Chia quyền thay vì chia việc vặt

Tiếng búa sắt gõ đinh vang lên lách cách, khô khốc trên cánh cửa gỗ lim đã bạc màu sương gió của gian kho chung nằm nép mình nơi khúc quanh cuối chợ. Âm thanh kim loại chạm vào thớ gỗ già dội ngược vào vách tường vôi loang lổ rêu xanh, kéo theo những ánh nhìn tò mò, dò xét của mấy người gánh hàng rau và các tiểu thương đi chợ sớm. Tờ giấy xi măng bồi đôi khổ A3, vẽ kín sơ đồ phân quyền bằng hai màu mực xanh đỏ còn thơm nồng mùi mực dạ mới, đập ngay vào mắt bất kỳ ai bước qua bậc cửa. Đó không còn là những mảnh giấy nhớ vàng vọt dán lem nhem quanh mép màn hình máy tính, cũng không phải những dòng chỉ đạo vụn vặt, chắp vá được gõ vội trong cơn hoảng loạn lúc nửa đêm.

Gió sớm từ mép bờ kè sông Hoài thốc qua khoảng sân gạch rải rác lá bàng khô, mang theo hơi nước ngai ngái phù sa lẫn mùi khói củi thông nồng đượm từ các hàng điểm tâm bên kia chợ tỏa sang. Bên trong gian kho cũ từng dột nát suốt mấy đợt mưa rào tháng trước, nay đã được chêm lại bằng hai tấm tôn xi măng mới tinh, chiếc bàn gỗ dài ghép vội từ mấy tấm pallet thông mộc đứng sừng sững giữa gian phòng. Ánh sáng vàng nhạt từ kẽ ngói âm dương trên mái rọi xuống những hạt bụi lơ lửng, soi rõ chiếc cặp lồng nhôm ba ngăn đựng cháo hoa ấm nóng mà bà Lành chuẩn bị từ tờ mờ sáng đã vơi một nửa. Nó nằm nép bên cạnh những cuốn sổ tay bìa cứng sờn gáy, xấp biểu mẫu in sẵn còn thơm mùi mực photocopy và ba chiếc điện thoại thông minh đang cắm chung vào một ổ điện chuyền chằng chịt dây nối dài.

Trần Gia Hân đặt chiếc búa sắt xuống mặt bàn pallet với một tiếng cộp dứt khoát. Âm thanh dội lại chắc nịch, như một dấu chấm câu khép lại những chuỗi ngày hỗn loạn vừa qua.

Bàn tay cô còn vương vệt mực xanh từ đêm thức trắng, khóe mắt trũng sâu sau những giờ đối thoại nghẹn ngào bên mẹ, nhưng đôi vai gầy không còn vẻ co rút, gồng gánh nặng nề đến nghẹt thở như những ngày trước. Trong lồng ngực cô, một cảm giác nhẹ nhõm kỳ lạ đang dần thế chỗ cho sự hoang mang tột độ.

Quanh bàn, bốn con người cốt cán đã tề tựu đông đủ từ trước khi chuông đồng hồ điểm bảy giờ.

Lê Minh Quân ngồi tựa lưng vào cây cột gỗ lim sẫm màu, chiếc máy ảnh quen thuộc tháo nắp ống kính đặt ngay ngắn bên đùi, ánh mắt anh bình thản, tĩnh lặng nhưng chăm chú quan sát từng cử chỉ nhỏ nhất của Hân.

Đỗ Mỹ Linh ngồi khép nép trên chiếc ghế đẩu nhựa màu xanh, hai bàn tay đan chặt vào nhau đặt ngay ngắn trên cuốn sổ tay thực tập có dòng kẻ ô ly, khóe mắt cô gái trẻ vẫn còn phảng phất nét bồn chồn, âu lo sau chuỗi sự cố trễ hẹn đơn hàng và những lời quát mắng gay gắt mà cô phải hứng chịu vào buổi chiều hôm trước.

Ngô Thành Lộc ngồi vắt vẻo một bên gối trên chiếc ghế gỗ tạp, chiếc áo khoác gió màu xám sờn vai vương đầy bụi đường đất đỏ từ Cẩm Nam sang, những ngón tay thô ráp chai sần đang xoay tròn chùm chìa khóa xe máy kêu lách cách theo một nhịp điệu vô thức.

Và ở đầu bàn đối diện, Lâm Đức An ngồi thẳng thớm, chiếc kính lão gọng đồi mồi gác hờ trên sống mũi, bàn tay cầm chiếc bút chì bấm gõ nhẹ từng nhịp đều đặn xuống tập tài liệu phân tích chi phí vừa được rà soát lại đêm qua.

Hân hít sâu một hơi thật dài, để lồng ngực mình lấp đầy bởi mùi không khí ẩm lành lạnh quen thuộc của buổi sớm phố Hội. Cô nhìn thẳng vào từng gương mặt thân thuộc đã cùng mình đi qua những ngày giông bão nhất của Chợ Nhà Mình.

"Em cảm ơn mọi người vì đã có mặt đúng bảy giờ sáng," Hân mở đầu, giọng nói trầm, tròn vành và rõ ràng, không còn sự vội vã, cuống cuồng giấu giếm hay vẻ căng thẳng thường trực. "Hôm qua, trước toàn thể Ban điều phối và bà con tiểu thương Chợ Đèn Lồng, chú An đã cứu lấy dự án này bằng thời hạn sinh tử sáu tuần. Nhưng em hiểu rất rõ một điều, thứ đẩy Chợ Nhà Mình đến bờ vực bị khai tử không phải là đối thủ Vạn Mua nhiều tiền lắm của, càng không phải vì bà con tiểu thương cổ hủ không chịu theo công nghệ. Thủ phạm lớn nhất, nguy hiểm nhất chính là em."

Mỹ Linh khẽ ngước lên, đôi mắt mở to ngơ ngác. Lộc hơi nhướng một bên mày, ngón tay bất giác dừng xoay chùm chìa khóa xe máy. Quân vẫn ngồi im, nhưng khóe môi khẽ lay động như đã đoán trước được những lời này.

