Khắc Khảm Dưới Nắp Lưng

Tiếng còi xe tải giao hàng vừa rú lên một hồi chói gắt ở đầu ngõ Hàng Chỉ thì bóng dáng cao gầy, đĩnh đạc của Khang đã xuất hiện chắn ngang đầu xe, giơ cao tờ lệnh kiểm tra hành chính theo tin báo vi phạm vừa được ký hỏa tốc.

Bác tài xế trạc ngũ tuần giật bắn mình, theo bản năng đạp lút chân phanh. Bốn bánh xe cao su nặng trịch miết mạnh trên mặt ngõ lát gạch chỉ đã phủ lớp rêu trơn ướt của những ngày giao mùa, phát ra một vệt rít ken két rợn người. Luồng khói dầu diesel xám xịt, khét lẹt phả ra mù mịt từ ống xả cũ kỹ bên hông xe, cuộn tròn rồi quẩn quanh vách tường gạch loang lổ, ẩm mốc của con ngõ hẹp vốn chỉ đủ cho hai xe máy tránh nhau. Bùi Quang Duy lúc bấy giờ đang đứng nửa người bên sườn xe, ngón tay vừa móc vào then sắt của bửng chắn sau khẽ khựng lại trong tích tắc. Một thoáng sững sờ xẹt qua đáy mắt anh ta như tia chớp gắt gao giữa trời quang, nhưng gần như ngay lập tức, nụ cười nhã nhặn, mực thước quen thuộc của một nhà nghiên cứu thị trường kỳ cựu đã kịp kéo căng khóe môi, che lấp mọi biến động tinh vi nhất trên cơ mặt.

"Thanh tra Khang, ngõ này vào khung giờ trưa rất hẹp, các hộ dân kinh doanh vật liệu và tơ chỉ ra vào tấp nập, cực kỳ dễ gây ùn tắc cục bộ," Duy buông tay khỏi chốt sắt, nhẹ nhàng gõ mấy ngón tay thon dài lên mép bửng xe bám bụi đường, giọng điệu giữ ở mức vừa vặn hoàn hảo giữa vẻ phân trần nhã nhặn và sự nhắc nhở khéo léo đầy trọng lượng. "Chỉ còn đúng mười lăm phút nữa là bắt đầu áp dụng khung giờ cấm xe tải nặng của thanh tra giao thông quận. Toàn bộ số thùng hàng trên xe này chỉ là các ấn phẩm lưu niệm, sổ tay in bìa da ép nhũ vàng và bút ký do Công ty Cổ phần Di sản Minh Thành chúng tôi tài trợ cho buổi tọa đàm khoa học diễn ra chiều nay ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia. Lái xe chở thẳng sang đó để ban tổ chức kịp xếp vào túi tài liệu phát cho đại biểu. Nếu chậm trễ, các đối tác bên Sở Văn hóa và các vị giáo sư đầu ngành chắc chắn sẽ phàn nàn gay gắt về tiến độ của bảo tàng đấy ạ."

"Đúng mười một giờ trưa phương tiện của anh mới vi phạm khung giờ cấm theo biển báo cắm ở đầu phố Hàng Da, còn hiện tại đồng hồ trên cổ tay anh mới chỉ mười giờ bốn mươi lăm phút," Khang đáp lại, âm sắc lạnh lùng và phẳng lặng như một phiến đá mài dưới đáy suối. Ánh mắt nghiêm nghị của người lính điều tra kinh tế quét thẳng qua gương mặt không tỳ vết của Duy, không dừng lại lấy nửa giây để đôi co mà dứt khoát xoay người hướng về phía cổng chính của ngôi nhà cổ đang mở toang. "Tôi yêu cầu tài xế lập tức tắt máy xe, kéo phanh tay, rút chìa khóa và bước xuống đất. Ông Đỗ Vạn Lịch, phiền ông cùng tổ bảo vệ nội bộ của bảo tàng ra đây chứng kiến toàn bộ quy trình dỡ hàng đối chiếu tại chỗ."

Từ trên bậc thềm tam cấp phủ rêu xanh của gian tiền sảnh, ông Đỗ Vạn Lịch vội vã rảo bước đi xuống, tà áo sơ mi lụa tơ tằm màu mỡ gà lay động phần phật theo từng nhịp chân cập rập. Những nếp nhăn nơi khóe mắt ông giật giật không ngừng. Đằng sau ông, hai nhân viên bảo vệ trẻ tuổi đeo băng đỏ và quản lý Nguyễn Hà An lũn cũn bám sát gót. Gương mặt Hà An lúc này đã chuyển sang một màu trắng bệch bệnh hoạn, không còn lấy một giọt máu nuôi da thịt. Hai bàn tay gầy gò của cô ta xoắn chặt lấy nhau đến mức các khớp ngón trắng bợt, móng tay bấm sâu vào lớp vải của vạt áo khoác mỏng, đôi mắt thất thần đảo qua đảo lại liên hồi giữa gầm xe tải bám đầy bùn đất và chiếc cặp tài liệu bằng da đen kẹp cứng ngắc dưới nách Khang. Ở phía sau cùng, cụ Tư Thời chống cây gậy song thong thả rảo từng bước ngắn bên cạnh Ninh Tường Vi. Cặp kính lão hai tròng dày cộp trễ xuống tận sống mũi khoằm để lộ ánh nhìn sắc lẻm, tinh tường của một bậc thầy cơ khí đã dành trọn cả đời người để bắt mạch từng thớ kim loại.

"Thanh tra Khang, có thực sự cần thiết phải làm rùm beng ngay trước cổng ngõ vào giờ này thế này không?" Ông Lịch khẽ ho khan một tiếng để trấn áp sự lúng túng trong lồng ngực, cố gắng gượng giữ lấy vẻ hòa nhã lịch lãm của một nhà sưu tầm danh gia vọng tộc nhưng âm sắc thốt ra đã run rẩy thấy rõ. "Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch xưa nay luôn giữ gìn thanh danh, khách quý trong giới học thuật lui tới đều coi trọng sự trang nhã. Nếu đây chỉ là việc vận chuyển hàng hóa quà tặng thông thường của đơn vị đối tác tài trợ, thiết nghĩ chúng ta hoàn toàn có thể vào phòng khách uống chén trà mạn rồi..."

"Căn cứ Điều 128 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, sửa đổi bổ sung năm 2020, và căn cứ vào tin báo tội phạm có dấu hiệu tẩu tán tài sản văn hóa thuộc danh mục bảo tồn đặc biệt đang được cơ quan công an thụ lý chính thức, lực lượng chức năng có đầy đủ thẩm quyền dừng và khám phương tiện vận tải khi có căn cứ xác thực cho thấy tang vật đang bị che giấu bên trong," Khang dứt khoát cắt ngang lời trần tình của ông Lịch. Từng âm tiết anh phát ra đều rành rẽ, đanh gọn và chuẩn xác như đang đọc trích lục từ sổ tay tố tụng hình sự. "Tôi nhắc lại yêu cầu: hạ toàn bộ bửng sau của xe tải. Dỡ tất cả các kiện hàng đang lưu trên thùng xe xuống mặt sân gạch để kiểm tra độc lập từng kiện."

Bùi Quang Duy khẽ nhíu mày, khóe mắt trái giật nhẹ một cái cực kỳ khó nhận ra, nhưng rồi anh ta lập tức lùi lại một bước dài, nép người sang một bên cột cổng, hai tay giơ ra phía trước làm một động tác mời mọc đầy vẻ phối hợp và phong nhã: "Nếu đồng chí thanh tra đã cương quyết thực thi theo đúng quy trình nghiệp vụ như vậy thì phía đối tác Minh Thành chúng tôi hoàn toàn tôn trọng và hợp tác tối đa. Nhờ hai chú công nhân bốc vác khuân nhanh toàn bộ các kiện hàng xuống sân giúp cán bộ kiểm tra cho kịp giờ, kẻo lại nhỡ mất sự kiện lớn của bảo tàng."

Hai người công nhân mặc áo phản quang nhìn nhau ngơ ngác đầy e dè, rồi lúi húi leo lên sàn xe tải thùng kín. Từng chiếc thùng carton ba lớp dày dặn, bên ngoài in sắc nét biểu trưng hoa sen cách điệu màu nâu đỏ của Công ty Cổ phần Di sản Minh Thành lần lượt được chuyền tay nhau chuyển xuống đất. Chúng được đặt ngay ngắn thành hai hàng thẳng tắp trên khoảng sân lát gạch Bát Tràng đỏ sẫm. Mùi mực in công nghiệp nồng nặc bốc lên từ các vỏ hộp carton mới tinh, hòa lẫn với mùi ẩm mốc của rơm rạ chèn hàng và mùi keo dán công nghiệp gay gắt dưới làn gió heo may se lạnh.

