẽ lá bàng đổ những vệt sáng lốm đốm lên vầng trán lấm tấm mồ hôi của cậu học sinh lớp 10A3, người luôn được biết đến như linh hồn của mọi phong trào văn nghệ và thể thao trong trường. Bảo có dáng người dong dỏng cao, nước da rám nắng khỏe khoắn của một tay ném bóng cừ khôi, và đặc biệt là đôi mắt sáng rực mỗi khi nói về những kế hoạch quy tụ đám đông. Cậu bước lên thêm một bậc thang nữa, giơ cao chiếc loa như một vị tướng lĩnh đang truyền lửa cho đội quân của mình trước giờ xung trận:

“Nếu các bạn bầu cho tôi, việc đầu tiên tôi làm trong nhiệm kỳ tới là hồi sinh Ngày hội Thể thao Minh Tiến! Nhưng không phải một giải đấu nội bộ tẻ nhạt, mà là một ngày hội quy mô mở rộng, mời cả ba trường trung học ven sông cùng tham gia thi đấu bóng đá, bóng rổ và kéo co. Chưa hết, dọc theo lối đi của Sân Đa Năng, chúng ta sẽ dựng một hội chợ ẩm thực hoành tráng kéo dài suốt hai ngày cuối tuần! Mỗi chi đoàn một gian hàng tự chọn, từ trà sữa, đồ nướng cho đến các món ăn vặt tự làm. Căng tin Bếp Nhà sẽ là đối tác đồng hành để cung cấp nguyên liệu chuẩn sạch. Một lễ hội thực thụ của học sinh, do học sinh và vì học sinh! Ai muốn một học kỳ bùng nổ, hãy bỏ phiếu cho Bùi Quốc Bảo!”

Tiếng huýt sáo, tiếng vỗ tay tán thưởng vang dội. Mấy cậu bạn thân trong đội bóng rổ giơ cao tấm áp-phích vẽ tay hình ngọn lửa rực rỡ với dòng chữ in hoa nắn nót: *“HÀNH ĐỘNG VÌ NIỀM VUI — CHỌN BÙI QUỐC BẢO”*. Ý tưởng về những buổi chiều rộn rã âm nhạc, mùi thơm của xúc xích nướng và những trận cầu cuồng nhiệt rõ ràng đánh trúng tâm lý khao khát được giải tỏa sau chuỗi ngày thi cử căng thẳng vừa qua. Đám học sinh khóa dưới reo hò phấn khích. Những lời hứa hẹn của Bảo tựa như một luồng gió mát lành thổi bùng lên khát khao tuổi trẻ, xóa nhòa đi sự ngột ngạt của những xấp đề cương ôn tập dày cộm và những buổi phụ đạo kéo dài vô tận dưới ánh đèn huỳnh quang.

Thế nhưng, bầu không khí hưng phấn ấy nhanh chóng vấp phải một luồng gió đối lập khi đám đông tản dần về phía sảnh chính của Căng tin Bếp Nhà.

Ở đó, một chiếc bàn gấp đơn giản được kê ngay ngắn bên cạnh cột thông báo. Đứng phía sau là Ngô Khánh Linh, áo đồng phục cài kín cúc, mái tóc buộc đuôi ngựa gọn gàng không một sợi vương. Trước mặt Linh không có loa phóng thanh, không có tranh vẽ màu mè hay khẩu hiệu rực rỡ, chỉ có những xấp tài liệu khổ A4 in đen trắng phẳng phiu, được kẹp ghim cẩn thận thành từng tập. Khác hẳn với vẻ náo nhiệt, ồn ã ngoài sân nắng, không gian quanh chiếc bàn của Linh toát lên một vẻ trật tự đến lạnh lùng. Từng xấp giấy được xếp theo mép thước thẳng tắp, mép bàn không một hạt bụi, và bên cạnh là chiếc bút ký kim loại đặt song song với cuốn sổ ghi chép bìa đen. Linh đứng thẳng lưng, hai tay đan vào nhau đặt nhẹ trên mặt bàn, phong thái đĩnh đạc và nghiêm cẩn của một thủ khoa khối Tự nhiên từng nhiều lần đại diện cho trường đi thi học sinh giỏi cấp tỉnh.