"Suốt hai tháng qua, em luôn tự huyễn hoặc rằng mình là người hiểu công nghệ nhất ở cái chợ này, nên em tự cho mình cái quyền ôm đồm, quyết định và can thiệp vào tất cả mọi thứ," Hân tiếp tục, ngón tay cô chỉ thẳng vào tấm sơ đồ A3 vừa được đóng đinh chắc chắn trên cánh cửa gỗ lim. "Em vừa muốn ngồi gõ mã nguồn, vừa muốn chỉ đạo tài xế chạy ngõ nào tránh kẹt xe, vừa giật điện thoại tự ý trả lời khách hàng, lại vừa lén lút tự móc tiền túi ra bù lỗ tiền vận chuyển để giữ lấy những con số tăng trưởng ảo trên biểu đồ. Em coi sự can thiệp thô bạo đó là trách nhiệm, nhưng thực chất đó là sự kiêu ngạo bệnh hoạn của một kẻ ảo tưởng quyền lực kỹ thuật số. Em đã biến bản thân thành một cái nút thắt cổ chai tồi tệ nhất của cả bộ máy. Khi em kiệt sức, hoặc khi em phạm phải một sai lầm kỹ thuật ngu xuẩn như đêm hôm kia, cả hệ thống lập tức sụp đổ dây chuyền, kéo theo bát cơm của bà con và danh dự của tất cả mọi người đang ngồi ở đây."

Quân khẽ mỉm cười, một nụ cười kín đáo, ấm áp và nhẹ nhõm. Anh nhìn Hân thật sâu, nhận ra cô gái kỹ sư phần mềm cứng đầu luôn dùng những thuật toán phức tạp và những khái niệm cao siêu để né tránh thực tế nghiệt ngã đã thực sự lột xác sau đêm đối thoại đẫm nước mắt với mẹ mình.

"Hôm nay, em tập hợp bốn người ở đây không phải để nghe em giao việc vặt hay nghe em phân bua," Hân bước tới bên mép bàn pallet, trải thêm bốn bản sao khổ A4 của sơ đồ phân quyền ra trước mặt từng người. "Em muốn trả lại quyền hạn và trách nhiệm thực chất cho đúng người, đúng việc. Từ giờ phút này trở đi, Chợ Nhà Mình không còn là 'dự án của Hân' nữa. Chúng ta vận hành theo mô hình tự quản độc lập. Mỗi vị trí ngồi ở đây nắm giữ quyền phủ quyết và quyền quyết định tối cao trong phạm vi ranh giới của mình, không một ai—kể cả em với tư cách người sáng lập—được phép can thiệp trái thẩm quyền."

Ánh mắt Hân dừng lại đầu tiên ở Đỗ Mỹ Linh. Cô gái sinh viên năm cuối thoáng giật mình, bờ vai hơi rụt lại như một phản xạ phòng vệ tự nhiên sau những áp lực dồn nén mấy ngày qua.

"Linh," Hân gọi tên cô bé bằng một giọng trầm lắng và chân thành. "Chị nợ em một lời xin lỗi công khai và sòng phẳng nhất. Chiều hôm trước chị đã giật phăng chiếc điện thoại trên tay em và quát mắng em gay gắt ngay trước mặt các cô chú tiểu thương. Lúc đó chị đã trút toàn bộ nỗi hoảng loạn và sự bất lực cá nhân lên đầu em, trong khi lỗi lầm lớn nhất là do chị chưa từng đưa ra cho em một giới hạn cam kết rõ ràng, một quy trình chuẩn mực để em có điểm tựa mà làm việc."

Mỹ Linh cắn nhẹ bờ môi dưới, lắc đầu nhè nhẹ, giọng cô hơi nghẹn lại: "Không... chị Hân, hôm đó em cũng hấp tấp quá. Khách giục liên tục trên tin nhắn, em sợ sạp mất khách, sợ dự án mang tiếng nên mới tự ý hứa liều với người ta là sẽ giao hàng trong ba mươi phút giữa lúc phố cổ đang vào giờ cấm xe..."

"Chính vì thế, hôm nay chị chính thức trao toàn quyền phụ trách bộ phận Chăm sóc khách hàng và Quản trị cổng hội thoại fanpage cho em," Hân đẩy tập tài liệu bìa xanh dày dặn về phía Linh. "Kèm theo đây là bộ khung kịch bản đối thoại mẫu—quy trình vận hành tiêu chuẩn SOP chăm sóc khách hàng mà chị và chú An đã cùng rà soát, cắt gọt lại đêm qua."

Hân cúi xuống, lật trang đầu tiên của tập tài liệu, ngón tay chỉ vào từng dòng chữ in đậm: "Từ nay, em có toàn quyền trao đổi, tư vấn và xác nhận đơn hàng với khách hàng theo quy trình này. Nhưng quyền hạn này đi kèm với một lằn ranh đỏ tuyệt đối không được phép bước qua: giới hạn thời gian cam kết vận chuyển. Trong bán kính hai cây số nội ô phố cổ, thời gian thông báo tiêu chuẩn bắt buộc phải là bốn mươi lăm đến sáu mươi phút. Vào các khung giờ cấm xe máy nghiêm ngặt—từ mười lăm giờ chiều quanh khu vực Chùa Cầu, hoặc tám giờ sáng ở trục đường Trần Phú giao Lê Lợi—em bắt buộc phải giải thích cho khách hiểu và báo thời gian dự kiến từ sáu mươi đến chín mươi phút, hoặc khéo léo hướng dẫn khách chọn các điểm nhận hàng ngoại vi như quán cà phê Bờ Hiên ngoài mép đường Phan Chu Trinh. Tuyệt đối không một ai trong nhóm trực máy được phép hứa hẹn giao nhanh dưới ba mươi phút chỉ để làm vừa lòng khách trong chốc lát."