Ninh Tường Vi đứng lặng lẽ bên cạnh Khang, hai bàn tay buông thõng nhưng đôi mắt đen láy mở to, không hề chớp lấy một lần khi dõi theo từng cử động trên sàn xe. Bộ não với trí nhớ thị giác siêu việt của cô đang vận hành hết công suất, tự động chụp lại và đối chiếu từng điểm dữ liệu: trong số hai mươi tám thùng carton đã được xếp ngay ngắn trên mặt đất, tất cả đều được niêm phong bằng loại băng dính màng OPP dập nổi logo đỏ thẫm của công ty Minh Thành, các mép gấp mép dán thẳng thớm, bốn góc vuông vức tuyệt đối, không hề có dấu vết cạy mở hay gia cố lại. Nhưng trên sàn xe tải tối om, sau thanh giằng sắt chịu lực nằm sát cabin, vẫn còn một vật thể khác.

"Khoan đã, còn một thùng nằm kẹt sau thanh gia cố ở góc trong cùng phía bên trái," Vi bất ngờ cất tiếng, ngón tay thon dài chỉ thẳng vào khoảng tối sâu thẳm dưới vòm bạt xe. "Thùng carton ba lớp sóng E, chiều rộng đáy khoảng ba mươi lăm xăng-ti-mét, dán miệng bằng băng dính trong suốt bản năm phân chứ không dùng băng dính in logo của công ty. Nếp gấp ở góc đáy bên phải bị móp một vệt sâu khoảng hai phân rưỡi, do va đập vào mép gỗ lim của chiếu nghỉ cầu thang tầng hai lúc nửa đêm qua."

Lời của Vi vừa dứt, không khí giữa khoảng sân bảo tàng bỗng chốc đông đặc lại như bị rút hết dưỡng khí. Nụ cười trên môi Bùi Quang Duy vẫn không hề suy suyển, anh ta vẫn giữ nguyên tư thế nhàn tản dựa lưng vào cột hoa sắt uốn lượn, nhưng hai bàn tay đút sâu trong túi chiếc quần âu cao cấp đã âm thầm siết chặt lại thành những nắm đấm gồ ghề, từng đường gân mu bàn tay hằn rõ dưới lớp vải lụa mỏng.

Người công nhân bốc vác nhìn theo hướng tay Vi chỉ, với người vào sâu bên trong gầm bạt, khó nhọc lôi chiếc thùng carton dán băng dính trắng ra ngoài khoảng sáng chan hòa của buổi trưa. Chiếc thùng này nhẹ hơn hẳn những thùng tài liệu dày cộp khác. Khi nó được đặt xuống mặt sân đá, Khang lập tức cúi người xuống, ngón tay miết nhẹ qua vệt móp ở đáy hộp rồi đưa lên mũi ngửi: quả nhiên trên mép bìa rách tơi còn dính lại một vệt bột màu xám nhạt mịn như phấn, mùi tinh dầu gỗ lim cổ thụ ngâm bùn sực lên rất rõ, hoàn toàn trùng khớp với mẫu vật chất thu thập được từ chiếu nghỉ cầu thang bảo tàng mà Khang và Vi vừa ghi nhận vào hồ sơ hiện trường nửa giờ trước.

"Mở niêm phong thùng này ra," Khang lạnh lùng ra lệnh, rút từ túi áo ngực ra một chiếc dao rọc giấy bằng thép không gỉ đưa cho người bảo vệ lớn tuổi.

Lưỡi dao thép mỏng dính sắc lẹm rạch ngọt một đường xé toạc lớp băng dính trong suốt. Một tiếng "xoẹt" khô khốc, đanh gọn vang lên giữa không gian im ắng. Bốn cánh nắp thùng carton bật mở sang hai bên, để lộ ra bên trên là những tập tài liệu giới thiệu chương trình in bốn màu láng bóng và hai xấp sổ tay quà tặng bọc màng co nilon nguyên vẹn nhằm ngụy trang bề mặt.

Khang đeo đôi găng tay cao su y tế màu trắng tuyết vào hai bàn tay, điềm tĩnh nhấc từng tập tài liệu và sổ tay đặt cẩn thận sang một bên nắp thùng.

Bên dưới lớp giấy tờ giới thiệu bóng bẩy ấy, hoàn toàn không phải là đáy thùng carton phẳng phiu thông thường. Một tấm mút xốp EVA định hình màu đen tuyền, dày tới gần mười xăng-ti-mét, được cắt gọt tỉ mỉ bằng máy cắt nhiệt để vừa khít đến từng mi-li-mét với bốn vách thành hộp carton hiện ra trước mắt mọi người. Khang khẽ lách hai ngón tay đeo găng vào khe hở nhỏ bên riềm xốp, dùng một lực đều đặn nhấc toàn bộ tấm xốp dày cộp lên khỏi đáy thùng.

Ở khoảng lõm hình chữ nhật được khoét rỗng chuẩn xác ngay giữa lòng tấm xốp đáy, một chiếc hộp chữ nhật bọc vải nhung màu đỏ thẫm nằm im lìm trong góc tối. Bên ngoài chiếc hộp nhung cổ kính ấy được bọc kín bằng ba lớp giấy dầu bảo quản màu vàng ngà giòn rụm—thứ giấy dầu chuyên dụng được chế biến từ sáp ong và dầu trẩu mà giới phục chế cổ vật thời xưa thường dùng để ngăn hơi ẩm xâm nhập và chống hiện tượng oxy hóa xỉn màu trên bề mặt các kim loại quý.

Cả khoảng sân bảo tàng chìm vào một sự nín lặng tuyệt đối đến nghẹt thở. Không gian tĩnh đến mức người ta có thể nghe thấy rõ mồn một tiếng một chiếc lá bàng khô rụng từ cành cao, chao liệng trong gió rồi đáp lạo xạo trên mái ngói âm dương của gian nhà ngang. Sắc mặt ông Đỗ Vạn Lịch chuyển từ tái nhợt sang xám ngoét như tro tàn, hai tròng mắt mở to trân trối nhìn chằm chằm vào vật thể bọc giấy sáp vừa lộ diện. Quản lý Hà An lảo đảo lùi lại nửa bước, gót giày cao gót trượt trên mặt gạch rêu khiến cô ta suýt ngã quỵ, phải bám chặt lấy những song sắt của bức tường hoa mới giữ nổi thăng bằng cho cơ thể đang run lên bần bật.

Khang đặt chiếc hộp lên mặt bàn đá tròn kê dưới bóng cây lộc vừng cổ thụ giữa sân. Bằng những cử chỉ chuẩn xác của một cán bộ khám nghiệm hình sự chuyên nghiệp, anh cẩn thận bóc tách từng nếp gấp đã ố vàng của tờ giấy dầu cổ. Khi lớp giấy cuối cùng mở ra, một luồng ánh sáng kim loại màu bạc lạnh lẽo, sâu thẳm và trầm mặc phản chiếu ngược lên dưới vòm trời mùa thu Hà Nội.

Chiếc vỏ bạc nguyên khối chạm khắc đồ án cúc đại đóa thời Nguyễn tinh xảo đến từng đường nét uốn lượn hiện ra nguyên vẹn. Từng lớp cánh hoa cúc xếp chồng lên nhau mềm mại như nhung lụa, bao bọc lấy núm vặn mạ vàng hình quả bí ngô truyền thống ở góc mười hai giờ. Không hề có một vết nứt, không hề có dấu vết biến dạng cơ học nào ngoài những vết mòn tự nhiên của thời gian nơi gờ nắp lưng.

"Chiếc đồng hồ quả quýt nguyên bản," Ninh Tường Vi khẽ thốt lên, bờ vai căng cứng của cô rũ xuống một chút, lồng ngực như vừa trút bỏ được một khối đá nặng ngàn cân đã đè nén suốt bao nhiêu giờ qua. "Nó không hề bị chuyển ra ngoài bằng đường cổng ngách hay nhét trong ba lô cá nhân của ai cả. Nó được tính toán để ngụy trang ngay trong kiện hàng lưu niệm trả về của đơn vị tài trợ, đàng hoàng bước qua cổng chính mà không ai mảy may nghi ngờ."

"Cụ Tư," Khang quay sang người thợ già, giọng anh mang theo sự tôn kính mực thước của thế hệ hậu sinh đối với một bậc trưởng bối trong nghề. "Nhờ cụ tiến hành các thao tác kiểm tra kỹ thuật đối chứng ngay tại đây, trước sự chứng kiến đầy đủ của đại diện các bên liên quan."

Cụ Tư Thời gật đầu chậm rãi, không nói một lời. Cụ bước lại gần chiếc bàn đá, thong thả rút từ túi áo bà ba may bằng vải đũi nâu ra một chiếc khăn lụa tơ tằm dệt thủ công màu chàm sẫm, trải phẳng phiu lên mặt đá hoa cương. Cụ lấy chiếc kính lúp thợ kim hoàn gắn chặt vào hốc mắt phải, chiếc kẹp thép chuyên dụng bằng đồng thau được cụ cầm chắc chắn trên những ngón tay gầy guộc, thô ráp, chi chít những vết sẹo nhỏ và vệt chai sần của hơn sáu mươi năm gắn bó với từng bánh răng, sợi tóc.