Thấy học sinh kéo tới, Linh hắng giọng, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào đám đông:

“Tôi biết những lời hứa hẹn về hội chợ và lễ hội luôn nghe rất bùi tai. Nhưng tôi đề nghị các bạn hãy nhìn thẳng vào thực tế: điểm sàn khảo sát chuẩn hóa của trường chúng ta trong đợt giữa kỳ vừa rồi đang tụt lại so với khu vực. Tỷ lệ học sinh đạt chuẩn đầu ra các môn khoa học tự nhiên giảm ba phẩy hai phần trăm. Chúng ta lấy đâu ra thời gian và tâm trí để đắm mình vào những ngày hội phô trương tốn kém?”

Linh nhấc một tập tài liệu lên, ngón tay trỏ chỉ thẳng vào biểu đồ cột được in sắc nét:

“Cương lĩnh của tôi dựa trên ba nguyên tắc: Kỷ luật — Tập trung — Hiệu suất. Nếu tôi được tín nhiệm làm Chủ tịch Hội đồng Học sinh, tôi sẽ đề xuất cắt giảm tối đa các khoản chi cho những sự kiện vui chơi ngoại khóa hình thức. Toàn bộ phần ngân sách tiết kiệm được từ các lễ hội vô bổ sẽ được gom lại, chuyển thẳng vào hai mục tiêu cốt lõi: thứ nhất, thành lập Quỹ Học bổng Khuyến học Minh Tiến để hỗ trợ các bạn có thành tích vượt khó; thứ hai, mua bản quyền tài liệu chuyên sâu và tổ chức định kỳ ba kỳ thi thử chuẩn hóa liên trường mỗi học kỳ. Trường học là nơi xây dựng nền tảng tri thức vững chắc cho tương lai, chứ không phải là công viên giải trí!”

Lời phát biểu sắc lạnh, không khoan nhượng của Linh như một gáo nước lạnh tạt vào bầu không khí náo nhiệt vừa nhen nhóm. Vài học sinh lớp 12 khẽ gật gù đồng tình vì áp lực thi cử cận kề, nhưng phần lớn các học sinh khóa dưới đều nhíu mày thì thầm. Từng lời nói của Linh đều chuẩn xác, đanh thép, không thừa thãi một từ đệm, giống như những phương trình toán học được giải mã rành mạch trên bảng đen. Thế nhưng, chính sự rành mạch không kẽ hở ấy lại tạo nên một bức tường vô hình ngăn cách cô với cảm xúc của số đông học sinh đang mệt mỏi vì áp lực học đường.

“Cắt hết hoạt động vui chơi thì trường học có khác gì trại huấn luyện không?” Một giọng nói ngập ngừng cất lên từ phía sau.

“Đúng đấy, áp lực học tập đã đủ nghẹt thở rồi, đến ngày hội truyền thống cũng bị dẹp bỏ thì ai mà chịu nổi!” Một bạn khác phụ họa, nét mặt lộ rõ sự bất bình.

Linh vẫn đứng thẳng, ánh mắt không hề nao núng trước những lời xì xào: “Kỷ luật luôn tạo ra sự khó chịu ban đầu, nhưng nó là cách duy nhất mang lại kết quả đo lường được. Các bạn muốn hai ngày vui chơi thoáng qua rồi đổi lại bằng bảng điểm bết bát, hay muốn một tấm vé an toàn bước vào cánh cửa đại học?”