Mỹ Linh lật từng trang tài liệu, đôi mắt lấp lánh sự chú tâm. Trong tập tài liệu dày cộm, Hân không chỉ liệt kê các câu chào rập khuôn vô hồn mà còn phân loại tỉ mỉ từng tình huống thực tế phát sinh ở chợ Hội An: cách xử lý khi khách hối đơn giữa cơn giông bất chợt làm ngập đường, cách giải thích nguồn gốc lạp xưởng thủ công sạp An Lành khi khách thắc mắc sao không có tem nhãn bóng bẩy như hàng siêu thị, hay cách nói về sự chênh lệch giá rau củ giữa ngày nắng và ngày mưa lũ.

"Đặc biệt," Hân gằn giọng nhấn mạnh, "chị phân quyền cho em một hạn mức xử lý bồi hoàn khẩn cấp. Nếu trong quá trình giao nhận phát sinh sự cố vỡ trứng, bánh mì bị ỉu mềm do giao trễ quá ba mươi phút so với giờ hẹn, hoặc hàng khô bị rách bao bì ngấm nước mưa, em có toàn quyền tự mình kích hoạt lệnh hoàn tiền hoặc đổi mới sản phẩm cho khách trong vòng mười lăm phút. Nguồn tiền này được trích thẳng từ Quỹ dự phòng rủi ro của chợ, miễn là khoản bồi hoàn nằm dưới mức một trăm ngàn đồng cho mỗi vụ việc, mà không cần phải chạy đi tìm chị hay chờ chú An ký duyệt. Cuối ngày, em chỉ việc bàn giao biên bản đối soát ghi nhận sự việc cho chú An kiểm tra."

Mỹ Linh ôm chặt tập tài liệu vào lòng, lưng cô thẳng lên trông thấy, sự rụt rè ban nãy dần biến mất. Cô rút chiếc bút bi cài ở túi áo ngực, lật mở trang giấy trắng trong cuốn sổ tay thực tập của mình ra:

"Em hiểu rồi chị Hân. Thật ra mấy hôm nay ngồi trực máy, em cũng đang tự tay ghi chép lại một cuốn cẩm nang câu hỏi thường gặp dành riêng cho khách mua hàng Chợ Đèn Lồng. Có rất nhiều khách quen ngoài Đà Nẵng hay khách du lịch nhắn tin hỏi rất kỹ về độ giòn của bánh tráng xoài, hay cách chèn lá chuối bảo quản mắm nêm sao cho không bị sủi bọt khí khi gửi xe đò đi đường dài. Em sẽ tích hợp toàn bộ các câu trả lời thực tế từ kinh nghiệm mấy chục năm của cô Ba và cô Tư vào kịch bản này. Em hứa nhóm trực tin nhắn sẽ không bao giờ có chuyện hứa hươu hứa vượn làm khó các anh tài xế nữa."

"Tốt lắm," Hân gật đầu, ánh mắt ánh lên sự tin cậy ấm áp. "Em là điểm chạm đầu tiên của cả hệ thống với người mua. Sự trung thực, điềm tĩnh và tôn trọng sự thật của em chính là phẩm giá của cả khu chợ này."

Dứt lời, Hân xoay người sang phía Lê Minh Quân. Chàng nhiếp ảnh gia tự do nhếch mép cười, bàn tay dài lướt nhẹ trên vòng xoay lấy nét của ống kính máy ảnh: "Tới phiên tôi rồi hả 'tổng quản'?"

"Tới phiên anh, nhưng ở cái bàn này không còn chức danh 'tổng quản' nào hết," Hân nghiêm giọng đáp lại, nhưng khóe mắt cô đã giãn ra. "Quân, anh chính thức nắm giữ vị trí Trưởng bộ phận Nội dung và Hình ảnh bản địa. Toàn bộ hình ảnh sản phẩm đưa lên hệ thống, các đoạn phim ngắn giới thiệu sạp, các góc máy phát sóng trực tiếp và kịch bản chuyên đề đời sống chợ đều do anh toàn quyền quyết định."

Hân với tay lấy một tập hồ sơ màu xanh lá cây đặt trước mặt Quân: "Tuy nhiên, quyền hạn sáng tạo của anh gắn liền với một chốt chặn đạo đức bắt buộc: Kiểm soát văn bản đồng thuận của tiểu thương. Từ sự cố sạp vải Ba Mùa bị máy quay lia trúng đống chỉ vụn bừa bộn rồi biến thành tâm điểm chỉ trích trên mạng, đến vụ chị Diệp bức xúc xé toạc lịch phát sóng vì thợ quay chen lấn làm đổ hàng, chúng ta đã phải trả cái giá quá đắt cho việc mải mê chạy theo lượt xem bề nổi. Anh có toàn quyền từ chối bấm máy, từ chối phát sóng bất kỳ sạp nào nếu sạp đó chưa ký vào Bản cam kết đồng thuận nội dung và xác nhận số lượng hàng hóa tồn kho thực tế."

Quân cầm tập hồ sơ lên, ngón tay lật nhanh các điều khoản bên trong. Anh khẽ gật gù khi đọc đến những quy định chi tiết: người bán có quyền xem trước kịch bản gợi ý, có quyền yêu cầu tắt máy quay bất cứ lúc nào nếu cảm thấy mệt mỏi hoặc cảm thấy đời tư của gia đình bị soi mói quá đà, và đặc biệt là được chia năm phần trăm hoa hồng cố định trên doanh thu của chính phiên phát sóng đó mà không phải chịu bất kỳ điều khoản ràng buộc độc quyền vô lý nào như cách mà sàn Vạn Mua từng gài bẫy ép buộc họ.