Khang cẩn thận đặt chiếc đồng hồ lên tấm khăn lụa tơ tằm. Cụ Tư Thời không vội vàng cậy mở nắp máy ngay tức khắc. Cụ nghiêng đầu, áp sát tròng kính lúp phóng đại mười lần vào từng thớ bạc chạm khắc trên nắp lưng, đầu ngón tay khẽ miết qua gờ rãnh ren xoay để cảm nhận độ khít khao của cơ khí chính xác thế kỷ trước.

"Vỏ bạc nguyên khối chín mươi phần trăm, chạm khắc thủ công theo lối chạm lộng đỉnh cao của các nghệ nhân Ngự xưởng triều Nguyễn đầu thế kỷ hai mươi," cụ Tư lẩm bẩm trong miệng, âm lượng trầm đục và chậm rãi như đang trò chuyện với một người bạn tri kỷ lâu ngày không gặp. "Vết mòn tự nhiên hình bán nguyệt ở chân núm giật lên cót hoàn toàn trùng khớp với bản vẽ giám định lưu trữ năm 1972 mà tôi từng tự tay ghi chép trong sổ nhật ký nghề."

Cụ lật ngửa chiếc đồng hồ lại, dùng đầu móng tay cái có vết ố vàng của dầu máy lâu năm ấn chuẩn xác vào chốt hãm nhỏ nằm ẩn giấu cạnh núm lên dây. Nắp lưng ngoài khẽ bật mở ra một tiếng "tách" giòn tan, thanh thoát như tiếng gõ của thanh la nhỏ. Bên trong lộ ra nắp chắn bụi bằng bạc sáng bóng như gương soi, trên mặt nắp có khắc chìm dòng chữ chữ hoa cách điệu vô cùng sắc sảo: *Longines – Grand Prix Paris 1900*.

Cụ Tư dùng đầu nẹp thép dẹt chuyên dụng lách nhẹ vào khe hở tròn viền nắp chắn bụi, xoay một góc chính xác ba mươi độ theo chiều kim đồng hồ.

Chiếc nắp đáy thứ hai mở toang ra. Toàn bộ cỗ máy cơ khí cổ kính phơi bày trọn vẹn dưới ánh sáng ban ngày.

Đó là một chỉnh thể cơ khí hoàn mỹ đến mức khiến bất kỳ ai nhìn vào cũng phải nín thở vì thán phục. Các cầu máy bằng đồng mạ vàng dày dặn được vát cạnh và đánh bóng thủ công sáng lóa, phản chiếu ánh hoàng kim ấm áp. Mười bảy chân kính bằng đá ruby tự nhiên màu đỏ thẫm ánh lên vẻ trong suốt lung linh như những giọt sương mai đọng trên cánh hoa. Bánh xe gai thoát hiểm bằng thép xanh thẫm—loại thép được tôi luyện qua nhiệt độ cao nghiêm ngặt theo bí quyết luyện kim cổ điển để đạt độ cứng và khả năng chống mài mòn tuyệt đối—sáng lấp lánh như đôi cánh của loài cà cuống đực. Và ở vị trí trung tâm, vành tóc cân bằng bằng hợp kim bù nhiệt với những chiếc ốc vít vi chỉnh bằng vàng ròng li ti đang nằm im lìm đợi một xung lực đánh thức.

Cụ Tư Thời khẽ đặt ngón tay vào núm vặn hình quả bí ngô, xoay nhẹ đúng ba vòng cót. Tiếng cót trượt rít nhẹ êm ru, trơn tru tuyệt đối, không hề có một gợn xước hay tiếng lạo xạo nào của bụi cát. Ngay lập tức, một âm thanh kỳ diệu cất lên:

*Tích... tắc... tích... tắc...*

Đó là một âm thanh trầm đục, đầm chắc, tròn trịa và khoan thai đến kỳ lạ. Tần số dao động mười tám nghìn nhịp mỗi giờ cất lên thong dong giữa không gian ngõ cổ, nghe như tiếng từng giọt mưa mùa ngâu rơi đều đặn trên lớp ngói rêu phong của đất kinh kỳ xưa. Nó hoàn toàn đối lập với âm thanh tanh tách gấp gáp, mỏng mảnh, khô khốc và chát chúa của cỗ máy công nghiệp Hồng Kông đời 1995 đang nằm bên trong chiếc vỏ rỗng niêm phong ở tủ kính số ba trên tầng hai bảo tàng.

"Là nó rồi," cụ Tư tháo chiếc kính lúp khỏi hốc mắt, ngẩng đầu lên nhìn trời, khóe môi khẽ run rẩy sau chòm râu bạc phơ như cước. "Đúng là cỗ máy Longines mang số sê-ri 289411. Bộ thoát thép xanh nguyên bản, bánh xe gai không hề có một vết sứt mẻ dù là nhỏ nhất, quả lắc cân bằng chuẩn xác từng vạch chia. Tiếng gõ này... đúng là tiếng thở của cỗ máy mà đích thân tôi đã lau dầu bảo dưỡng hơn năm mươi năm trước tại hiệu đồng hồ số 40 phố Hàng Bông. Đời người có thể đổi thay, chứ tiếng đập của thép già trăm năm thì không bao giờ biết nói dối!"

Ông Đỗ Vạn Lịch thở hắt ra một hơi dài buốt ruột, hai bàn tay run rẩy ôm chặt lấy lồng ngực, những nếp nhăn nheo trên trán giãn ra trong sự bàng hoàng lẫn nỗi nhẹ nhõm tột cùng: "Hiện vật... hiện vật thật đây rồi! Đội ơn trời đất tổ tiên phù hộ, cảm tạ cụ Tư Thời đã minh xét!"

Giữa lúc mọi người xung quanh còn đang chìm trong sự ngỡ ngàng và xúc động trước sự trở về kỳ diệu của cỗ máy thời gian, Bùi Quang Duy bỗng nhiên đưa hai tay lên vỗ vào nhau thật mạnh. Tiếng vỗ tay vang lên khô khốc, sắc nhọn, xé toạc bầu không khí trang nghiêm đang bao trùm khắp sân.

Gương mặt Duy không hề lộ ra một chút bối rối, hoảng loạn hay xấu hổ nào. Thay vào đó là một vẻ mặt điềm nhiên đến mức trơ tráo, kèm theo cái lắc đầu đầy vẻ tự trách, ngao ngán và tiếc nuối, cứ như thể chính anh ta vừa phát hiện ra một sự cố nghiệp vụ ngớ ngẩn do cấp dưới cẩu thả gây ra chứ không phải một vụ đánh tráo cổ vật quốc gia vừa bị lật tẩy tận tay tại trận.

"Trời đất ơi, hóa ra nó nằm ở ngay đây mà chúng tôi tìm kiếm từ sáng đến giờ!" Duy bước lên phía trước hai bước dài, âm lượng cất cao đầy vẻ hào sảng, tràn ngập sự kinh ngạc chân thành đến mức hoàn hảo không một vết gợn. "May quá, thật là phúc đức tổ phụ để lại! Thanh tra Khang, cô Vi, tôi xin thay mặt công ty chân thành cảm ơn hai người nếu không thì đơn vị tài trợ Minh Thành chúng tôi hôm nay gánh phải một món nợ oan ức tày đình mà chẳng biết giãi bày cùng ai cho xiết!"

Vi nheo mắt nhìn thẳng vào người đàn ông đang diễn kịch trước mặt mình. Bản lĩnh tâm lý trơ tráo và phản xạ phòng vệ sắc bén đến lạnh người của kẻ này vượt xa tất cả những đối tượng gian lận hồ sơ bảo hiểm hay buôn lậu đồ cổ mà cô từng phải đối mặt trong suốt sự nghiệp giám định.

"Anh Duy định giải thích thế nào về việc hiện vật gốc quý giá nhất của bảo tàng lại nằm gọn gàng dưới đáy xốp định hình của kiện hàng lưu niệm do công ty anh quản lý và chuẩn bị vận chuyển ra khỏi địa bàn?" Vi cất giọng chất vấn, từng âm từ găm thẳng vào bản chất vấn đề, ánh mắt cô không hề né tránh nụ cười giả tạo của Duy.

"Sơ suất đóng gói tai hại của bộ phận kho vận hậu cần, cô Vi ạ!" Duy thở dài thườn thượt, nét mặt lộ rõ sự bất bình tột độ đối với những 'thuộc cấp vô hình' của mình. "Sáng nay, bên phía Minh Thành chúng tôi có cử hai nhân viên hậu cần sang hỗ trợ chị Hà An để chuẩn bị mô hình phục chế cho gian trưng bày thử nghiệm nhân dịp tọa đàm. Hẳn là trong lúc thu dọn các mẫu vật trưng bày thử nghiệm để trả về kho bảo quản của công ty, mấy cậu nhân viên trẻ tuổi chưa có kinh nghiệm đã xếp nhầm chiếc đồng hồ gốc mà chị Hà An vừa đưa ra đối chiếu vào kiện hàng hoàn trả này!"