Hai góc sân trường, hai thái cực đối lập hoàn toàn. Một bên là lời hứa rực rỡ, giàu cảm xúc nhưng mơ hồ; một bên là kỷ luật thép thực dụng, đo lường được bằng số liệu nhưng lạnh lùng và ngột ngạt. Giữa khoảng sân rộng, đám đông học sinh bắt đầu chia thành những luồng dư luận trái chiều gay gắt. Có người say mê viễn cảnh ngày hội tưng bừng của Quốc Bảo, nhưng cũng có người lo lắng cho kỳ thi tốt nghiệp và kỳ vọng vào những bộ đề thi chất lượng của Khánh Linh. Không khí tranh cử chưa bao giờ phân hóa rõ rệt và căng thẳng đến thế dưới mái trường Minh Tiến.

Đứng nép dưới bóng râm của hành lang tầng trệt, Phạm Thảo Vy lặng lẽ quan sát cả hai bên, trên tay cầm chặt cuốn sổ tay bọc bìa da màu nâu nhạt cùng chiếc máy ghi âm kỹ thuật số chuyên dụng của nhà trường.

Sau sự cố phát thanh liên quan đến Đức Lâm cách đây không lâu, vị trí của Vy đã thay đổi hoàn toàn. Quyền tự ý duyệt tin và tự do lên sóng trực tiếp của cô đã bị tước bỏ vô thời hạn. Tư cách Thư ký Hội đồng Học sinh cũng đang trong thời gian đình chỉ. Từng dòng chữ, từng chủ đề Vy muốn đưa vào bản tin phát thanh giờ ra chơi đều phải trải qua hai vòng kiểm duyệt khắt khe: đầu tiên là sự rà soát của cô giáo chủ nhiệm Thu Hà, sau đó là sự phê duyệt bằng văn bản từ thầy Tổng phụ trách thuộc ban cố vấn. Mỗi bản thảo nộp lên đều chi chít những dấu mực đỏ sửa lỗi, yêu cầu viện dẫn nguồn tin rõ ràng và loại bỏ hoàn toàn các nhận định chủ quan mang tính suy diễn. Cảm giác bị tước mất quyền tự chủ từng khiến Vy ngột ngạt, nhưng những ngày tháng ngồi kiểm điểm bản thân và học lại từng nguyên tắc tác nghiệp báo chí cơ bản đã rèn cho cô một sự điềm tĩnh và thấu đáo trước những sự việc bề nổi.

Nhiệm vụ tuần này của Vy không phải là tạo ra một bản tin giật gân để kéo lại lượt nghe tụt dốc, mà là thực hiện một loạt bài phỏng vấn kiểm chứng tính khả thi của các ứng viên tranh cử. Trên trang đầu của cuốn sổ tay, dòng chữ mực đỏ của cô Hà vẫn còn nguyên độ sắc nét: *“Một người làm tin chân chính không khuếch đại lời hứa của người khác, mà giúp cộng đồng nhìn rõ sự thật phía sau những lời hứa đó bằng sự tôn trọng và bằng chứng khách quan.”* Những lời căn dặn ấy như một chiếc la bàn định hướng cho từng bước đi của Vy trong chiến dịch tranh cử đầy biến động này. Cô hiểu rằng, chỉ một câu hỏi thiên vị hay một kết luận vội vàng lúc này cũng có thể làm sai lệch nhận thức của cử tri toàn trường.

Vy hít một hơi sâu, chỉnh lại cổ áo rồi bước về phía Sân Đa Năng, nơi Quốc Bảo vừa kết thúc phần vận động và đang ngồi uống nước trên hàng ghế đá.

Bóng râm của cây xà cừ cổ thụ che mát một góc sân, nơi những giọt mồ hôi trên trán Bảo vẫn chưa kịp khô. Cậu đang hào hứng thảo luận với mấy người bạn về danh sách các ca khúc sẽ phát trong giờ nghỉ giữa các hiệp đấu. Khi bóng dáng của Vy xuất hiện, câu chuyện của nhóm nam sinh bỗng chùng xuống một nhịp.

“Chào Bảo. Cậu có mười phút cho bản tin kiểm chứng của Ban Phát thanh không?” Vy lên tiếng, giọng nói giữ ở mức độ chừng mực, không vồ vập cũng không né tránh.

