Lời khuyên của chuyên gia

Tòa nhà mái vòm màu bạc của Trung tâm Khoa học Đà Nẵng sừng sững bên bờ sông Hàn, đón năm thành viên câu lạc bộ với làn gió lạnh đầu mùa và không khí trang nghiêm của một cơ sở nghiên cứu chuyên nghiệp.

Gió từ mặt nước sông Hàn thổi thốc lên bờ kè bằng đá hoa cương, mang theo hơi ẩm nồng nặc và cái se lạnh đặc trưng của những ngày cuối tháng Mười miền Trung. Trước mặt Lý Gia Bảo, khối kiến trúc hình bán cầu bằng hợp kim sáng bóng ánh lên dưới nền trời xám bạc vần vũ mây thấp. Những dải pano kim loại ghép nối chuẩn xác theo hình mai rùa, phản chiếu ánh sáng bàng bạc của một buổi sáng chực mưa. Trên đỉnh mái vòm cao vút, khe trượt quan sát của đài thiên văn chuyên dụng đang đóng kín, lạnh lùng hướng lên khoảng không vô tận như một mí mắt khép hờ, ẩn giấu bên trong những thiết bị quang học tối tân mà đám học sinh trường thường như các cậu mới chỉ được nhìn qua những trang tạp chí khoa học in lại.

Bảo kéo cao khóa chiếc áo khoác đồng phục sờn chỉ ở cổ tay, hai bàn tay đút sâu vào túi quần để tìm kiếm chút hơi ấm sót lại. Cậu liếc nhìn sang các đồng đội của mình. Hoàng Thư đi đầu tiên, bước chân dứt khoát vang lên lách cách trên những bậc tam cấp rộng thênh thang. Dáng người mảnh khảnh của cô gái lớp mười một như căng ra thành một đường thẳng thắp đầy kiêu hãnh. Trên tay cô là chiếc cặp da màu đen căng phồng, bên trong chứa đựng thành quả thức trắng ba đêm liền của cả nhóm: một tập hồ sơ đề xuất dày cộp được đóng gáy cẩn thận, in trên giấy bóng kính láng mịn, từng trang bìa đều được là phẳng phiu không một nếp gấp. Ngay phía sau, Mai Anh vừa đi vừa ngước mắt ngắm nhìn những đường cong khí động học của tòa nhà, cuốn sổ phác thảo cầm tay đã lăm lăm chiếc bút kim mảnh; ánh mắt cô bé đảo liên hồi, ghi nhận từng góc nghiêng của mái vòm và bóng đổ của các cột trụ bê tông trần. Tùng bẽn lẽn nép sát bên cạnh Bảo, chiếc ba lô nặng trĩu những bảng mạch, dây cáp bọc nhựa và vài cụm linh kiện điện tử dự phòng kêu lạch cạch theo từng nhịp bước ngắn. Riêng Khải vẫn giữ thói quen quan sát của một trung vệ dạn dày sân cỏ: cậu đảo mắt rà soát từ các chốt bảo vệ ở cổng phụ, vị trí đặt các bình cứu hỏa tự động cho đến độ dốc của lối thoát hiểm bằng thép không gỉ, hai vai vạm vỡ hơi chùng xuống trong vẻ cẩn trọng quen thuộc của người luôn chuẩn bị bọc lót cho đồng đội.

"Chị Thư này," Khải bước rảo lên ngang hàng với vị chủ nhiệm, hạ giọng hỏi khi nhóm chuẩn bị bước qua cửa kính tự động hai cánh dày cộp, "tiến sĩ Yến mà cô Hà giới thiệu... có khó tính bằng thầy Phong không đấy? Nhìn cái tòa nhà này lạnh lùng quá, cứ như mấy viện thí nghiệm tối mật trong phim viễn tưởng."

Thư dừng lại trước sảnh lớn lát đá cẩm thạch trắng muốt, khẽ chỉnh lại cổ áo sơ mi phẳng phiu rồi quay sang lườm Khải một cái sắc lẻm:

"Tiến sĩ Đặng Hải Yến là chuyên gia hàng đầu về vật lý thiên văn của miền Trung, từng làm việc ở Viện Nghiên cứu Không gian trước khi về phụ trách mảng giáo dục khoa học và đài quan sát tại đây. Cô ấy đồng ý dành bốn mươi lăm phút trong lịch làm việc bận rộn để duyệt đề cương sơ bộ cho chúng ta hoàn toàn là nhờ uy tín mười năm của cô Hà. Cậu liệu mà giữ trật tự, đừng có mang mấy câu đùa ngoài sân bóng vào đấy. Bất kỳ sự thiếu nghiêm túc nào cũng có thể khiến cô ấy đánh giá thấp cả câu lạc bộ."