Nói đoạn, Duy xoay người nhìn thẳng vào Hà An. Ánh mắt anh ta lúc này sắc lạnh như một lưỡi dao mổ ẩn giấu sau lớp vải nhung mềm mại, từng tia nhìn như muốn xuyên thủng tâm can người quản lý đang run rẩy, nhưng giọng điệu thốt ra lại chan chứa vẻ thông cảm, che chở và gợi ý kịch bản một cách tinh vi:

"Chị Hà An chắc chắn nhớ rất rõ chi tiết này đúng không? Tối hôm qua và sáng nay chị em mình làm việc quá gấp gáp, áp lực tiến độ đè nặng, việc giấy tờ kiểm kê chưa hoàn tất, chứng thư giám định từ Thụy Sĩ gửi về chưa kịp công chứng nên mới nảy sinh sự lộn xộn giữa đồ trưng bày thật và đồ phục chế thử nghiệm. Nhân viên kho thấy chiếc hộp nhung để trên bàn thao tác tưởng là hàng mẫu trả về phục vụ đóng gói nên tiện tay chèn xốp mang đi luôn! Thật là một sơ suất hành chính cẩu thả, vô trách nhiệm không thể nào tha thứ được! Tôi cam đoan với anh Lịch và thanh tra Khang, ngay trong chiều nay tôi sẽ lập tức yêu cầu đình chỉ công tác tổ kho vận để làm rõ trách nhiệm cá nhân từng người!"

Từng câu, từng chữ của Bùi Quang Duy khớp nối với nhau một cách hoàn hảo đến rợn gáy trên phương diện pháp lý bề mặt. Bằng cách quy kết toàn bộ vụ việc thành một "sơ suất đóng gói nhầm lẫn nội bộ" trong bối cảnh công việc chuẩn bị triển lãm diễn ra gấp gáp, đồng thời khéo léo lôi kéo và ràng buộc trách nhiệm quản lý lỏng lẻo của chính Hà An, Duy đã triệt tiêu hoàn toàn dấu hiệu của hành vi "bắt quả tang hành vi chiếm đoạt tài sản". Không có lời thú tội nào được nói ra, không có hành vi chống đối bằng bạo lực, chiếc đồng hồ nằm trong kiện hàng công ty chuẩn bị chở đi nhưng lại hoàn toàn có thể được bao biện là hàng mẫu trả về kho do sai sót trong khâu phân loại.

Hà An run rẩy gật đầu lia lịa như một chiếc máy vô tri, đôi môi thâm sì mấp máy nhưng không sao thốt nên lời trọn vẹn. Người đàn bà này thừa hiểu rằng chiếc phao cứu sinh duy nhất để bản thân không phải lập tức tra tay vào còng số tám với tội danh đồng phạm trộm cắp tài sản đặc biệt nghiêm trọng lúc này chính là bám chặt lấy cái cớ "sơ suất hành chính" mà Duy vừa khéo léo dựng lên.

Khang nhìn chằm chằm vào Duy, ánh mắt anh phẳng lặng nhưng lạnh buốt, thấu suốt từng lớp mặt nạ tinh vi mà gã chuyên viên hồ sơ đang dày công khoác lên người. Là một điều tra viên dày dạn kinh nghiệm thực chiến, Khang hiểu rõ hơn ai hết ranh giới mong manh giữa tội danh chiếm đoạt tài sản và lỗi vi phạm quy trình hành chính trong tình huống nhạy cảm này. Khi chưa thu thập được các chứng cứ kỹ thuật số chứng minh ý chí chủ quan, chưa có sao kê dòng tiền hay thỏa thuận mua bán ngầm bằng văn bản giữa Duy và các đầu nậu cổ vật ngoài thị trường đen, việc vội vã áp dụng biện pháp ngăn chặn giữ người trong trường hợp khẩn cấp sẽ tạo ra một sơ hở tố tụng nghiêm trọng, tạo cơ hội cho đội ngũ luật sư sừng sỏ của Công ty Minh Thành khiếu nại nhằm làm phân tán hướng điều tra chuyên án lớn đang mở rộng.

"Lập luận của anh Duy nghe rất trôi chảy và hợp lý," Khang thong thả cất lời, rút cuốn biên bản tố tụng in sẵn từ trong cặp da đen ra, đặt ngay ngắn lên mặt bàn đá bên cạnh chiếc khăn lụa chàm. "Nhưng sơ suất hành chính hay hành vi cố ý tẩu tán tang vật thì cơ quan điều tra sẽ kết luận dựa trên chuỗi chứng cứ vật chất và dữ liệu kỹ thuật khách quan, chứ không căn cứ vào những lời trần tình miệng tại hiện trường."

Khang cầm chiếc bút bi mực xanh, bắt đầu ghi chép rành rọt, nắn nót từng dòng chữ vào biên bản thu giữ và bàn giao hiện vật:

"Hôm nay, hồi mười giờ năm mươi phút ngày mười lăm tháng chín, tại sân Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch, Cơ quan Cảnh sát điều tra tiến hành lập biên bản thu giữ hiện vật: Một đồng hồ quả quýt vỏ bạc thời Nguyễn, bên trong chứa cỗ máy cơ khí Longines sê-ri 289411 nguyên bản. Hiện vật được tìm thấy bên trong thùng carton ký hiệu MT-09 do Công ty Cổ phần Di sản Minh Thành quản lý. Hiện vật được bàn giao lại ngay tại chỗ cho ông Đỗ Vạn Lịch – Giám đốc kiêm đại diện pháp luật của Bảo tàng Tư nhân Vạn Lịch – bảo quản theo chế độ bảo vệ đặc biệt dưới sự giám sát nghiệp vụ của cơ quan chức năng."

Viết xong, Khang ngẩng đầu lên, ánh mắt sắc như thép nhìn thẳng vào hai tròng mắt của Duy:

"Yêu cầu anh Bùi Quang Duy cung cấp toàn bộ giấy tờ tùy thân, quyết định bổ nhiệm vị trí phụ trách hồ sơ dự án của Công ty Minh Thành. Anh Duy và chị Nguyễn Hà An có trách nhiệm nộp văn bản giải trình chi tiết về toàn bộ quá trình giao nhận, mở kho ngoài giờ và sự 'nhầm lẫn' này về Đội Điều tra Tội phạm về Tham nhũng, Kinh tế và Buôn lậu Công an quận trước mười sáu giờ ba mươi phút chiều nay. Tôi xin lưu ý rõ: toàn bộ hoạt động xuất nhập cảnh và di chuyển ra khỏi địa bàn thành phố của các cá nhân có tên trong biên bản sẽ được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ theo quy định nghiệp vụ."

Duy vẫn giữ nụ cười điềm tĩnh, rút chiếc ví da cá sấu đắt tiền từ túi áo, rút thẻ căn cước công dân gắn chip và thẻ nhân viên trao cho Khang bằng cả hai tay với vẻ cung kính tuyệt đối: "Tôi luôn sẵn sàng chấp hành mọi yêu cầu của pháp luật. Hy vọng cơ quan điều tra sớm làm rõ để trả lại sự trong sạch cho đối tác tài trợ như chúng tôi."

Ông Đỗ Vạn Lịch run rẩy cầm bút ký tên vào biên bản bàn giao, sau đó cẩn thận đón lấy chiếc đồng hồ cổ từ tay Khang như đón nhận một sinh mệnh thiêng liêng vừa được giằng lại từ miệng vực sâu tăm tối. Ông quay phắt sang nhìn Hà An, ánh mắt đầy sự thất vọng, cay đắng và cơn thịnh nộ kìm nén bấy lâu nay bùng phát:

"Cô An, ngay sau khi nộp giải trình cho công an, cô bàn giao toàn bộ chìa khóa kho và mật mã tủ chống ẩm lại cho cô Vi. Hội đồng quản trị bảo tàng sẽ họp xem xét kỷ luật và đình chỉ quyền quản lý chuyên môn của cô ngay trong ngày mai!"

Hà An cúi gầm mặt, nước mắt lăn dài trên gò má xám xịt, không dám cất lên nửa lời biện bạch. Dưới bóng râm đè nặng của mái hiên tòa nhà trưng bày, hai vai người phụ nữ từng nắm giữ toàn bộ hệ thống chìa khóa của kho cổ vật rung lên bần bật theo từng nhịp nấc nghẹn ngào. Sự kiêu căng, vẻ kiểu cách lạnh lùng cùng thói hống hách thường ngày mà ả dùng để áp đặt lên các nhân viên cấp dưới đã hoàn toàn tan biến, chỉ còn lại sự nhục nhã ê chề khi chiếc chùm chìa khóa bằng đồng cùng chiếc thẻ từ mã hóa bị tước khỏi tay trước sự chứng kiến lạnh lùng của ban giám đốc cùng tổ công tác công an quận. Ả hiểu rất rõ rằng, dù có viện ra bất kỳ lý do sơ suất hay lơ là chuyên môn nào để tự bào chữa trước hội đồng kỷ luật, thì cánh cửa sự nghiệp gìn giữ cổ vật của ả tại cái đất Hà Nội này xem như đã vĩnh viễn đóng sập lại sau buổi sáng hôm nay.