Bảo ngẩng lên, nụ cười trên môi khựng lại một nhịp khi thấy chiếc máy ghi âm trên tay Vy. Cậu gãi đầu, vẻ mặt thoáng chút ngượng ngùng: “À... Vy đấy à. Cậu định phỏng vấn tớ thật sao? Tớ tưởng ban phát thanh đợt này chỉ phát nhạc không lời thôi chứ.”

“Quy trình mới yêu cầu cử tri phải hiểu rõ tính khả thi của từng đề án trước ngày bỏ phiếu,” Vy bình tĩnh đáp, đặt máy ghi âm lên mặt ghế đá giữa hai người, ngón tay bấm nút ghi âm màu đỏ. Đèn led nhỏ trên thân máy nhấp nháy báo hiệu thiết bị đang hoạt động. “Tôi xin phép ghi âm cuộc trao đổi này nhé?”

“Được chứ, cứ tự nhiên,” Bảo ngồi thẳng dậy, lấy lại vẻ tự tin vốn có, vuốt lại mái tóc ướt mồ hôi.

Vy lật cuốn sổ, mắt quét qua những gạch đầu dòng đã được chuẩn bị kỹ:

“Trong bài phát biểu vừa rồi, cậu hứa hẹn tổ chức Ngày hội Thể thao liên trường kết hợp hội chợ ẩm thực hai ngày cuối tuần. Đề án nghe rất hấp dẫn. Nhưng câu hỏi đặt ra là: nguồn kinh phí cụ thể để hiện thực hóa kế hoạch này nằm ở đâu? Cậu dự toán chi phí thuê khung rạp, thiết bị âm thanh công suất lớn cho Sân Đa Năng, tiền bồi dưỡng trọng tài liên trường và chi phí bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm là bao nhiêu?”

Nụ cười của Bảo hơi sượng lại. Cậu chớp mắt, ngón tay cào nhẹ lên gối: “Thì... ngân sách ngoại khóa của trường hằng năm vẫn có một khoản cho phong trào mà. Hơn nữa, tớ tính rồi, các gian hàng ẩm thực sẽ đóng phí tham gia. Chúng ta có thể kêu gọi thêm tài trợ từ các cửa hàng xung quanh khu vực bến sông, ví dụ như tiệm nước mía hay các đại lý văn phòng phẩm.”

“Cậu đã liên hệ thử với đơn vị nào chưa? Đã có bảng báo giá thuê khung bạt và dàn loa chưa?” Vy tiếp tục truy vấn, giọng nói đều đặn nhưng dứt khoát. Ngòi bút bi của cô lướt nhẹ trên trang giấy, ghi lại từng khoảng dừng ngập ngừng của đối phương. “Theo quy chế tài chính của trường, quỹ hoạt động phong trào mỗi quý của Hội đồng Học sinh chỉ có hạn mức cố định là hai triệu rưỡi cho tất cả các câu lạc bộ. Một dàn âm thanh ngoài trời phục vụ liên trường thuê trong hai ngày cuối tuần có giá thị trường không dưới ba triệu đồng. Đó là chưa kể tiền cọc vệ sinh môi trường cho Sân Đa Năng. Nếu việc kêu gọi tài trợ không thành công, ai sẽ là người bù vào khoản thâm hụt đó? Hay gánh nặng lại dồn lên vai các chi đoàn dưới dạng đóng góp tự nguyện?”

Bảo há miệng nhưng không thốt nên lời. Gương mặt cậu đỏ ửng lên dưới ánh nắng trưa. Cậu chưa từng tính đến giá thuê thiết bị âm thanh, cũng chẳng biết gì về tiền cọc rác thải. Trong hình dung của cậu, chỉ cần mọi người đồng lòng hô hào thì mọi việc sẽ tự khắc đâu vào đấy, giống như những trận bóng tự phát ngoài bãi bồi ven sông. Những con số cụ thể và các điều khoản hành chính khô khốc mà Vy đưa ra hoàn toàn nằm ngoài tầm dự liệu của cậu. Những người bạn đứng sau lưng Bảo cũng bắt đầu nhìn nhau ngơ ngác, sự hào hứng ban nãy dường như đã bị những phép tính thực tế bóp nghẹt.