"Tôi cam kết điều này bằng danh dự làm nghề của mình," Quân nói, giọng anh trầm xuống, chắc nịch từng chữ. "Tôi cầm máy ảnh lăn lộn ở cái chợ này từ hồi còn là thằng nhóc mặc quần đùi, các cô các chú ở đây nhìn tôi lớn lên từng ngày. Tôi hứa trước mặt cả nhóm: không bao giờ tự ý chụp lén, không dùng xảo thuật góc máy để tô hồng cuộc sống lam lũ của chợ nhằm câu view rẻ tiền, và tuyệt đối không bao giờ đem hoàn cảnh ngặt nghèo của bất kỳ gia đình nào ra làm công cụ kích động lòng thương hại của cộng đồng mạng nếu chưa có chữ ký đồng thuận của chính họ. Chợ Đèn Lồng có sức sống tự thân, có vẻ đẹp mộc mạc và sự tự trọng của nó. Việc của tôi là phản ánh đúng sự thật bằng thứ ánh sáng tử tế nhất."

"Em hoàn toàn tin anh," Hân mỉm cười. "Và lịch phát sóng luân phiên ba chuyên đề cốt lõi—'Bếp ấm nhà vui', 'Mẹo hay gia đình' và 'Khéo tay hay làm'—sẽ do anh trực tiếp ngồi lại xếp lịch cùng ba đại diện tiểu thương là mẹ Lành của em, cô Ba bán chè và chị Diệp bán hàng gia dụng. Em sẽ không can thiệp vào việc sạp nào được lên hình trước, sạp nào lên sau nữa."

Người tiếp theo Hân hướng ánh mắt tới là Ngô Thành Lộc. Người tài xế giao hàng địa phương khẽ giật mình, vội vàng buông chùm chìa khóa xuống bàn, đưa tay gãi đầu qua vành chiếc mũ lưỡi trai bạc màu, vẻ mặt lộ rõ vẻ bồn chồn, lúng túng của một người quen lăn lộn với nắng gió ngoài đường hơn là ngồi họp hành bàn giấy.

"Anh Lộc," Hân cất tiếng.

"Nói trước nghen Hân," Lộc xua xua đôi bàn tay gân guốc, nét mặt bộc trực hơi căng thẳng. "Mấy cái biểu đồ chữ nghĩa cao siêu, mấy cái thuật ngữ tiếng Anh tiếng Tây của tụi em là anh chịu chết, nhìn vô là lùng bùng lỗ tai liền đó. Anh là dân lao động chân tay, anh chỉ biết đường nào lún cát trơn trượt mùa mưa, hẻm nào có chó dữ hay rượt người, với khúc nào triều cường sông Hoài dâng lên ngập nửa bánh xe máy thôi."

"Em cần chính xác những thứ đó ở anh, chứ không cần biểu đồ hay thuật ngữ," Hân bật cười, ánh mắt tràn đầy sự trân trọng. "Anh Lộc, kể từ sáng hôm nay, anh là Điều phối viên Mạng lưới Giao nhận Địa phương của Chợ Nhà Mình. Anh là người chỉ huy cao nhất của đội ngũ mười hai tài xế xe thồ tự quản."

Lộc tròn mắt, chiếc cằm vuông giật nhẹ: "Chỉ huy? Ý em là..."

"Ý em là anh có toàn quyền phân tuyến cho các tài xế, tự sắp xếp ai chạy cung đường nào, ai nhận đơn buổi sáng, ai trực buổi chiều dựa trên tình hình giờ cấm xe và thời tiết thực tế ngoài đường," Hân nói từng tiếng rành rọt, đanh thép. "Và quan trọng nhất: anh có toàn quyền ấn định mức phụ phí chờ hoặc phụ phí gom đơn nhiều điểm lấy mà không cần phải đứng chờ em duyệt từng cuốc như trước nữa."

Hân bước lại phía góc tường, kéo chiếc bảng con bằng gỗ ép lại gần bàn, chỉ vào những dòng biểu phí đã được ghi rõ ràng:

"Biểu phí nền tảng vẫn giữ nguyên tính minh bạch và công bằng: mười hai ngàn đồng cho cự ly dưới hai cây số, mười tám ngàn đồng cho cung đường từ hai đến bốn cây số. Anh em tài xế nhận đủ một trăm phần trăm tiền cước vận chuyển này ngay khi khách quét mã QR giao hàng thành công, hệ thống không thu một đồng chiết khấu nào của anh em. Nhưng từ sạp thứ ba trở đi trong một đơn hàng gom nhiều món, anh có toàn quyền ấn định phụ phí dừng chờ từ ba ngàn đến năm ngàn đồng cho mỗi sạp phát sinh để bù đắp mồ hôi nước mắt của anh em khi phải chống chân giữa nắng chờ người ta gói hàng. Gặp những ngày bão gió, nước sông Hoài tràn mấp mé mép đường Bạch Đằng, hay những con ngõ sâu ngoằn ngoèo ở Cẩm Phô phải dắt bộ xe đạp thồ hàng trăm mét qua bậc tam cấp, anh có quyền thông báo phụ áp cước thời tiết trực tiếp cho Linh để cập nhật ngay lên hệ thống. Tuyệt đối không một ai—kể cả khách hàng hay em—được quyền ép tài xế chạy bù lỗ như đợt freeship tai hại vừa rồi."

Lộc ngồi chết lặng mất vài giây. Bàn tay thô ráp, chai sần của anh vuốt nhẹ lên mặt bàn gỗ thông ram ráp. Đôi mắt người đàn ông từng dãi dầu bao mùa lũ lụt ở phố Hội bỗng chốc rung lên một tia xúc động khó tả. Anh không thốt ra những lời cảm ơn sáo rỗng, mà lẳng lặng thọc sâu bàn tay vào túi trong của chiếc áo khoác gió sờn rách, rút ra một tờ giấy lịch bloc khổ lớn gấp tư đã nhàu nát bốn góc mép.