Khải nhún vai, giơ hai tay lên ngang ngực làm động tác đầu hàng:

"Biết rồi, biết rồi mà. Tôi chỉ hỏi để chuẩn bị tinh thần phòng thủ từ xa thôi. Dù sao thì đối đầu với một tiến sĩ không gian nghe chừng cũng căng thẳng ngang ngửa với việc cản phá tiền đạo đối phương trong vòng cấm địa mười sáu mét năm mươi."

Cánh cửa kính trượt sang hai bên với một tiếng xì nhẹ của hệ thống pit-tông khí nén, nuốt trọn cả năm người vào bầu không khí yên ắng đến lạ lùng của đại sảnh. Khác hẳn với vẻ bụi bặm, ngổn ngang những mô hình bìa các-tông, mạt cưa và mùi sách cũ mốc thếch trên căn gác mái trường Hải Vân, nơi này toát lên vẻ nghiêm cẩn, sạch sẽ đến mức người ta bất giác phải bước thật khẽ để không làm vỡ vụn sự tĩnh lặng. Mùi điều hòa trung tâm phả ra hơi lạnh khô khốc, pha lẫn mùi cồn sát khuẩn và hương thơm thoang thoảng của chất phủ bóng mặt sàn.

Dọc theo các vách kính cường lực ngăn đôi lối đi là những pano triển lãm ảnh màu khổ lớn được rọi sáng bằng hệ thống đèn rọi ray tiêu điểm: Tinh vân Đại Bàng với những cột bụi khổng lồ sừng sững như những bàn tay vươn ra từ hư không của vũ trụ, Tinh vân Chiếc Nhẫn rực rỡ như một viên ngọc bích phát sáng giữa màn đêm sâu thẳm, và thiên hà xoắn ốc Tiên Nữ M31 trải rộng với hàng trăm tỷ ngôi sao lung linh huyền ảo, những cánh tay xoắn cuộn tròn lớp bụi liên sao màu hổ phách tuyệt mỹ.

Dưới mỗi bức ảnh đều ghi rõ thông số kỹ thuật in chữ kim loại nhỏ: *Kính thiên văn khúc xạ trường rộng Takahashi 106mm, cảm biến CCD làm mát chuyên dụng, tổng thời gian phơi sáng tích lũy 18 giờ qua bộ lọc dải hẹp Ha-OIII-SII.*

Nhìn những bức ảnh tráng lệ ấy, Bảo cảm thấy lồng ngực mình thắt lại rồi rạo rực một nỗi khát khao khó tả. Những chấm sáng ấy không chỉ là hình ảnh, chúng là bằng chứng của những nỗ lực bóc tách bóng tối của nhân loại. Đó chính là giấc mơ mà cậu cùng Thư đã ấp ủ suốt cả tuần qua, kể từ sau thắng lợi vang dội nhưng đầy may mắn của Đêm hội ngắm Mặt Trăng tại sân trường. Trong xấp đề xuất dày cộp mà Thư đang ôm ghì trước ngực, mục tiêu số một được nhóm viết bằng những dòng chữ in hoa nắn nót, nung nấu bao nhiêu kỳ vọng: *Dự án chụp ảnh màu phơi sáng sâu các tinh vân phát xạ và cấu trúc cánh tay xoắn ốc của thiên hà Tiên Nữ bằng kính phản xạ học sinh.*

"Vào thôi," Thư hít một hơi thật sâu, ngực phập phồng sau lớp áo khoác. Cô bước tới trước cánh cửa gỗ sồi dày dặn có gắn một tấm biển đồng sáng bóng khắc dòng chữ: *Phòng Nghiên cứu & Phổ biến Thiên văn học — TS. Đặng Hải Yến.*

Ngón tay Thư gõ nhẹ ba tiếng dứt khoát lên mặt gỗ.

"Mời vào."

Một giọng nữ trung trầm ấm, dứt khoát và rõ ràng vang lên từ phía trong.

Thư vặn tay nắm cửa, cả nhóm nối đuôi nhau bước vào. Căn phòng làm việc rộng rãi nhưng gần như bị chiếm trọn bởi tri thức: bốn bức tường kê kín những kệ sách bằng thép chịu lực chất đầy tài liệu chuyên khảo dày cộp bằng tiếng Anh và tiếng Pháp; trên bàn làm việc lớn ở góc phòng ngổn ngang các bản đồ sao trắc quang cỡ lớn, những biểu đồ quang phổ ngoằn ngoèo với các vạch hấp thụ chi chít, cùng hai màn hình máy tính đang hiển thị những dải dữ liệu ma trận số liệu đơn sắc xám xịt, đầy những dãy mã số nhấp nháy liên tục.