“Tớ... tớ sẽ lên kế hoạch chi tiết sau. Dù sao thì tinh thần tham gia của học sinh mới là quan trọng nhất chứ...” Bảo lúng búng chống chế, giọng nói đã mất đi hẳn vẻ hào sảng ban đầu.

“Cảm ơn cậu. Câu trả lời này sẽ được ghi nhận nguyên văn,” Vy khẽ gật đầu, bấm tạm dừng máy ghi âm rồi đứng dậy. Cô không bình luận thêm, cũng không tỏ vẻ mỉa mai, đúng theo quy chuẩn tác phong mà cô Hà đã rèn cho cô suốt những tuần kiểm điểm. Sự chuyên nghiệp lạnh lùng ấy khiến Bảo càng thêm bối rối, chỉ biết nhìn theo bóng lưng của Vy khi cô quay gót bước về phía khu vực căng tin.

Mười lăm phút sau, Vy có mặt trước bàn vận động của Ngô Khánh Linh tại sảnh Bếp Nhà.

Không gian trong sảnh lúc này đã vơi bớt học sinh, chỉ còn lại tiếng quạt trần quay đều đều phả xuống luồng gió hanh khô. Mùi thức ăn trưa thoang thoảng bay ra từ khu bếp nấu, hòa lẫn với mùi giấy in mới còn thơm nồng mực đen trên bàn của Linh. Thấy Vy bước tới cùng cuốn sổ ghi chép, Linh khẽ nhướng mày, chủ động xếp gọn những tờ biểu đồ lại thành một góc vuông vức: “Cậu muốn phỏng vấn về cơ sở dữ liệu của đề án à? Tớ đã chuẩn bị sẵn bảng phân tích điểm thi thử của ba khối rồi.”

“Cảm ơn Linh, nhưng câu hỏi của tôi nằm ở một khía cạnh khác,” Vy bật lại máy ghi âm sau khi nhận được cái gật đầu đồng ý của Linh. Đôi mắt đen láy của Vy nhìn thẳng vào đối phương, không hề có sự né tránh. “Trong cương lĩnh tranh cử, cậu đề xuất cắt giảm tối đa các khoản chi cho hoạt động phong trào, thể thao và lễ hội để dồn toàn bộ nguồn lực vào học bổng và mua bản quyền đề thi thử. Cậu có nghĩ rằng một môi trường học đường bị tước đoạt toàn bộ không gian thư giãn, giao lưu cộng đồng sẽ gây ra những tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và trải nghiệm toàn diện của học sinh hay không?”

Linh hơi sững lại, dường như không ngờ Vy lại đặt một câu hỏi trực diện về tâm lý thay vì chất vấn những con số. Nhưng rất nhanh, cô lấy lại vẻ lạnh lùng vốn có, cằm hơi nâng lên:

“Chúng ta đang sống trong một kỳ thi cạnh tranh khốc liệt. Trải nghiệm toàn diện là điều xa xỉ nếu học sinh không thể vượt qua các kỳ thi chuẩn hóa. Việc dồn tiền cho những ngày hội ồn ào chỉ mang lại niềm vui ngắn hạn vài tiếng đồng hồ, nhưng một bộ tài liệu chất lượng hay một suất học bổng kịp thời có thể thay đổi kết quả học tập của cả một năm. Người lãnh đạo phải biết hy sinh những thứ phù phiếm để tập trung vào mục tiêu sống còn.”