Lộc hít một hơi thật sâu, từ tốn trải rộng tờ giấy lịch ra giữa mặt bàn pallet, đè hai cuốn sổ tay lên hai góc để giữ cho phẳng. Trên mặt giấy trắng đục của tờ lịch cũ, bằng hai màu mực bi đỏ và xanh chằng chịt những nét vẽ tay ngoằn ngoèo nhưng vô cùng chi tiết, Lộc đã phác họa lại toàn bộ hệ thống ngõ hẻm, bờ kè, cống rãnh của khu phố cổ và các doi đất ven sông:

"Mấy đứa nhìn kỹ vô đây," Lộc hắng giọng, ngón tay trỏ đen nhẻm vì dính dầu nhớt gõ gõ vào một điểm giao cắt phức tạp. "Từ sáng hôm qua tới giờ, anh đã ngồi uống cà phê với mấy chú xe thồ gạo cội ở bến đò, vẽ lại rành rẽ hết trơn rồi. Trục đường Nguyễn Thái Học và Bạch Đằng hễ qua ba giờ chiều là cấm tiệt xe máy có gắn động cơ. Khách trong phố mà có đặt đồ ăn nóng từ xe bánh mì cô Tư hay chè thím Sáu thì tài xế không thể nào chạy xe máy tà tà vô tận cửa được. Bắt buộc phải luồn xe qua ngõ Giếng Bá Lễ, đâm thẳng ra ngã ba Cẩm Phô. Khúc đó ngõ hẹp dữ lắm, chỉ vừa đúng một thân xe đạp điện đi lọt, nếu nhận một đơn gom từ ba sạp khác nhau thì tài xế phải tập kết xe lớn ở đầu hẻm Đồng Hiệp, rồi cuốc bộ vô trong lấy từng món hàng."

Lộc ngước lên nhìn Hân, ánh mắt sáng rực sự tự tin và bản lĩnh của một người thực sự làm chủ từng tấc đất quê hương:

"Anh đã tính toán và chia sẵn đội ngũ ra làm ba tổ chạy độc lập: Tổ một gồm bốn anh em rành đường ngõ hẻm nhất, chuyên càn quét các ngách sâu nội ô bằng xe đạp thồ có gắn giỏ mây lót xốp chống sốc; Tổ hai phụ trách chạy đường dài, vượt cầu Cẩm Nam qua bãi bồi và mạn An Hội; Tổ ba trực chiến ngay tại kho chung này để làm nhiệm vụ phân loại hàng khô và gắp những đơn hàng cồng kềnh như chảo gang hay nồi niêu của sạp chị Diệp. Từ nay, bất kỳ đơn hàng nào đổ về hệ thống, con bé Linh cứ việc chuyển thẳng mã đơn và danh sách sạp qua máy anh. Anh chỉ cần liếc mắt một cái là biết phải điều thằng Tèo hay chú Năm chạy cuốc đó, và cam kết chính xác tới từng phút. Tụi em cứ lo phần mềm với hình ảnh cho mượt mà, còn cái chuyện vượt ngõ hẻm, băng qua mùa nước nổi để đưa gói hàng nguyên vẹn, nóng hổi tới tay bà con chòm xóm, cứ để cánh xe thồ tụi anh lo trọn vẹn!"

Mỹ Linh không giấu được sự phấn khích, cô vỗ hai bàn tay vào nhau lộp độp, còn Quân thì nghiêng người sang vỗ mạnh vào bờ vai rắn rỏi của Lộc: "Đúng là thổ địa phố cổ có khác! Bản đồ vẽ tay này ăn đứt cái hệ thống định vị vệ tinh định tuyến máy móc của cô kỹ sư Hân rồi."

Hân nhìn tờ giấy lịch vẽ tay chi chít mực bi của Lộc mà sống mũi cay cay. Cô cúi đầu, trong lòng dâng lên một sự khâm phục và biết ơn sâu sắc. Nếu cô cứ khư khư ôm lấy cái tôi lập trình viên ngạo mạn, chỉ biết tin vào những thuật toán tối ưu lộ trình cơ học trên màn hình vi tính vô hồn, cô sẽ không bao giờ có được sự thấu hiểu thực địa tinh tường đến từng con hẻm rêu phong trơn trượt, từng thói quen sinh hoạt của người dân phố Hội như bản đồ của người tài xế xe thồ này.

Không khí trong gian kho bỗng chùng xuống một nhịp trang nghiêm khi Hân thu lại ánh mắt, chậm rãi quay sang người đàn ông lớn tuổi nhất đang ngồi nơi đầu bàn.

Lâm Đức An vẫn ngồi điềm tĩnh như một pho tượng đá. Chiếc kính lão gọng đồi mồi phản chiếu vệt nắng sớm rọi qua kẽ ngói, bàn tay cầm chiếc bút chì bấm của ông vẫn giữ nguyên đầu ngòi chì sắc nhọn trên dòng kẻ thẳng tắp của trang sổ cái.

"Và vị trí chốt chặn quan trọng nhất, mang tính sống còn đối với sự tồn vong của toàn bộ hệ sinh thái này," Hân cúi đầu nhẹ, giọng cô đầy vẻ cung kính trước người cựu kế toán trưởng lão luyện, "cháu xin trân trọng trao quyền Kiểm soát Ngân sách Độc lập cho chú Lâm Đức An."

An không vội vàng lên tiếng nhận lời. Ông từ tốn đặt chiếc bút chì bấm xuống rãnh giữa hai trang sổ cái, đưa hai ngón tay đẩy nhẹ gọng kính lên sống mũi. Ánh mắt sắc sảo, từng trải qua hàng chục năm thăng trầm của những con số nhìn thẳng tháy vào tâm can Hân:

"Trước khi nói về quyền hạn hay những lời hoa mỹ, cháu cần phải hiểu thật rõ bản chất của một cơ chế kiểm soát độc lập. Nó không phải là một chiếc ghế danh dự dựng lên để làm đẹp ban bệ cho có vẻ chuyên nghiệp. Nó là một chiếc phanh sắt. Mà đã là phanh sắt thì khi đạp xuống, nó sẽ làm cả cỗ xe giật cục, nó gây khó chịu, nó chặn đứng những hưng phấn bốc đồng và dập tắt những giấc mộng viển vông. Cháu có chắc chắn một trăm phần trăm rằng mình đã sẵn sàng trao cho chú chiếc phanh sắt đó không? Hay chỉ dăm bữa nửa tháng nữa, khi thấy một cơ hội phình to số liệu, cháu lại tìm cách lách qua mặt chú?"