Ngồi sau bàn làm việc là một phụ nữ trạc ngoài bốn mươi tuổi. Cô vận chiếc áo sơ mi màu lam sẫm giản dị, cổ tay áo xắn lên hai nấc để lộ cẳng tay săn chắc, mái tóc cắt ngắn ngang vai gọn gàng và đôi mắt sáng ngời sau cặp kính gọng kim loại mảnh màu xám titan. Nhìn thấy năm cô cậu học trò trường Hải Vân trong bộ đồng phục quen thuộc của trường công lập ven biển, khóe môi cô Yến khẽ cong lên một nét cười cởi mở, nhưng ánh mắt quan sát lướt qua từng người thì vô cùng sắc sảo.

"Chào các em. Học trò của cô Thanh Hà đúng không?" Cô Yến đứng dậy, bước vòng qua chiếc bàn lớn và bắt tay từng người một cách thân thiện. Bàn tay cô khô ráo, cái siết tay chặt và đầy năng lượng. "Cô Hà đã gọi điện và nhắn trước với cô về đêm ngắm Mặt Trăng rất ấn tượng của các em. Cô ấy khen các em có niềm đam mê rất đặc biệt. Ngồi xuống đi, chúng ta chỉ có khoảng bốn mươi lăm phút trước khi cô phải chủ trì một buổi hội thảo trực tuyến với Đài Thiên văn Nha Trang về hiện tượng lóe sáng của các sao lùn đỏ."

Cả nhóm cẩn thận ngồi xuống dãy ghế nệm bọc da màu nâu sẫm đối diện bàn làm việc. Khải ngồi ở mép ngoài cùng để chừa khoảng không rộng rãi cho các bạn, Tùng cẩn thận đặt chiếc ba lô đồ nghề xuống sát chân ghế để tránh va quẹt, còn Mai Anh thì mở sẵn cuốn sổ tay đặt lên đùi. Hoàng Thư ngồi ở vị trí trung tâm, cô cẩn thận rút tập hồ sơ từ trong cặp ra, dùng cả hai tay cung kính đặt ngay ngắn lên mặt bàn gỗ:

"Thưa cô, đây là đề xuất chi tiết của Câu lạc bộ Thiên văn Hải Vân chúng em nhằm tham gia Cuộc thi Thiên văn học trẻ toàn quốc sắp tới. Chúng em đã nghiên cứu rất kỹ thể lệ của ban tổ chức và muốn tận dụng chiếc kính phản xạ của trường để thực hiện một dự án nhiếp ảnh thiên văn phơi sáng sâu (Deep-Sky Astrophotography). Nhóm chúng em dự định chụp chi tiết màu sắc của Tinh vân Lạp Hộ M42 và cấu trúc cánh tay xoắn của thiên hà Andromeda M31 để chứng minh năng lực thực nghiệm của học sinh vùng ven biển."

Cô Yến với tay lấy tập tài liệu. Bằng những ngón tay thon dài, thuần thục của một người đã duyệt qua hàng trăm bài báo khoa học, cô lật qua từng trang: từ phần lý do chọn đề tài, danh mục phân tích thiết bị hiện có, cho đến những tấm ảnh minh họa rực rỡ màu sắc mà Thư và Mai Anh đã dày công sưu tầm, cắt dán từ các trang web thiên văn quốc tế danh tiếng của NASA và Đài quan sát Nam Âu (ESO).

Trong căn phòng bỗng chốc chỉ còn lại tiếng điều hòa chạy êm ru và tiếng giấy sột soạt lật đều đặn.

Bảo nín thở, ngực thắt lại. Cậu dán chặt mắt vào từng biến chuyển nhỏ nhất trên gương mặt của nữ tiến sĩ: từng cái nhíu mày rất khẽ, đường nét nơi khóe môi, hay cách ngón tay cô dừng lại gõ nhịp trên mép giấy. Bảo hy vọng sẽ nhìn thấy một sự ngạc nhiên thú vị, hay chí ít là một cái gật đầu khích lệ dành cho sự chuẩn bị công phu của Thư. Để hoàn thành tập tài liệu này, Thư đã phải dịch hàng chục trang tài liệu tiếng Anh về các bộ lọc màu, còn Mai Anh thì vẽ tay lại toàn bộ sơ đồ đường đi của tia sáng trong ống kính Newton.