“Vậy trường hợp những bạn học sinh không thuộc diện tranh chấp học bổng, nhưng cần các hoạt động ngoại khóa để giải tỏa căng thẳng hoặc rèn luyện kỹ năng mềm thì sao?” Vy nhìn thẳng vào mắt Linh, giọng nói điềm tĩnh nhưng chứa đựng sức nặng của sự quan sát thực tế. Từng câu chữ của Vy chạm đúng vào những góc khuất mà mô hình kỷ luật thép của Linh cố tình lờ đi. “Cắt giảm cơ học có thể làm đẹp bảng cân đối tài chính, nhưng nếu nó biến trường học thành một nơi ngột ngạt, khiến tỷ lệ kiệt sức và lo âu gia tăng—điều mà chính Đội Mũi Tên của cậu vừa phải trải qua trong đợt kiểm tra giữa kỳ—thì liệu sự hy sinh đó có thực sự mang lại hiệu quả bền vững?”

Linh mím chặt môi. Vết thương từ sự cố gục ngã vì đau dạ dày và kiệt sức trong phòng thi cách đây chưa lâu dường như lại nhói lên nơi lồng ngực. Ký ức về những đêm thức trắng đến ba giờ sáng, những ngụm cà phê đắng ngắt uống vội để ép bản thân tỉnh táo giải đề, và cảm giác choáng váng khi tầm mắt mờ đi trước tờ giấy thi vẫn còn như in trong tâm trí cô. Bàn tay Linh đặt trên mặt bàn siết nhẹ thành nắm đấm, khớp ngón tay trắng bệch. Cô muốn phản bác bằng những lý lẽ về kỷ luật và thành tích, muốn lôi ra những bằng khen và điểm số thủ khoa để chứng minh con đường của mình là đúng, nhưng ánh mắt kiên định và thấu hiểu của Vy khiến những lời nói cứng nhắc nghẹn lại nơi cuống họng. Không khí giữa hai người rơi vào một khoảng lặng nghẹt thở, chỉ còn nghe thấy tiếng vo ve khe khẽ của cánh quạt trần trên cao.

Đúng lúc cuộc đối thoại rơi vào khoảng lặng căng thẳng, một tiếng bước chân dồn dập vang lên từ phía cửa hành lang.

“Muốn nói về tính khả thi của ngân sách, hai bên nên nhìn vào bảng dữ liệu thực tế này trước đã.”

Trần Gia Huy bước tới, tay ôm một tập hồ sơ dày cộp mang nhãn lưu trữ của Văn phòng Đoàn trường. Dù đôi mắt vẫn còn quầng thâm do thói quen thức khuya chưa sửa đổi hoàn toàn, nhưng bước đi và thần thái của Huy đã dứt khoát, tỉnh táo hơn rất nhiều so với những ngày suy kiệt vì cafein. Chiếc áo đồng phục của Huy được là phẳng phiu, trên ngực áo cài chiếc huy hiệu Đoàn màu xanh sáng bóng. Sự xuất hiện bất ngờ của cậu khiến cả Linh và Vy đều giật mình quay lại.

Huy đặt tập hồ sơ xuống mặt bàn gấp của Linh, lật mở từng trang bảng tính Excel chi tiết trước sự chứng kiến của cả Vy, Linh và vài thành viên Hội đồng Học sinh đang đứng quanh đó. Quốc Bảo từ ngoài sân cũng tò mò bước lại gần, tà áo đồng phục vẫn còn đẫm mồ hôi, nét mặt vừa lo lắng vừa hiếu kỳ.

“Tớ vừa xin phép cô Hà trích xuất báo cáo quyết toán tài chính của Hội đồng Học sinh trong ba năm học gần nhất,” Huy chỉ tay vào các cột số liệu màu xám, giọng nói mạch lạc và trầm tĩnh. “Và dữ liệu không biết nói dối.”