"Cháu hoàn toàn chắc chắn, và cháu cam kết trước mặt tất cả mọi người," Hân đáp, không một tia chớp mắt, giọng cô đanh lại trong sự kiên định tuyệt đối. "Hôm qua, chính những con số của chú đã tát một gáo nước lạnh làm cháu bừng tỉnh. Chú đã chỉ rõ cho cháu thấy: một hệ thống dù có vẽ ra viễn cảnh cao siêu đến đâu, nếu không thể tự nuôi sống chính mình bằng dòng tiền thực tế hàng ngày thì nó chỉ là một lâu đài cát xây trên sự tự huyễn hoặc và giả dối. Cháu xin trao cho chú Quyền Phủ Quyết Tuyệt Đối đối với mọi khoản chi tiêu không chứng minh được dòng tiền hoàn vốn rõ ràng."

Hân hít một hơi thật sâu, dõng dạc nói tiếp: "Kể từ ngày hôm nay, chấm dứt hoàn toàn và vĩnh viễn việc Trần Gia Hân tự ý rút tiền túi, vét sạch tài khoản tiết kiệm cá nhân hay vay mượn người thân để bù lỗ chi phí vận chuyển, trợ giá vật tư đóng gói hay âm thầm gánh cước máy chủ nước ngoài. Toàn bộ hoạt động chi tiêu của Chợ Nhà Mình từ nay về sau bắt buộc phải được trích xuất hoàn toàn từ Quỹ Vận hành và Dự phòng rủi ro ba phần trăm thu trên mỗi đơn hàng thành công, kết hợp với các khoản thu phí dịch vụ minh bạch từ phía người mua. Không có ngoại lệ. Không có sự nhân nhượng."

Lâm Đức An khẽ gật đầu, khóe môi nghiêm nghị của ông thoáng hiện một nụ cười hiếm hoi. Ông cầm lại chiếc bút chì, vạch một đường thẳng tắp chia đôi trang giấy trắng của cuốn sổ cái bìa da đen:

"Tốt. Chú nhận quyền hạn này, và chú nói trước: chú sẽ thực thi nó một cách lạnh lùng, tàn nhẫn nhất có thể," giọng An trầm thấp, dứt khoát như từng nhát búa gõ xuống đe. "Để bắt đầu cơ chế này, ngay bây giờ chú công khai toàn bộ bức tranh tài chính hiện tại để tất cả các bộ phận cùng nắm rõ mà liệu cơm gắp mắm. Không ai được phép mơ mộng hão huyền nữa."

An lật giở trang sổ, chỉ đầu bút chì vào từng con số cụ thể:

"Thứ nhất: số dư khả dụng thực tế trong tài khoản dự án sau cuộc đối soát thủ công nghẹt thở đêm hôm kia hiện chỉ còn đúng một triệu không trăm tám mươi ngàn đồng. Một con số mấp mé bên bờ vực phá sản. Thứ hai: khoản nợ hai triệu rưỡi tiền mặt mà chúng ta đã phải mượn khẩn cấp từ chị Trương Ngọc Diệp để hoàn trả cho khách hàng bị sự cố lỗi trừ tiền. Theo thỏa thuận vừa chốt sáng nay, chúng ta sẽ trích từ phần ba phần trăm phí vận hành để trả góp đều đặn cho chị Diệp năm trăm ngàn đồng vào mỗi chiều thứ Bảy hàng tuần, kéo dài liên tục trong năm tuần tới. Thứ ba: hóa đơn hạ tầng máy chủ đám mây một trăm hai mươi lăm đô-la—tương đương khoảng hơn ba triệu đồng tiền Việt—sẽ đến hạn thanh toán tự động qua thẻ tín dụng quốc tế vào đúng ngày ba mươi cuối tháng này."

Nghe đến con số nợ nần và khoản tiền máy chủ lơ lửng trên đầu, Mỹ Linh khẽ nuốt nước bọt lo lắng, bàn tay cô vô thức siết chặt mép áo. Lộc thì nhíu chặt đôi lông mày rậm rạp, ánh mắt đăm chiêu nhìn xuống nền gạch tàu.

"Tuy nhiên," An tiếp tục, ánh mắt ông chuyển hướng nhìn sang Hân với một vẻ hài lòng sâu sắc không hề giấu giếm, "đêm qua mẹ của Hân—bà Lành—đã có một hành động mang tính bước ngoặt làm thay đổi toàn bộ cục diện sinh tử của dự án này. Bà đã thức trắng đêm để rà soát lại cuốn sổ nợ cũ kỹ của quầy An Lành. Bà cam kết tự nguyện trích hai trăm ngàn tiền lời bán hàng tại quầy mỗi ngày để nộp vào quỹ quay vòng khẩn cấp. Không chỉ có thế, sáng sớm nay, chính bà Lành đã đích thân lặn lội đi gõ cửa từng nhà để thu hồi dứt điểm các khoản tiền nợ sống từ những bạn hàng thân thiết quanh chợ—như chị Tuyết bán tạp hóa ở Cẩm Phô, cô giáo Mai hưu trí và thím Sáu bán bánh bèo—với tổng số tiền gom được là hơn năm triệu đồng tiền mặt để đứng ra bảo lãnh dứt điểm hóa đơn máy chủ cho chúng ta."

An gõ nhẹ chuôi bút chì xuống mặt bàn pallet, âm thanh vang lên giòn giã:

"Điều đó có ý nghĩa gì đối với tất cả chúng ta? Điều đó có nghĩa là Chợ Đèn Lồng đang dùng chính dòng tiền thật chắt chiu từ mồ hôi nước mắt, dùng chính sự đùm bọc nghĩa tình của bà con tiểu thương để cưu mang cái sản phẩm công nghệ còn non nớt của chúng ta. Do đó, chú sẽ thực thi quyền phủ quyết một cách tuyệt đối không khoan nhượng: Bất kỳ đề xuất khuyến mại freeship vô tội vạ nào, bất kỳ ý tưởng mua sắm thiết bị livestream đắt tiền nào chưa thực sự cấp bách, hoặc bất kỳ chiến dịch đốt tiền nào nhằm chạy đua số liệu ảo với sàn Vạn Mua đều sẽ bị chú gạt bỏ ngay lập tức bằng một vệt mực đỏ. Mỗi một đồng tiền đi ra từ cái kho này bắt buộc phải sinh ra giá trị thực sự cho tiểu thương và anh em tài xế. Hết."