Chiếc xe tải của công ty Minh Thành sau khi bị khám xét toàn bộ các thùng hàng còn lại không phát hiện thêm hiện vật nào khác đã được phép rời đi để tránh giờ cấm đường. Tiếng động cơ diesel gầm rú khô khốc phá tan bầu không khí ngột ngạt của khuôn viên rồi nhỏ dần, mất hút sau cánh cổng sắt sơn xanh nặng nề vừa được hai người bảo vệ khép lại.

Khoảng sân bảo tàng dần lấy lại vẻ tĩnh lặng cố hữu. Những vạt nắng gay gắt của buổi ban trưa rọi xiên qua những tán bàng cổ thụ, in từng đốm hoa râm li ti loang lổ trên nền gạch Bát Tràng đã mòn vẹt bờ mép. Tiếng lá xào xạc trên mái ngói dường như đã xua bớt đi phần nào cái ngột ngạt của buổi sáng căng thẳng. Người ta bắt đầu tản đi; viên thanh tra trẻ Lục Khang cùng các đồng sự trở về trụ sở công an quận cùng tập biên bản niêm phong hành chính và những bản tường trình ban đầu đầy sơ hở của các bên liên quan, để lại sau lưng khoảng không gian cổ kính vừa trải qua một cơn chấn động ngầm tưởng chừng như sắp làm sụp đổ cả uy danh hàng chục năm gầy dựng của viện bảo tàng tư nhân Vạn Lịch.

***

Buổi chiều muộn buông xuống ngõ Hàng Chỉ thật êm đềm. Con ngõ nhỏ hẹp ngoằn ngoèo nằm nép mình giữa lòng phố cổ như một dải lụa xám cũ kỹ bị thời gian bỏ quên giữa phố xá rộn rã còi xe. Ánh hoàng hôn vàng óng như mật mía rớt nghiêng nghiêng qua những mái ngói rêu phong, nhuộm một màu đỏ ối lên biển hiệu gỗ cổ kính của Tiệm Đồng Hồ Tư Thời. Tấm biển gỗ khảm xà cừ qua bao mùa mưa nắng đã rạn nứt những đường vân chân chim, dòng chữ thếp vàng nhạt nhòa chỉ còn nhận rõ nét đục tinh xảo của một thời hào hoa vang bóng.

Trong không gian chật hẹp nồng đượm mùi dầu thông, mùi kim loại cũ và mùi gỗ thông khô, hàng chục chiếc đồng hồ quả lắc treo tường đang gõ những nhịp điệu so le, tạo nên một bản hòa tấu thời gian bất tận. Tiếng tích tắc giòn giã của những cỗ máy Junghans thùng bè từ xứ Đức hòa lẫn với tiếng gõ chuông điểm boong boong trầm ấm của cỗ máy Odo ba mươi sáu cổ kính đến từ nước Pháp xa xôi, đan xen cùng tiếng máy com-lê tí tách nhỏ bé của những chiếc đồng hồ để bàn bằng đồng thau đen bóng. Mỗi cỗ máy mang một nhịp đập, một hơi thở và một linh hồn riêng biệt, cùng cất lên tiếng thì thầm của dĩ vãng giữa bốn bức tường treo đầy những dụng cụ cơ khí tinh xảo: kẹp gắp nhọn hoắt, tuốc nơ vít vi chỉnh, kính lúp phóng đại cùng hàng trăm chiếc hộp gỗ nhỏ xíu đựng trục răng và dây tóc lò xo.

Dưới sự đồng ý và ủy quyền bằng văn bản của ông Đỗ Vạn Lịch, chiếc đồng hồ quả quýt nguyên bản đã được mang sang tiệm của cụ Tư Thời để tiến hành các thao tác lau dầu bảo dưỡng kỹ thuật cơ bản trước khi đưa vào két sắt niêm phong đặc biệt của bảo tàng. Sau biến cố buổi sáng suýt bị đánh tráo và đánh cắp ruột máy, ông Lịch chỉ còn đặt trọn vẹn niềm tin vào đôi bàn tay vàng của người thợ già đã gắn bó với từng bánh răng thời gian của dòng họ ông qua gần nửa thế kỷ.

Ngọn đèn bàn ánh vàng công suất lớn rọi thẳng xuống tấm nỉ xanh chuyên dụng trên bàn làm việc của cụ Tư. Ánh sáng vàng dịu mà tập trung làm nổi bật từng thớ kim loại sáng mờ, từng đường gân chạm khắc tinh vi của bảo vật triều Nguyễn. Ninh Tường Vi ngồi cạnh chiếc ghế đẩu, đeo đôi găng tay vải bông trắng tinh, cẩn thận dùng que tăm quấn bông mềm thấm dung dịch làm sạch nhẹ nhàng hỗ trợ cụ lau đi những lớp dầu bôi trơn cũ đã ngả màu vàng sậm bám quanh các vành bánh răng truyền động. Từng thao tác của cô đều chậm rãi, nín thở để tránh tạo ra bất kỳ sự cọ xát cơ học nào gây tổn thương cho những răng cưa mỏng manh như sợi tơ đồng.

"Bộ máy này quý lắm cháu ạ," cụ Tư vừa dùng nhíp gắp từng chiếc ốc vít vi chỉnh nhỏ như hạt cát ngâm vào chén cồn y tế, vừa thủ thỉ nói. Đôi bàn tay gầy gò nổi rõ những đường gân xanh của cụ vẫn giữ một độ chuẩn xác đáng kinh ngạc, không hề run rẩy dù cụ đã bước qua tuổi tám mươi. Giọng cụ chậm rãi, ấm áp như vọng về từ một miền ký ức xa xăm: "Thời nay người ta chuộng đồng hồ điện tử, bấm nút một cái là nhảy số chính xác đến phần nghìn giây. Nhưng họ đâu biết rằng giá trị của những cỗ máy cơ này nằm ở chính cái nhịp thở cơ học của nó. Mỗi một bánh răng, mỗi một chân kính đều mang theo tâm huyết, mồ hôi và cả sinh mệnh của người thợ chế tác ra nó từ hơn một thế kỷ trước. Đem một thứ tinh hoa như thế này đi tráo đổi lấy mấy đồng bạc bẩn thỉu... thật là tội lỗi tày trời."

Vi chăm chú quan sát từng thao tác điêu luyện, chuẩn xác đến từng mi-li-mét của đôi bàn tay người thợ già. Nhìn cụ Tư dùng kính lúp kẹp một bên mắt, khẽ khàng đặt từng chiếc nhíp thép vào sâu trong cụm hồi, nhẹ nhàng tách chiếc bánh xe gai ra khỏi cầu giữ mà không làm xước dù chỉ là một vệt vi lượng trên lớp mạ vàng sâm panh nguyên thủy, sự điềm tĩnh của cụ Tư khiến tâm trí cô dần lắng dịu sau những giờ phút căng thẳng tột độ tại bảo tàng. Cái thế giới của cơ khí chính xác này dường như có khả năng chữa lành và gột rửa sạch sẽ những toan tính, lừa lọc của lòng người ngoài kia.

"Cụ Tư ơi," Vi khẽ hỏi, ánh mắt dừng lại ở nắp lưng bằng bạc đang nằm ngửa trên miếng nỉ. Dưới ánh đèn soi rọi, lớp vỏ ngoài chạm hoa cúc đại đóa với những đường uốn lượn mềm mại tỏa ra ánh sáng xà cừ bàng bạc rất đặc trưng của bạc ta pha hợp kim hoàng cung: "Tại sao Bùi Quang Duy lại nhắm vào cỗ máy bên trong chiếc đồng hồ này? Nếu muốn bán cổ vật kiếm món lợi lớn, chẳng phải giữ nguyên vẹn cả lớp vỏ bạc thời Nguyễn chạm khắc hoa cúc đại đóa sẽ có giá trị cao hơn nhiều trên thị trường chợ đen sao?"