Thế nhưng, càng lật về những trang sau, chân mày của cô Yến càng nhíu chặt lại. Nụ cười cởi mở ban đầu dần biến mất hoàn toàn, thay vào đó là một vẻ mặt phẳng lặng, nghiêm nghị và lạnh lùng đến đáng sợ. Bầu không khí trong phòng chùng xuống, nặng trĩu như thể áp suất khí quyển đột ngột tăng vọt trước một cơn giông biển.

Đến trang cuối cùng, cô Yến khẽ khép tập hồ sơ lại. Tiếng bìa giấy chạm vào mặt bàn gỗ phát ra một âm thanh khô khốc. Cô đặt tập tài liệu ngay ngắn sang một bên mép bàn, tựa hẳn lưng vào chiếc ghế xoay bọc da, thở dài một tiếng thật khẽ qua sống mũi. Ánh mắt cô nhìn thẳng vào Hoàng Thư, rồi đảo qua bốn gương mặt đang căng thẳng tột độ của nhóm học sinh:

"Cô nói thẳng thắn nhé: bản đề xuất này... hoàn toàn phi thực tế. Nếu các em mang tập hồ sơ này đi nộp cho vòng loại quốc gia, ban giám khảo sẽ loại ngay từ vòng đọc đề cương mà không cần xem xét đến các vòng sau."

Lời nhận xét rơi xuống như một tảng băng dội thẳng vào căn phòng ấm áp.

Hoàng Thư sững sờ. Sắc hồng hào trên gò má cô gái lập tức rút cạn, bờ môi khẽ mím chặt lại thành một vệt trắng bệch, hai bàn tay đan vào nhau trên đùi siết chặt đến mức các khớp ngón tay run lên bần bật. Mai Anh mở to mắt ngơ ngác, chiếc bút kim trên tay cô bé khựng lại giữa trang giấy trắng. Khải và Tùng thì giật thót mình, Khải vô thức ngồi thẳng lưng dậy, hai tay nắm chặt mép ghế như thể vừa chứng kiến một bàn thua bất ngờ ở phút bù giờ.

"Thưa... thưa cô," giọng Thư hơi run lên, nhưng tính cách kiêu hãnh của một học sinh chuyên Lý luôn đứng đầu bảng thành tích khiến cô không thể chấp nhận sự phủ định tuyệt đối này một cách dễ dàng, cô ngẩng đầu lên phân trần, "kính thiên văn của chúng em là kính phản xạ Newton đường kính 150mm, tiêu cự 750mm. Chúng em đã tiến hành chuẩn trực gương sơ cấp và thứ cấp hoàn hảo bằng thiết bị chuẩn trực laser tự chế, kiểm tra thực địa với ngọn đèn hải đăng Tiên Sa cách xa mười cây số cho hình ảnh cực kỳ sắc nét. Bạn Tùng ở đây cũng đang cải tiến cơ cấu động cơ bước bám nhật động trên hệ chân đế xích đạo..."

"Vấn đề không nằm ở sự cố gắng của các em, Thư à," cô Yến ngắt lời. Giọng cô rất bình thản, không hề gay gắt nhưng mang sức nặng đanh thép của thực tế trần trụi. Cô kéo chiếc kính lão xuống sống mũi một chút, ngón trỏ gõ nhẹ lên tập hồ sơ dày cộp. "Vấn đề nằm ở chỗ các em đang nhầm lẫn một cách tai hại giữa *nhiếp ảnh nghệ thuật* và *khoa học thực nghiệm*."

Cô Yến đứng dậy, bước đến tấm bảng trắng gắn trên bức tường phía sau bàn làm việc. Cô cầm lấy cây bút dạ màu đen, vặn nắp kêu một tiếng "tách":

"Thứ nhất: về mặt thiết bị cơ khí và quang học. Chiếc kính của các em là kính phản xạ học sinh đã cũ, được phục dựng lại. Dù bạn Tùng có thông minh và khéo tay đến đâu, một hệ thống chân đế xích đạo kiểu Đức tự chế bằng động cơ bước NEMA-17, tận dụng các cụm bánh răng máy in cũ hay nhông xích xe đạp sẽ luôn luôn tồn tại một thứ gọi là *sai số chu kỳ* (periodic error) và độ rơ cơ học (backlash)."