"Cháu hoàn toàn đồng thuận," Hân nói, và trong khoảnh khắc đó, cô cảm thấy như một khối đá tảng vô hình đè nặng lên lồng ngực mình suốt nhiều tháng qua vừa được nhấc bổng đi.

Suốt một thời gian dài, cô đã sống trong nỗi sợ hãi triền miên mỗi khi nghe tiếng chuông thông báo trừ tiền từ ứng dụng ngân hàng. Cô vừa phải cắn răng gặm nhấm sự kiệt quệ tài chính một mình, vừa phải cố tỏ ra mạnh mẽ, sung túc trước mặt mẹ và các cộng sự vì nỗi sợ bị coi là kẻ thất bại. Giờ đây, sự minh bạch đến tàn nhẫn của những con số dưới sự kiểm soát chặt chẽ của chú An lại chính là tấm khiên vững chãi nhất bảo vệ cô khỏi sự mù quáng của chính mình.

Quân đặt hai tay lên mặt bàn, nghiêng đầu nhìn Hân bằng ánh mắt ấm áp, xen lẫn một nét cười hóm hỉnh: "Phân chia quyền hạn cho bé Linh, anh Lộc, chú An với tôi rành rọt hết rồi. Vậy còn cô kỹ sư trưởng sáng lập thì làm cái gì đây? Ngồi rung đùi xơi nước ăn cháo hoa à?"

Cả gian kho vang lên những tiếng cười giòn giã, xua tan hoàn toàn bầu không khí căng thẳng, nặng nề tích tụ từ đầu buổi họp. Mỹ Linh cũng bật cười khúc khích, buông lỏng hai bờ vai.

Hân cũng cười theo mọi người. Cô kéo chiếc máy tính xách tay cũ kỹ dán đầy những vệt băng dính đen quanh viền màn hình về trước mặt mình, bật sáng màn hình hiển thị những dòng mã nguồn đang chạy nền mượt mà:

"Công việc của em là phần việc quan trọng nhất, và cũng là phần việc em làm giỏi nhất nhưng đã bị bỏ bê, coi nhẹ suốt thời gian qua: trở về đúng vị trí của một người lập trình viên."

Hân nhìn thẳng vào mắt từng người, giọng cô trở nên nghiêm cẩn và tập trung cao độ: "Em cam kết thu hẹp triệt để phạm vi công việc cá nhân. Từ nay em sẽ không chạy lăng xăng chỉ đạo đóng gói hàng hóa, không can thiệp vào lộ trình chạy xe của anh Lộc, không tranh giành việc trả lời tin nhắn của Linh, và tuyệt đối không can thiệp vào nghệ thuật kể chuyện của Quân. Em chỉ tập trung toàn bộ tâm trí, sức lực vào ba nhiệm vụ kỹ thuật cốt lõi:

Thứ nhất: Tái cấu trúc toàn bộ mã nguồn lõi của hệ thống. Đêm qua, em đã thức trắng để xóa sạch cơ chế khóa bi quan tai hại vốn là thủ phạm gây ra lỗi nghẽn mạch Error 500 kinh hoàng trong đợt phát sóng trực tiếp vừa rồi. Toàn bộ luồng giao dịch được chuyển đổi sang kiến trúc bất đồng bộ an toàn, sử dụng hàng đợi xử lý tuần tự. Khi có một lượng lớn khách hàng ùa vào chốt đơn cùng một thời điểm, hệ thống sẽ tự động xếp hàng trật tự, tuyệt đối không bao giờ trừ tiền trong tài khoản của khách nếu đơn hàng đó chưa được ghi nhận an toàn vào cơ sở dữ liệu.

Thứ hai: Tối ưu hóa cơ sở dữ liệu nhẹ và duy trì hệ thống bảo mật thông tin nội bộ trên máy chủ mini đặt ngay tại chợ. Dữ liệu khách hàng quen của sạp nào sẽ thuộc quyền sở hữu riêng biệt của sạp đó, được mã hóa cục bộ an toàn. Không một thuật toán nào của các sàn thương mại lớn có thể xâm nhập, quét dữ liệu hay thâu tóm danh sách bạn hàng của bà con tiểu thương được nữa.

Và thứ ba—nhiệm vụ sống còn mang tính quyết định cho thời hạn sáu tuần này: Thiết kế lại toàn bộ giao diện ứng dụng theo hướng tối giản tuyệt đối."

Hân xoay chiếc máy tính xách tay lại một góc chín mươi độ, hướng màn hình về phía mọi người để hiển thị bản phác thảo giao diện mới mà cô đã phác thảo trên phần mềm thiết kế.

Trên màn hình không còn những thanh điều hướng phức tạp nhiều tầng nấc, không còn những biểu đồ phân tích số liệu nhức mắt, và hoàn toàn biến mất những thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành xa lạ như 'Inventory', 'Traffic', 'Conversion Rate' hay 'Checkout'.

Thay vào đó là một giao diện phẳng với phông chữ tiếng Việt chân phương, cỡ chữ to bản, độ tương phản cao nổi bật trên nền màu trắng ngà ấm áp. Trọng tâm của màn hình quản lý sạp chỉ gói gọn trong đúng ba nút bấm hình chữ nhật cực lớn, được phân biệt bằng ba màu sắc trực quan: một nút màu xanh lá cây đậm ghi rõ ràng hai chữ 'CÒN HÀNG', một nút màu vàng cam ghi 'SẮP HẾT', và một nút màu đỏ thẫm ghi 'TẠM NGHỈ TAY'.