Cụ Tư mỉm cười, đôi mắt sau cặp kính lão ánh lên sự thấu hiểu thế sự của một con người đã chứng kiến không biết bao nhiêu thăng trầm dâu bể của những món đồ cổ và những tấn bi kịch gắn liền với lòng tham con người:

"Cháu là người làm lưu trữ, cháu nhìn đồ vật bằng xuất xứ và hồ sơ. Nhưng bọn buôn đồ cổ bất chính thì nhìn bằng các kênh tẩu tán. Chiếc vỏ bạc chạm hoa cúc đại đóa mang phong cách Cung đình Huế quá đặc trưng, chỉ cần mang ra thị trường hoặc đưa lên các sàn đấu giá trong nước là giới nghiên cứu, các nhà sưu tập nhận ra ngay lập tức. Cổ vật thuộc hàng ngự dụng hoặc ban thưởng thời Khải Định, Bảo Đại lưu lạc trong nhân gian đếm trên đầu ngón tay, hồ sơ bảo vật quốc gia đã đánh dấu thì đố tên nào dám công khai mua bán. Nhưng cỗ máy Longines mười bảy chân kính đời 1902 này thì khác. Nó là cỗ máy vạn năng tiêu chuẩn quốc tế đỉnh cao thời bấy giờ. Bọn chúng có thể lắp cỗ máy này vào một lớp vỏ đồng hồ bỏ túi Thụy Sĩ cổ khác, làm giả một tập chứng thư giám định quốc tế rồi bán sang tay cho các nhà sưu tập nước ngoài với giá hàng chục ngàn đô la mà không ai hay biết. Còn chiếc vỏ bạc ở lại bảo tàng, nếu nhét cái máy Hồng Kông đời mới vào, khách tham quan bình thường nhìn qua lớp kính tủ trưng bày thì làm sao mà phân biệt nổi?"

Vi gật đầu thấm thía. Một thủ đoạn xẻ thịt hiện vật tinh vi, khai thác triệt để những kẽ hở giữa thẩm mỹ bên ngoài và cơ cấu vận hành bên trong. Kẻ chủ mưu không chỉ am tường về cơ khí mà còn thông thạo tường tận mạng lưới thương mại chợ đen xuyên biên giới, biết rõ cái gì có thể bán ở đâu, bằng cách thức nào để xóa sạch mọi dấu vết truy nguyên.

"Để cụ lau sạch vòng ren nắp lưng này cho cháu xem," cụ Tư cầm chiếc nắp bạc lên, đưa cho Vi một chiếc tăm bông thấm cồn đặc dụng. "Chỗ ren xoay này bám nhiều cặn dầu khô lâu năm nhất, phải làm sạch thì khi vặn vào mới khít tuyệt đối, không để lọt không khí ẩm vào trong. Cổ vật kim loại sợ nhất là lớp ren bị oxy hóa kẹt cứng, lâu ngày sinh ra muối bạc làm biến dạng đường gân ăn khớp."

Vi cẩn thận đón lấy chiếc nắp bạc. Kim loại truyền qua lớp găng tay bông một cảm giác mát lạnh dịu dàng. Cô nghiêng nắp lưng dưới ánh sáng hội tụ của ngọn đèn bàn, dùng đầu bông mềm nhẹ nhàng xoay tròn quanh đường ren xoắn ốc siêu nhỏ. Mùi cồn y tế thoang thoảng bốc lên, hòa cùng lớp muội đen và cặn dầu khô quánh đã tồn tại qua hàng chục năm đang từ từ mềm ra, tan biến vào lớp bông gòn. Khi lớp dầu đen cáu bẩn tích tụ nhiều thập kỷ dần bong ra, để lộ bề mặt kim loại sáng mờ, mắt Vi bỗng khựng lại.

Dưới độ phóng đại của chiếc kính lúp đeo trán mà cô đang sử dụng, ở góc khuất sâu nhất của rãnh ren chịu lực – nơi tiếp giáp giữa gờ kim loại và mặt trong của nắp đáy – có một vệt xước kỳ lạ.

Ban đầu, cô chỉ tưởng đó là một vết xước do cát bụi lọt vào trong quá trình người thợ tiền nhiệm vặn đóng mở nắp lưng. Nhưng khi xoay nhẹ góc chiếu của bóng đèn mười lăm độ, ánh sáng phản xạ từ gờ kim loại sắc lẹm đập vào mắt cô một hình thù hoàn toàn dị thường.

Đó hoàn toàn không phải là vết xước ngẫu nhiên do ma sát kim loại hay lỗi gia công. Những đường nét ấy quá sắc, quá thẳng và mang tính chủ đích rõ rệt.

Vi nín thở, lồng ngực thắt lại trong một linh cảm mơ hồ nhưng vô cùng mãnh liệt. Cô cẩn trọng điều chỉnh tiêu cự của ngọn đèn bàn lại gần hơn vài phân, hạ thấp trọng tâm đầu để tiêu cự của thấu kính thủy tinh rơi trúng ngay điểm giao cắt của đường rãnh. Cô dùng nhíp gắp một mẩu giấy thấm lau khô phần dung dịch cồn còn đọng lại trên rãnh kim loại.

Bề mặt bạc khô ráo dần. Dưới ánh sáng vàng chói lọi, một nét khắc chìm siêu nhỏ, mảnh như sợi tơ nhện nhưng sắc sảo vô cùng, hiện lên rõ mồn một trước mắt cô:

Một biểu tượng hình mũi tên thanh mảnh, phần đầu mũi tên vát nhọn chỉ thẳng tắp vào một mốc tọa độ thời gian được khắc cách điệu bằng các vạch li ti: **03:15**. Và ngay bên dưới mốc giờ ấy, nép sát vào chân đường ren ren ốc, là hai chữ cái in hoa được khắc lồng vào nhau bằng nét chữ kỹ thuật đặc trưng của ngành đồ họa báo chí:

**HG**

Tim Vi bỗng đập thịch một tiếng mạnh đến mức cô cảm thấy nhói buốt nơi lồng ngực. Bàn tay đang cầm que tăm bông của cô run lên bần bật, đầu bông khẽ quẹt nhẹ vào thành nắp bạc phát ra một tiếng "cạch" nhỏ.

Một tiếng "cạch" mong manh như tiếng vỡ của một ảo ảnh, nhưng trong tâm trí cô lúc này, nó vang dội như một tiếng sét giữa trời quang.

Mốc giờ ba giờ mười lăm phút. Mũi tên chỉ hướng nghiêng đúng một góc bốn mươi lăm độ. Cách viết hoa chữ H và chữ G với nét gạch ngang của chữ H kéo dài nối liền vào đường cong của chữ G...

Từng chi tiết ấy hiển hiện sắc nét, lạnh lùng và chuẩn xác đến rợn ngợp. Đó không phải là ký hiệu của thợ kim hoàn Thụy Sĩ. Càng không phải là dấu ấn của nghệ nhân chạm bạc Cung đình Huế.

Đó là cách ghi chú quy ước quen thuộc, một thói quen viết mã hóa tọa độ và vị trí hồ sơ mà nhà báo Trần Minh Đạo – người thầy kính yêu của cô – đã từng sử dụng suốt mấy chục năm làm nghề điều tra!

Từng mảnh ký ức ngủ vùi bỗng chốc bùng cháy dữ dội. Trong những ngày tháng Vi còn là một phóng viên tập sự bỡ ngỡ bước chân vào tòa soạn, khi cô được phân công theo chân ông đi thu thập tài liệu cho loạt bài phơi bày các đường dây tẩu tán cổ vật xuyên quốc gia, chính ông Đạo đã từng lật những trang bản thảo chi chít số liệu ra, chỉ cho cô cách đánh dấu những tài liệu nguồn nhạy cảm: *"Khi một manh mối quá nguy hiểm để ghi thẳng địa chỉ ra giấy trắng mực đen, hãy gắn nó vào một mốc thời gian tĩnh vật. Người ngoài nhìn vào tưởng là giờ giấc hẹn hò, nhưng chỉ người trong cuộc mới hiểu đó là tọa độ của một ngăn kéo, một góc tủ hay một số nhà."*

Ký hiệu "03:15" kèm chữ "HG".

Một luồng điện lạnh chạy dọc sống lưng Vi, lan tỏa ra khắp các đầu ngón tay khiến từng thớ cơ trên cơ thể cô cứng đờ. Tại sao ký hiệu mật mã mang dấu ấn cá nhân của thầy Đạo lại xuất hiện trên chiếc đồng hồ quả quýt cổ này? Chiếc đồng hồ này từng nằm ở đâu trước khi được đưa vào bộ sưu tập của ông Đỗ Vạn Lịch? Và chữ viết tắt "HG" kia rốt cuộc ám chỉ điều gì giữa lòng phố cổ chằng chiệt những ngõ ngách và số nhà này? Hàng Gai? Hàng Gà? Hay là Hàng Gương – con phố cổ chuyên về chạm khắc gương kính và đồ lưu niệm cũ kỹ nằm cách đây không xa?

Cụ Tư Thời thấy Vi bỗng nhiên ngồi chết lặng, đôi mắt dán chặt vào nắp đồng hồ, liền cất tiếng hỏi:

"Sao thế cháu? Có vết nứt nào ở chân ren à?"

Tiếng gọi trầm ấm của cụ Tư kéo Vi trở về với thực tại. Vi giật mình, vội vàng chớp mắt để che giấu sự chấn động tột cùng đang cuộn trào trong tâm trí. Cô khẽ hít một hơi thật sâu, ngón tay khéo léo dùng tăm bông phủ một lớp dầu bảo dưỡng mỏng lên rãnh ren, che khuất nét khắc chìm vừa phát hiện dưới một màng dầu trong suốt:

"Dạ... không có gì đâu cụ ạ. Cháu thấy một chút cặn bẩn bám hơi chặt, cháu vừa làm sạch xong rồi."