Cô vẽ một trục thời gian thẳng đứng và một đường răng cưa méo mó chạy dọc theo nó:

"Để chụp được những dải bụi khí mờ ảo phát xạ bước sóng Hydro-alpha của Tinh vân Lạp Hộ hay những cánh tay xoắn cực kỳ nhạt nhòa của thiên hà Andromeda, các em bắt buộc phải phơi sáng liên tục từ năm phút, mười phút, thậm chí là ba mươi phút trên một khung hình duy nhất. Trong suốt mười phút đó, cảm biến máy ảnh phải giữ nguyên vị trí đối với các ngôi sao với độ chính xác đến từng micro-mét. Chỉ cần một cơn gió biển thoảng qua làm rung chân đế một phần mười milimét, hay trục vít bám nhật động của Tùng bị trượt nửa bước răng do hiện tượng co giãn nhiệt, toàn bộ các đốm sao trên cảm biến sẽ bị nhòe nhoẹt, kéo thành những vệt giun ngoằn ngoèo vô dụng. Một khung hình hỏng mười phút đồng nghĩa với việc các em mất trắng một buổi tối làm việc."

Tùng cúi gầm mặt xuống, hai tai đỏ ửng như phải bỏng. Bàn tay cậu vân vê gấu áo khoác. Cậu hiểu rõ hơn ai hết nhận xét của cô Yến tàn nhẫn nhưng hoàn toàn chính xác. Đêm qua, khi ngồi tính toán mô-men xoắn của cụm bánh răng nhựa trên phần mềm mô phỏng, cậu đã nhận thấy độ rơ lên tới gần hai độ góc—một con số quá khổng lồ đối với nhiếp ảnh phơi sáng sâu.

"Thứ hai," cô Yến gõ mạnh ngòi bút lông lên mặt bảng, tạo thành một điểm tròn đen đậm, "đặc thù môi trường duyên hải Đà Nẵng. Các em có biết kẻ thù lớn nhất của nhiếp ảnh thiên văn phơi sáng sâu là gì không? Đó là độ ẩm và ô nhiễm ánh sáng."

Nữ tiến sĩ nhìn thẳng vào từng thành viên:

"Độ ẩm không khí ở vùng duyên hải miền Trung vào ban đêm mùa này thường xuyên vượt ngưỡng tám mươi lăm đến chín mươi phần trăm. Hơi nước bão hòa gặp bề mặt gương phản xạ có nhiệt dung riêng lớn sẽ lập tức ngưng tụ thành một lớp sương mù vi thể chỉ sau chưa đầy ba mươi phút mở nắp kính. Hơi muối biển theo gió nồm thổi vào sẽ nhanh chóng bám vào và ăn mòn lớp mạ nhôm quang học mỏng manh của gương. Chưa hết, bầu trời nội thành Đà Nẵng hiện tại nằm ở thang Bortle 6 đến Bortle 7. Toàn bộ ánh sáng từ đèn cao áp thủy ngân, đèn trang trí cầu Rồng, biển quảng cáo led dọc hai bờ sông Hàn sẽ biến bầu khí quyển thành một chiếc vung phản xạ khổng lồ. Tấm ảnh thô (raw) các em chụp ra sau mười phút phơi sáng sẽ không phải là dải Ngân Hà sâu thẳm lộng lẫy như trong tranh minh họa của các em đâu. Nó sẽ chỉ là một mảng trắng đục nhờ nhờ, bão hòa ánh sáng tán xạ của đô thị, không thể cứu vãn."

Mai Anh ngập ngừng giơ một ngón tay lên, giọng lí nhí đầy lo lắng:

"Thưa cô... nếu ảnh thô bị mờ đục và nhiễm sáng như vậy, chúng ta có thể dùng các phần mềm đồ họa, tăng độ tương phản, kéo sáng các dải màu và dùng các thuật toán lọc nhiễu nền như các nhiếp ảnh gia thiên văn vẫn làm trên mạng được không ạ?"

Tiến sĩ Yến quay lại nhìn Mai Anh. Ánh mắt cô không hề giận dữ mà dịu đi đôi chút, nhưng ánh lên một sự xót xa sâu sắc của một người làm khoa học chân chính trước những ngộ nhận phổ biến của giới trẻ:

"Đó chính là sai lầm nguy hiểm nhất mà các em đang vướng phải. Các em bị mê hoặc bởi những tấm poster lộng lẫy được chia sẻ tràn lan trên mạng xã hội. Người ta dùng các thuật toán làm mịn hạt, tăng cường sắc độ nhân tạo, thậm chí là dùng trí tuệ nhân tạo để vẽ thêm các chi tiết không có thật vào bức ảnh nhằm mục đích câu tương tác trên mạng. Nhưng cô hỏi các em một câu thật lòng: Mục đích của cuộc thi Khoa học Toàn quốc là gì? Là thi tuyển ảnh đẹp để in lịch treo tường hay đăng tạp chí quảng bá du lịch, hay là để đánh giá năng lực tư duy phương pháp khoa học của học sinh?"