Cậu quay sang nhìn Quốc Bảo, ánh mắt nghiêm nghị như một kiểm toán viên thực thụ đang đối chiếu sổ sách:

“Đầu tiên là đề án của Bảo. Năm ngoái, trường từng thử nghiệm một giải đấu bóng đá mở rộng quy mô ba trường, chỉ diễn ra trong một ngày duy nhất. Tổng chi phí thực tế phát sinh là sáu triệu tám trăm nghìn đồng. Trong đó, chi phí thuê trọng tài có chứng chỉ chiếm hai triệu, tiền nước uống và vật tư y tế sơ cứu mất một triệu tư, và tiền thuê dọn vệ sinh sân bãi là một triệu. Năm đó, nhà trường phải trích quỹ dự phòng khẩn cấp bù lỗ ba triệu hai trăm nghìn vì tiền vé và đóng góp tự nguyện chỉ thu được vỏn vẹn hai triệu rưỡi. Nếu Bảo tổ chức sự kiện hai ngày kèm hội chợ ẩm thực với hệ thống điện tải cao cho bếp nướng và loa đài, dự toán tối thiểu sẽ không dưới mười lăm triệu đồng. Khoản thâm hụt tài chính ước tính sẽ rơi vào khoảng mười hai triệu đồng. Khoản tiền đó, quỹ trường không có, và không một nhà tài trợ nhỏ lẻ nào quanh bờ sông An Hòa có thể gánh thay.”

Gương mặt Quốc Bảo tái đi. Cậu nuốt khan một ngụm nước bọt, ánh mắt dán chặt vào những con số màu đỏ được Huy khoanh tròn trên trang giấy quyết toán của năm học trước. Con số mười lăm triệu đồng và khoản thâm hụt mười hai triệu đập vào mắt cậu như một sự thật không thể chối cãi. Lời hứa hào sảng trên chiếc loa cầm tay bỗng chốc trở nên rỗng tuếch và vô trách nhiệm. Giờ đây cậu mới hiểu rằng sự nhiệt tình và tinh thần tuổi trẻ không thể tự động trả tiền thuê loa đài, cũng không thể biến hóa ra những cuộn dây điện an toàn hay trả công cho những người dọn rác sau mỗi cuộc vui.

Nhưng Huy không dừng lại ở đó. Cậu lật sang trang tiếp theo, đẩy biểu đồ đường về phía Khánh Linh. Những đường cong biểu diễn tỷ lệ biến thiên được vẽ bằng hai màu mực xanh và đỏ rõ ràng:

“Còn đây là kế hoạch của Linh. Cậu đề xuất cắt giảm tám mươi lăm phần trăm kinh phí phong trào để dồn vào mua tài liệu và thi thử. Hãy nhìn vào năm học 2021, khi trường ta từng áp dụng mô hình thắt lưng buộc bụng tương tự. Kết quả thế nào? Tỷ lệ học sinh tham gia các câu lạc bộ ngoại khóa giảm bốn mươi phần trăm. Chỉ số gắn kết tập thể và sự hài lòng với môi trường học đường do Đoàn trường khảo sát tụt xuống mức kỷ lục. Đáng nói hơn, ba kỳ thi thử liên trường tốn kém bản quyền đề thi năm đó không hề giúp nâng điểm chuẩn đầu ra, mà chỉ làm gia tăng tỷ lệ học sinh phải xuống phòng y tế vì căng thẳng tâm lý trước mỗi đợt sát hạch.”

Huy ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc sảo nhìn thẳng vào người đội trưởng của mình. Trong ánh mắt ấy không hề có sự thù địch hay công kích cá nhân, mà chỉ có sự thẳng thắn của một người đồng đội từng cùng Linh trải qua những giới hạn khắc nghiệt nhất của sự áp đặt:

“Linh, kế hoạch của cậu quá cực đoan. Cậu đang cố biến một cộng đồng hơn năm trăm con người thành một cỗ máy luyện thi khép kín theo tiêu chuẩn của Đội Mũi Tên. Học bổng và tài liệu là cần thiết, nhưng một trường học không có sự kết nối tập thể, không có các hoạt động thể chất để giải tỏa áp lực thì không thể vận hành lành mạnh được. Chúng ta không thể giải quyết bài toán thành tích bằng cách triệt tiêu đời sống tinh thần của số đông.”