Cụ Tư mỉm cười hiền từ, không gặng hỏi thêm mà tiếp tục cẩn thận lắp ráp từng cụm bánh răng vào khung đỡ. Tiếng lách cách êm ái của nhíp thép và kim loại lại vang lên đều đặn. Nhưng trong lòng Ninh Tường Vi lúc này, một cánh cửa bí ẩn khác vừa mở toang ra. Chiếc đồng hồ này không đơn thuần là một cổ vật bị đánh tráo; nó là một mắt xích, một thông điệp bằng kim loại mà người thầy mất tích của cô đã để lại trên dòng chảy ngầm của những món đồ cổ lưu lạc. Sự biến mất đầy uẩn khúc của ông Đạo hai năm trước, căn bệnh đột ngột rồi việc ông bặt vô âm tín dường như không hề là một sự buông xuôi, mà là một cuộc rút lui có tính toán để lại những chỉ dấu sinh tử cho những ai đủ nhạy bén để nhận ra.

***

Cách ngõ Hàng Chỉ chừng ba cây số về phía tây, trong một con phố yên tĩnh rợp bóng cây xà cừ cổ thụ của quận Ba Đình, tòa nhà trụ sở Công ty Cổ phần Di sản Minh Thành nằm ẩn mình sau những rặng trúc quân tử xanh mướt. Trái ngược với không khí ồn ã của các trung tâm thương mại lớn, nơi đây toát lên vẻ trang nghiêm, tĩnh mịch của một viện nghiên cứu hoặc một cơ quan ngoại giao cao cấp.

Văn phòng làm việc của Tổng Giám đốc Tạ Minh Thành nằm trên tầng bốn, được bài trí theo phong cách tân cổ điển sang trọng và trầm mặc. Toàn bộ bốn bức tường đều được ốp gỗ sồi Nga màu nâu sẫm, tỏa ra một mùi hương tinh dầu trầm ấm áp và kín đáo. Trên những chiếc kệ gỗ chạm trổ tinh xảo, hàng chục món đồ gốm men lam, tượng đồng Champa và những cuốn sách nghiên cứu văn hóa Hán Nôm bìa bọc da được sắp xếp ngăn nắp, tạo nên một không gian học thuật thanh lịch của một học giả uyên bác hơn là một doanh nhân thương mại. Ở góc phòng, một bức tranh thủy mặc khổ lớn vẽ cảnh sơn thủy hữu tình được chiếu sáng bởi hệ thống đèn rọi giấu kín, tạo nên chiều sâu thăm thẳm và vẻ quyền uy kín đáo.

Sau chiếc bàn làm việc bằng gỗ gụ đồ sộ, Tạ Minh Thành đang ngồi tựa lưng vào chiếc ghế da êm ái. Ông ta trạc ngoài năm mươi tuổi, vầng trán cao rộng, mái tóc điểm hoa râm chải chuốt cẩn thận, đôi mắt sau cặp kính gọng vàng toát lên vẻ thâm trầm, sắc sảo và nhẫn nại của một kẻ quen điều binh khiển tướng từ phía sau bức màn nhung. Trên bàn, ngoài những xấp tài liệu kinh doanh được đóng dấu mật, không hề có bất kỳ vật dụng thừa thãi nào, phản ánh tính cách kỷ luật sắt đá và sự cẩn trọng tuyệt đối của chủ nhân căn phòng.

Cánh cửa gỗ sồi cách âm khẽ mở ra mà không hề phát ra một tiếng động. Bùi Quang Duy bước vào, chiếc áo vest xám đã được cài lại ngay ngắn, nhưng nét mặt không còn giữ được vẻ cợt nhả, nhã nhặn như lúc ở sân bảo tàng. Bước chân của gã khẽ khàng, lưng hơi gập xuống trong tư thế phục tùng tuyệt đối. Gã bước đến trước bàn làm việc, hai bàn tay đan vào nhau đặt trước bụng, khẽ khom người, đứng nghiêm cẩn trước bàn làm việc.

Thành không ngẩng đầu lên, tay phải ông ta cầm một chiếc bút máy mạ vàng chậm rãi ký vào tập hồ sơ dự án trước mặt. Tiếng ngòi bút kim loại cọ trên mặt giấy bóng phát ra những âm thanh soạt soạt đều đặn, sắc lẹm và khô khốc. Căn phòng yên tĩnh đến mức nghe rõ cả tiếng đồng hồ cát chảy róc rách trên góc bàn.

"Chiếc xe tải về kho Đông Phù lúc mấy giờ?" Thành cất tiếng hỏi, giọng ông ta trầm, ấm và nhẹ tênh, không hề có một chút gợn sóng giận dữ, nhưng chính sự bình thản lạnh lùng ấy lại khiến người đối diện cảm thấy lạnh buốt đến tận xương tủy.

"Dạ, xe về lúc mười một giờ bốn mươi phút, thưa anh," Duy đáp, hai bàn tay đan vào nhau đặt trước bụng siết chặt lại. Gã khẽ ngước mắt nhìn bóng lưng của người đàn ông quyền lực trước mặt, rồi vội vàng cúi xuống: "Nhưng... cỗ máy Longines không mang về được."

Ngòi bút của Tạ Minh Thành khẽ dừng lại trên mặt giấy đúng một giây, rồi lại tiếp tục lướt đi, hoàn thành nét chữ ký uốn lượn sắc sảo. Ông ta đóng nắp bút máy lại bằng một tiếng "cách" rất khẽ, đặt bút lên khay ngọc thạch, rồi thong thả ngước mắt nhìn thẳng vào Duy. Ánh mắt sau tròng kính không có lấy một tia phẫn nộ, chỉ có một sự sắc lạnh trống rỗng, tựa như một lưỡi dao mổ đặt trên bàn phẫu thuật.

"Lý do?"

Duy nuốt khan một ngụm nước bọt, cổ họng gã khô đắng lại. Gã cố gắng giữ cho giọng nói của mình không bị run rẩy, dù những ngón chân bên trong đôi giày da bóng loáng đang bấm chặt xuống sàn gỗ:

"Công an quận đã can thiệp sớm hơn dự kiến của chúng ta. Tên thanh tra trẻ Lục Khang mang lệnh kiểm tra hành chính chặn ngay đầu xe tải trước giờ cấm đường. Nhưng người thực sự phát hiện ra vị trí giấu cỗ máy dưới đáy thùng xốp không phải là công an... mà là Ninh Tường Vi."

Cái tên "Ninh Tường Vi" vừa thốt ra, đôi đồng tử của Tạ Minh Thành khẽ co rút lại. Cặp lông mày rậm hơi nhíu vào nhau trong một thoáng chốc ngắn ngủi. Ông ta ngả người ra sau lưng ghế, những ngón tay gõ nhịp nhẹ nhàng lên mặt bàn gỗ gụ láng bóng, từng tiếng gõ vang lên đều đặn như đếm nhịp tử thần:

"Ninh Tường Vi? Con bé cựu phóng viên điều tra từng đi theo lão Trần Minh Đạo?"

"Chính là cô ta, thưa anh," Duy vội vàng báo cáo, trong giọng nói pha lẫn sự tức tối và kiêng dè. Gã nhớ lại ánh mắt bình thản đến lạnh lùng của Vi lúc đối diện với gã bên chiếc xe tải: "Cô ta có một trí nhớ chi tiết đến mức quái đản. Cô ta nhận ra sự bất thường từ vết xước rãnh ốc bản lề mà tôi dùng tuốc nơ vít cạy mở, rồi đối chiếu độ ẩm nhảy vọt trong tủ chống ẩm số ba đêm qua để ép con mụ Hà An phải khai ra việc tôi vào kho. Thậm chí, cô ta còn đo được cả vết bụi kéo lê ở chiếu nghỉ cầu thang lim để chỉ đích danh chiếc thùng carton dán băng dính trắng trong góc xe tải. Kế hoạch tráo ruột chiếc đồng hồ quả quýt để chuyển cho đối tác Hồng Kông coi như đổ bể hoàn toàn."

Duy ngập ngừng một thoáng, liếc nhìn sắc mặt vẫn phẳng lặng như mặt hồ đóng băng của Tạ Minh Thành, rồi nói thêm với giọng điệu phân trần:

"Tuy nhiên, em đã xử lý rất êm thấm trên phương diện pháp lý. Em đã đổ toàn bộ việc chiếc đồng hồ nằm trong thùng hàng cho sơ suất đóng gói nhầm của tổ kho vận khi trả mẫu thử. Con mụ Hà An vì sợ mất chức và dính án hình sự nên đã buộc phải nhận trách nhiệm quản lý lỏng lẻo. Lục Khang không có đủ căn cứ bắt quả tang cố ý chiếm đoạt, chỉ có thể lập biên bản thu giữ hiện vật giao lại cho ông Lịch và yêu cầu em nộp giải trình hành chính."