Căn phòng chìm vào một khoảng lặng nặng nề đến nghẹt thở.

Tiếng gió mùa đông rít nhẹ qua khe cửa kính cách âm nghe như một tiếng thở dài thất vọng từ bên ngoài sông Hàn hắt vào. Hoàng Thư ngồi bất động, đôi mắt dán chặt vào mũi đôi giày thể thao đã cũ. Suốt bao nhiêu ngày qua, cô đã dồn hết tâm huyết, đặt cược cả danh dự cá nhân và sự tồn tại của câu lạc bộ vào bản kế hoạch này. Cô đã mơ về khoảnh khắc mang những bức ảnh màu tráng lệ của Andromeda ra để chứng minh cho ban giám hiệu và thầy Phong thấy rằng câu lạc bộ Thiên văn không phải là một nhóm chơi bời vô bổ. Bị một chuyên gia đầu ngành bác bỏ thẳng thừng, bóc trần từng lỗ hổng một cách không thương tiếc là một cú sốc quá lớn đối với cô gái vốn luôn quen với những lời tán dương của trường chuyên lớp chọn.

Bảo cảm thấy không khí ngột ngạt đến mức lồng ngực cậu nhói lên. Cậu nhìn sang Thư, thấy bờ vai cô khẽ run rẩy; nhìn sang Tùng đang co rúm người lại như một đứa trẻ mắc lỗi; nhìn Khải đang cắn chặt môi kìm nén sự sốt ruột và thất vọng. Cậu hiểu rất rõ: nếu lúc này cả nhóm suy sụp, buông xuôi và cúi đầu bước ra khỏi căn phòng này, câu lạc bộ Thiên văn Hải Vân sẽ tan rã ngay tại đây, trước cả khi kịp nộp hồ sơ đăng ký sơ khảo.

Hít một hơi thật sâu để nén chặt sự hoang mang trong lòng, Bảo ngồi thẳng lưng dậy. Cậu nhìn thẳng vào đôi mắt sắc sảo của tiến sĩ Yến, cất giọng phá tan sự im lặng nặng nề:

"Thưa cô, chúng em hoàn toàn hiểu và chấp nhận những hạn chế về thiết bị cơ khí cũ kỹ cũng như điều kiện thời tiết khắc nghiệt của Đà Nẵng mà cô vừa chỉ ra. Nhưng... nếu không theo đuổi việc chụp ảnh phơi sáng sâu những thiên thể xa xôi lộng lẫy ấy... thì với một chiếc kính phản xạ 150mm tự sửa chữa, chúng em có thể làm được đề tài nghiên cứu khoa học thực chất nào để có thể cạnh tranh một cách đàng hoàng ở cuộc thi toàn quốc ạ?"

Tiến sĩ Yến hơi ngạc nhiên trước câu hỏi của Bảo. Cô hạ cây bút lông trên tay xuống, chăm chú nhìn cậu học sinh lớp mười có làn da ngăm rám nắng và đôi mắt sáng một cách kiên định. Cậu không có vẻ ngoài sắc sảo, tự tin của Thư, không có vẻ rụt rè kỹ thuật của Tùng, nhưng lại toát lên một sự điềm tĩnh và thái độ cầu thị chân thành đến kỳ lạ.

Ánh mắt nghiêm khắc của nữ tiến sĩ chùng xuống. Một tia sáng hài lòng lướt qua khóe mắt cô.

"Câu hỏi rất hay," cô Yến mỉm cười, một nụ cười thật sự ấm áp. "Biết dũng cảm dừng lại trước một ngõ cụt ảo tưởng để tìm kiếm một lối đi thực chất—đó mới chính là phẩm chất khởi đầu quan trọng nhất của một người làm nghiên cứu khoa học."

Cô quay lưng lại bảng, dùng miếng giẻ lau xóa sạch những nét vẽ nguệch ngoạc về máy ảnh và ống kính, rồi dùng bút dạ vạch lên một hệ trục tọa độ vuông góc đơn giản: trục hoành nằm ngang biểu diễn thời gian ($t$), trục tung thẳng đứng biểu diễn cấp sao biểu kiến ($m$). Sau đó, cô chấm những điểm tròn rải rác, nối chúng lại thành một đường cong hình sin uốn lượn nhịp nhàng, có đỉnh cao và đáy sâu rõ rệt.