Cả sảnh căng tin im phăng phắc. Tiếng quạt trần quay đều đều trên trần nhà là âm thanh duy nhất còn sót lại. Không ai lên tiếng cắt ngang lời Huy. Những lập luận logic kết hợp với số liệu lịch sử cụ thể đã phơi bày toàn bộ lỗ hổng trong cương lĩnh của cả hai ứng viên sáng giá nhất. Một bên là sự lãng mạn vô căn cứ về mặt tài chính, còn một bên là sự duy ý chí tàn nhẫn về mặt tinh thần.

Bảo cúi gằm mặt nhìn đôi giày thể thao lấm lem bụi đất, hai tai đỏ bừng vì xấu hổ trước những con số thâm hụt rành rành. Bàn tay cậu buông thõng bên hông, chiếc loa pin màu xanh dương lặng ngắt đặt trên nền đất cát. Ở phía đối diện, Khánh Linh cắn chặt môi, ánh mắt nhìn chằm chằm vào biểu đồ tụt giảm tương tác mà Huy vừa vạch ra, không thể thốt lên một lời biện minh nào. Mọi lý lẽ sắc bén về sự kỷ luật và điểm chuẩn mà cô dày công xây dựng bỗng trở nên mong manh trước bài học nhãn tiền từ lịch sử của chính ngôi trường này.

Thảo Vy nhẹ nhàng bấm nút tắt chiếc máy ghi âm. Tiếng “tách” nhỏ vang lên khô khốc, phá vỡ bầu không khí tĩnh lặng đến nghẹt thở của sảnh căng tin. Cô cẩn thận ghi lại những con số cốt lõi vào sổ tay: mười hai triệu thâm hụt tiềm ẩn từ đề án hội chợ của Bảo, và sự sụt giảm bốn mươi phần trăm tương tác cùng nguy cơ kiệt sức từ mô hình đóng băng ngoại khóa của Linh. Từng nét mực đen hằn sâu trên trang giấy trắng, ghi lại sự thật trần trụi của cuộc đua quyền lực học đường.

“Bản tin tổng hợp kiểm chứng sẽ được dán công khai trên bảng tin trường vào cuối giờ chiều nay, sau khi cô Hà và ban cố vấn duyệt nội dung,” Vy nói khẽ, ánh mắt nhìn lần lượt hai ứng viên. “Cử tri cần được biết sự thật để đưa ra lựa chọn, thay vì bỏ phiếu cho những ảo tưởng hay những sự áp đặt.”

Gió chiều từ bờ sông An Hòa thổi lùa qua sảnh lớn, làm lay động những mép giấy A4 trên bàn. Gió cuốn theo vài chiếc lá phượng khô rơi lả tả xuống sàn gạch, nhắc nhở mọi người về sự trôi chảy không ngừng của thời gian và trách nhiệm thực sự đối với cộng đồng mà họ đang muốn đại diện.

Nửa tiếng sau, trên bảng tin chính đặt cạnh lối vào Thư viện Cánh Buồm, tờ tổng hợp phân tích do Ban Phát thanh thực hiện đã được ghim ngay ngắn dưới tấm kính bảo vệ. Tấm kính phản chiếu bầu trời chiều ảm đạm và bóng dáng của những hàng cây ven sông. Đám đông học sinh bắt đầu vây quanh, im lặng đọc từng dòng số liệu và biểu đồ đối chiếu. Không còn những tiếng hò reo cổ vũ thiếu suy nghĩ, cũng không còn những cái gật đầu cam chịu trước những khẩu hiệu cứng nhắc. Dưới ánh sáng của những phân tích khách quan và công bằng, bức tranh toàn cảnh về tương lai của ngôi trường trong năm học mới hiện lên rõ ràng hơn bao giờ hết.

Bảng số liệu thâm hụt của Bảo và biểu đồ cắt giảm khắc nghiệt của Linh bị đặt cạnh nhau trên bảng tin trường.