Tạ Minh Thành nghe xong, khóe môi khẽ nhếch lên thành một nụ cười lạnh lùng, khó đoán. Nụ cười ấy không chứa đựng một chút ấm áp nào, mà chỉ mang theo vẻ giễu cợt cay độc của một kẻ đứng trên đỉnh cao nhìn xuống những trò múa rối vụng về:

"Cậu tưởng cậu làm thế là khôn ngoan sao, Duy?"

Duy giật thót mình, sống lưng toát mồ hôi lạnh, hai vai bất giác rụt lại: "Anh... ý anh là..."

"Lục Khang là học trò cưng của Hoàng Thanh Sơn bên Đội Điều tra Kinh tế," Thành chậm rãi nói, từng lời sắc như dao cứa, rành rọt từng âm tiết vào bầu không khí đặc quánh mùi trầm hương: "Bọn chúng làm án kinh tế không bao giờ vội vàng bắt người khi chứng cứ chưa khép kín vòng tròn. Cậu nghĩ cái cớ 'sơ suất đóng gói nhầm' của cậu lừa được bọn chúng à? Nó chỉ giúp cậu không bị còng tay vào đồn ngay trưa nay, nhưng đổi lại, toàn bộ thông tin nhân thân của cậu, hồ sơ của công ty chúng ta tại Bảo tàng Vạn Lịch đã chính thức bị đưa vào tầm ngắm nghiệp vụ của công an quận."

Thành đứng dậy, bước chầm chậm lại bên khung cửa kính lớn nhìn xuống tán cây xanh mướt của đường phố Hà Nội. Chiều tà đã buông hẳn, những vệt đèn xe bắt đầu kéo dài thành những vệt sáng đỏ rực dưới lòng đường Ba Đình. Hai tay ông ta chắp sau lưng, dáng đứng thẳng tắp và cô độc, toát lên một uy quyền tột bực nhưng cũng đầy băng giá:

"Cái cỗ máy Longines cỏn con đó mất đi chẳng đáng là bao. Điều ta quan tâm không phải là mấy chục ngàn đô tiền bán máy cho bọn Hồng Kông. Điều ta quan tâm là chiếc đồng hồ đó vốn thuộc về ai trước khi lọt vào tay lão Đỗ Vạn Lịch."

Thành xoay người lại, ánh mắt sắc như chim ưng nhìn xoáy vào mặt Duy, khiến gã cấp dưới cảm giác như từng ý nghĩ thầm kín trong đầu mình đều bị lột trần không sót một mảnh:

"Ninh Tường Vi vào làm ở bảo tàng không phải là ngẫu nhiên. Lão Đạo trước khi ngã bệnh đã kịp phân tán rất nhiều đầu mối tài liệu vào các món đồ cổ lưu lạc trong phố cổ. Con bé đó có tài, và nó sẽ không dừng lại ở việc bảo quản mấy cuốn sổ kiểm kê mục nát đâu."

Giọng của Tạ Minh Thành hạ thấp xuống, nhưng sức nặng của nó thì ngút ngàn: "Cậu nghĩ tại sao lão Đạo lại chọn cách biến mất trong im lặng? Lão ta biết chúng ta đang lùng sục cái gì. Lão ta biết toàn bộ mạng lưới thu gom cổ vật và hồ sơ nguồn gốc các khu đất vàng của chúng ta đều có nguy cơ bị phơi bày nếu cuốn sổ tay điều tra của lão rơi vào tay cơ quan chức năng. Và con bé Tường Vi đó... nó chính là người duy nhất nắm được quy luật tư duy của lão Đạo."

"Thưa anh... vậy chúng ta phải làm gì tiếp theo?" Duy cẩn trọng hỏi, đầu cúi thấp hơn, trán rịn ra những giọt mồ hôi hột. "Có cần em cho người dằn mặt hoặc gây sức ép để đuổi cô ta ra khỏi bảo tàng không?"

"Ngu ngốc," Thành buông một tiếng lạnh tanh, giọng nói sắc bén như một cái tát vô hình giáng vào mặt Duy. "Động vào một cựu nhà báo đang hợp tác không chính thức với công an chẳng khác nào lạy ông tôi ở bụi này. Càng gây áp lực, con bé đó càng đào sâu hơn. Bọn làm báo điều tra là cái giống càng bị đe dọa thì càng hăng máu. Cậu muốn kéo cả Đội Điều tra Kinh tế lẫn báo giới nhảy vào mổ xẻ từng dự án trùng tu di sản của Minh Thành hay sao?"

Tạ Minh Thành quay trở lại bàn làm việc, ánh mắt ông ta dừng lại trên một tập hồ sơ bìa vàng có dán nhãn lưu trữ địa chính nằm ở góc bàn. Ông ta đưa tay vuốt nhẹ lên mép giấy đã ngả màu:

"Việc cần làm ngay lúc này là rà soát lại toàn bộ hồ sơ nhà đất cũ liên quan đến khu vực phố cổ mà công ty chúng ta đang chuẩn bị thâu tóm pháp lý. Đặc biệt là những căn nhà cổ đang có tranh chấp quyền thừa kế ở ngõ Hàng Chỉ và phố Hàng Gương."

Ông ta gõ nhẹ ngón tay lên tập hồ sơ, giọng nói trầm xuống đầy vẻ đe dọa, từng chữ phát ra lạnh buốt:

"Tìm hiểu xem Ninh Tường Vi đang ở đâu, tiếp xúc với những ai ngoài lão Đỗ Vạn Lịch và lão thợ sửa đồng hồ già bên kia ngõ. Hãy nhớ lấy: bất cứ thứ gì liên quan đến cuốn sổ tay của Trần Minh Đạo, chúng ta phải nắm được trước khi con bé đó kịp nhận ra nó là cái gì."

Duy khẽ cúi đầu nhận lệnh: "Vâng, em hiểu rồi thưa anh. Em sẽ lập tức rà soát lại các đầu mối."

"Ra ngoài đi," Thành xua tay, không buồn nhìn lại.

Khi Duy lặng lẽ lui ra và cánh cửa gỗ sồi khép lại, căn phòng làm việc rộng lớn chìm vào trong sự im lặng tuyệt đối. Mùi tinh dầu trầm dường như càng trở nên u uất, đặc quánh. Tạ Minh Thành đứng bên cửa sổ, ánh mắt lạnh lẽo dõi theo bóng chiếc xe con của Duy rời khỏi cổng công ty, hòa vào dòng người tấp nập của phố phường đang lên đèn. Bàn tay ông ta chắp sau lưng khẽ siết chặt lại. Cuộc chơi này giờ đây không còn là một màn kịch tráo đồ đơn giản nữa; nó đã chính thức trở thành một ván cờ sinh tử giữa những kẻ đi săn và những linh hồn chưa chịu khuất phục trong bóng tối của phố cổ.

***

Tại tiệm đồng hồ Tư Thời, ngọn đèn bàn vẫn rọi sáng góc làm việc nhỏ. Đêm đã về khuya, không gian xung quanh tĩnh mịch lạ thường, chỉ còn lại tiếng chuông đồng hồ điểm mười một tiếng ngân vang trầm đục từ góc tường xa. Cụ Tư Thời đã tháo rời toàn bộ các chi tiết máy, cẩn thận đặt chúng vào từng ô nhỏ của khay nhung để chuẩn bị cho công đoạn tra dầu vi lượng vào sáng hôm sau. Từng chiếc bánh răng nhỏ xíu, từng cầu giữ trục mạ vàng nằm ngay ngắn trên nền nhung đen tuyền, lấp lánh như những vì sao nhỏ giữa bầu trời đêm cơ học.

Vi vẫn ngồi bất động bên cạnh bàn. Cụ Tư đã đi vào gian trong pha một ấm trà mạn, để lại cô một mình bên chiếc bàn gỗ lim nồng mùi dầu thông. Bàn tay cô đặt hờ lên mép chiếc nắp lưng bằng bạc đang úp trên tấm khăn lụa.

Dưới ánh sáng dịu nhẹ của ngọn đèn, ký ức của những năm tháng cũ cuồn cuộn ùa về trong tâm trí cô như những thước phim quay chậm. Đêm định mệnh hai năm về trước tại căn phòng làm việc ngổn ngang tài liệu của tòa soạn báo, thầy Đạo đã từng thức trắng đêm bên chiếc bàn gỗ cũ kỹ, tỉ mỉ đối chiếu từng con số trên tập hồ sơ buôn lậu gốm cổ. Cô nhớ như in dáng lưng còng gầy gò của thầy, nhớ nét chữ run rẩy nhưng dứt khoát của ông khi dùng bút kim mực xanh đánh dấu vào góc cuốn sổ tay bìa da sờn rách: một nét khắc mảnh hình mũi tên chỉ vào mốc ba giờ mười lăm phút khiến ngón tay Vi run lên: đó chính là cách viết tắt quen thuộc của thầy Đạo trước khi ông biến mất.