"Có bao giờ các em tự hỏi," cô Yến quay lại, trỏ đầu bút vào đường cong ấy, "tại sao tổ tiên chúng ta từ hàng ngàn năm trước lại gọi những đốm sáng trên bầu trời đêm là *hằng tinh*—nghĩa là những ngôi sao vĩnh hằng, bất biến không bao giờ thay đổi?"

"Thưa cô... vì mắt thường của chúng ta nhìn lên bầu trời đêm, qua nhiều năm tháng, các ngôi sao dường như luôn giữ nguyên một vị trí và độ sáng cố định ạ," Mai Anh khẽ đáp, giọng đã bớt run hơn.

"Đúng vậy, nhưng đó chỉ là giới hạn cảm nhận sinh học thô thiển của mắt người," cô Yến nói, giọng cô bỗng trở nên hào hứng và đầy sức truyền cảm. "Vũ trụ ngoài kia không hề tĩnh lặng như một bức tranh đông cứng. Có hàng triệu, hàng tỷ ngôi sao đang thở, đang phập phồng đập những nhịp đập mãnh liệt như một quả tim khổng lồ giữa không gian. Chúng co lại rồi nở ra do sự mất cân bằng giữa áp suất bức xạ nhiệt và lực hấp dẫn nội tại. Hoặc chúng là những hệ sao đôi quay quanh một khối tâm chung, định kỳ che khuất lẫn nhau theo từng chu kỳ cơ học cực kỳ chính xác. Chúng ta gọi những thiên thể đó là *Sao biến quang* (Variable Stars)."

Cô chống hai tay lên mép bàn, rướn người về phía trước, ánh mắt nhìn bao quát cả năm người:

"Và điều kỳ diệu nhất là gì các em biết không? Trong khi việc nghiên cứu cấu trúc của các thiên hà xa xôi đòi hỏi những cỗ kính viễn vọng không gian trị giá hàng tỷ đô la như Hubble hay James Webb, thì sao biến quang lại là mảnh đất màu mỡ duy nhất mà các nhà thiên văn nghiệp dư—những người chỉ có trong tay chiếc kính nhỏ khiêm tốn như của các em—vẫn có thể đóng góp những dữ liệu thực sự có giá trị sống còn cho kho tàng khoa học của nhân loại. Phương pháp đó mang tên: *Trắc quang nghiệp dư* (Amateur Photometry)."

"Trắc quang... trắc quang vi sai phải không ạ?" Hoàng Thư ngẩng phắt đầu lên. Những kiến thức nền tảng về quang học và nhiệt động lực học trong chương trình chuyên Lý lập tức được kích hoạt, ánh mắt cô gái lóe lên tia sáng của sự nhận thức.

"Chính xác, Thư," cô Yến gật đầu khen ngợi, nét mặt lộ rõ vẻ tán thưởng trước phản xạ nhanh nhạy của cô học trò. "Trắc quang vi sai (Differential Photometry). Bản chất phương pháp luận của nó cực kỳ thanh lịch và thông minh. Các em không cần phải đo lường năng lượng bức xạ tuyệt đối của một ngôi sao bằng những cỗ máy đo quang phổ chuyên dụng trị giá hàng trăm triệu đồng trong phòng thí nghiệm chuẩn hóa. Thay vào đó, trong cùng một trường nhìn hẹp của thị kính hoặc của khung hình cảm biến máy ảnh, các em chọn ra một ngôi sao mục tiêu đang biến đổi độ sáng, và hai hoặc ba ngôi sao so sánh chuẩn (comparison stars)."

Cô Yến vẽ ba đốm sáng nằm liền kề nhau trên bảng:

"Những ngôi sao chuẩn này đã được các đài quan sát lớn trên thế giới xác định cấp sao cố định qua hàng chục năm nghiên cứu, độ sáng của chúng hoàn toàn ổn định và được công bố trong các danh mục sao chuẩn quốc tế. Khi các em hướng kính thiên văn lên bầu trời đêm ven biển Đà Nẵng, dù có một dải mây mỏng lướt qua, dù độ ẩm không khí có làm mờ mặt gương phản xạ đi mười phần trăm, hay ánh sáng đèn đường ven sông Hàn có hắt lên làm sáng nền trời... thì cả ngôi sao mục tiêu lẫn những ngôi sao chuẩn đều chịu chung một mức độ suy giảm ánh sáng và nhiễu loạn khí quyển như nhau! Bằng cách so sánh tỷ lệ độ sáng tương đối giữa ngôi sao mục tiêu và các sao chuẩn, toàn bộ những sai số do biến động của khí quyển, thời tiết duyên hải và sự thô sơ của thiết bị nghiệp dư... đều tự động bị triệt tiêu hoàn toàn!"