"Một sản phẩm công nghệ chỉ thực sự được coi là thành công khi nó phục vụ được những con người yếu thế nhất, dễ bị tổn thương nhất trước làn sóng số hóa," Hân nói, giọng cô lắng đọng lại trong một niềm xúc động chân thành từ tận đáy lòng. "Nếu một nền tảng chuyển đổi số đòi hỏi bà con tiểu thương phải có bằng cử nhân hay phải thành thạo vi tính mới có thể sử dụng được, thì nền tảng đó đã thất bại thảm hại ngay từ khi còn nằm trên trang giấy thiết kế. Mục tiêu tối thượng của em trong tuần này là biến giao diện quản trị sạp thành một công cụ đơn giản đến mức những người lớn tuổi, mắt đã kém, đôi bàn tay đã run run vì cả đời bưng thúng quạt than như mẹ Lành của em, như cô Tư bán bánh mì, hay thím Sáu bán bánh bèo đều có thể tự tay cầm lấy chiếc điện thoại thông minh, đeo cặp kính lão lên và tự tin thao tác kiểm soát hàng hóa trong kho chỉ bằng đúng ba bước chạm tay vào màn hình."

Mỹ Linh nhoài người tới trước, nhìn chăm chú vào bản vẽ giao diện ba nút bấm trên màn hình máy tính, cô reo lên khe khẽ: "Tuyệt vời quá chị Hân ơi! Nhìn vào một cái là hiểu ngay lập tức, các cô chú lớn tuổi chắc chắn sẽ không còn sợ bị bấm nhầm hay làm treo máy nữa!"

Lâm Đức An chăm chú quan sát bản thiết kế qua gọng kính lão, chầm chậm gật đầu tán thành. Ông gấp cuốn sổ cái lại bằng một tiếng cộp nhẹ nhàng: "Một sản phẩm công nghệ biết cúi đầu trước người dùng bản địa, biết hạ mình để vừa vặn với thói quen của người lao động lam lũ, là một sản phẩm có sức sống lâu bền nhất. Chú phê duyệt mục tiêu này của cháu."

Buổi họp kéo dài hơn một tiếng đồng hồ kết thúc trong sự đồng thuận tuyệt đối và một bầu không khí phấn chấn, nhẹ nhõm chưa từng thấy kể từ ngày Chợ Nhà Mình ra đời. Không còn những tiếng thở dài sườn sượt não nề, không còn những ánh mắt nghi kỵ lẫn nhau hay nỗi sợ hãi mơ hồ về sự sụp đổ cận kề.

Trên bản sơ đồ phân quyền khổ A3 được ghim chặt bằng đinh sắt trên cánh cửa gỗ lim của kho chung, năm chữ ký bằng mực tươi rực rỡ nằm ngay ngắn dưới từng nhánh nhiệm vụ độc lập—năm chữ ký không chỉ là sự phân định quyền hạn, mà là một bản khế ước thiêng liêng của niềm tin, sự sẻ chia gánh nặng và trách nhiệm cộng đồng.

Lộc nhanh chóng gấp gọn tờ giấy lịch vẽ bản đồ ngõ hẻm nhét cẩn thận vào túi ngực áo khoác, huýt sáo vang một điệu hò quen thuộc của vùng sông nước Thu Bồn rồi sải bước dài ra sân gạch để dắt chiếc xe máy, bắt đầu đi phân tuyến sáng cho đội ngũ mười hai tài xế xe thồ.

Mỹ Linh mở chiếc máy tính bảng cá nhân, ngón tay thoăn thoắt gõ những dòng chữ đầu tiên cho cuốn cẩm nang câu hỏi thường gặp với một nụ cười rạng rỡ, tự tin trên môi.

Quân xốc chiếc ba lô máy ảnh nặng trịch lên vai, hẹn trưa nay sẽ cùng cô Ba và chị Diệp ngồi rà soát lại toàn bộ danh mục đạo cụ và hàng hóa chuẩn bị cho buổi phát sóng chuyên đề 'Mẹo hay gia đình' vào chiều thứ Tư.

Còn chú An thì nán lại bên chiếc bàn pallet, cẩn thận kiểm tra chiếc khóa đồng của chiếc hòm sắt đựng hóa đơn đối soát, tỉ mỉ ghi nhận từng dòng tiền nhỏ lẻ vào cuốn sổ cái bìa da đen.

Hân bước ra khỏi khoảng sân gạch của gian kho chung.

Ánh nắng ban mai của phố cổ Hội An lúc này đã rải đều trên những mái ngói âm dương rêu phong, nhuộm một màu vàng óng ả lên dòng sông Hoài đang lững lờ trôi dưới chân cầu Cẩm Nam. Tiếng cười nói râm ran của người mua kẻ bán, tiếng chuông xe đạp lách cách trên đường gạch nghiêng, và mùi thơm ngào ngạt của nồi nước dùng mì Quảng, cao lầu từ các con hẻm nhỏ vọng lại, tràn ngập một sức sống bình dị, kiên cường và bền bỉ.

Hít một hơi thật sâu làn gió mát rượi của buổi sớm quê nhà, Hân rảo bước theo con ngõ lát gạch nghiêng rêu phủ trở về quầy tạp hóa An Lành. Trái tim cô đập những nhịp đập rộn ràng, thanh thản. Cô muốn chạy thật nhanh về bên mẹ để nói với bà rằng cô đã làm được, rằng đứa con gái cứng đầu của mẹ đã học được cách buông bỏ sự kiêu ngạo, và cô không còn phải đơn độc gánh vác cả thế giới trên đôi vai gầy guộc của mình nữa.

Buổi họp vừa giải tán, Hân quay về quầy An Lành thì sững người: bà Lành đang đeo kính lão, ngón tay run run cầm chiếc điện thoại thông minh cũ của Hân bước ra trước kệ mì sợi, vụng về bấm mở ứng dụng Chợ Nhà Mình.