Bảo trố mắt nhìn lên những hình vẽ trên bảng trắng.

Một luồng điện vô hình dường như chạy dọc từ gáy xuống sống lưng cậu, làm bừng sáng mọi ngóc ngách trong tâm trí. Những định luật quang học phức tạp, những công thức suy giảm quang thông khô khan trong sách giáo khoa bỗng chốc trở nên sống động, rõ ràng và đẹp đẽ một cách kỳ lạ qua cách diễn giải trực quan của cô Yến. Cậu buột miệng thốt lên:

"Nó... nó giống hệt như việc ta muốn cân một quả táo trên một chiếc thuyền thúng đang chòng chành giữa sóng biển lớn! Nếu ta dùng một chiếc cân lò xo điện tử, sóng đánh dập dềnh sẽ làm kim đo nhảy loạn xạ không thể nào đọc được số liệu. Nhưng nếu ta dùng một chiếc cân đòn thô sơ bằng gỗ, đặt quả táo ở một bên đĩa cân và quả cân chuẩn ở đĩa cân bên kia, thì chiếc thuyền có chao đảo, nghiêng ngả vì sóng gió bao nhiêu đi chăng nữa, hai bên đòn cân vẫn giữ nguyên sự cân bằng chính xác!"

Cả căn phòng lặng đi một nhịp.

Tiến sĩ Yến sững lại một giây trước câu so sánh mộc mạc bất ngờ của Bảo. Đôi mắt sau cặp kính gọng kim loại mở to, rồi cô bật cười thành tiếng—một tràng cười sảng khoái, tràn đầy sự thích thú tột cùng. Cô vỗ hai tay vào nhau:

"Xuất sắc! Một ví dụ so sánh hoàn toàn bình dân nhưng lại chuẩn xác đến từng milimét về mặt bản chất vật lý của phép đo vi sai! Em tên là Gia Bảo đúng không? Em có một trực giác vật lý và năng lực sư phạm khoa học cực kỳ hiếm có đấy."

Bảo gãi đầu, mặt đỏ ửng lên vì ngượng ngùng nhưng trong lồng ngực dâng trào một niềm tự hào ấm áp khó tả. Cậu liếc mắt sang bên cạnh, bắt gặp ánh mắt Mai Anh đang nhìn mình mỉm cười rạng rỡ, đôi mắt cô bé lấp lánh sự ngưỡng mộ không hề giấu giếm. Thư cũng quay sang nhìn cậu, ánh mắt không còn vẻ căng thẳng tự ái ban nãy mà thay vào đó là sự đồng tình sâu sắc.

Cô Yến quay lại phía bàn làm việc, bấm chuột điều khiển màn hình máy tính lớn. Một đồ thị khoa học thực tế hiện lên: không có những dải màu tím biếc hay đỏ rực rỡ như những bức ảnh thiên văn nghệ thuật ban nãy, mà là một đồ thị đơn sắc với hàng chục chấm đen nhỏ li ti phân bố theo một đường cong chữ V sắc nét. Xung quanh mỗi chấm đen là hai thanh gạch nhỏ hình chữ 'I' nằm đối xứng trên dưới.

"Các em hãy nhìn kỹ vào đây," cô Yến chỉ ngón tay vào màn hình, giọng cô trở nên trầm tĩnh và trang nghiêm. "Đây là một báo cáo trắc quang thực tế gửi về Hiệp hội Sao biến quang Hoa Kỳ (AAVSO). Nhìn nó đi: không hề có màu mè sặc sỡ, không lung linh huyền ảo, không thể dùng làm hình nền điện thoại để khoe với bạn bè. Nhưng nó chứa đựng sự thật khách quan của tự nhiên."

Cô Yến gõ ngón tay dứt khoát lên mặt bàn, ánh mắt cô xoáy sâu vào từng thành viên, truyền đi một thông điệp đanh thép như một lời tuyên thệ khoa học:

"Ban giám khảo của Cuộc thi Thiên văn học Toàn quốc gồm toàn những nhà khoa học lão thành của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, các giáo sư vật lý đầu ngành của Đại học Quốc gia. Họ không bao giờ chấm giải cao cho những bức ảnh thiên hà photoshop lộng lẫy nhưng rỗng tuếch về mặt tri thức phương pháp. Một bức ảnh như thế, bất kỳ ai có tiền mua một chiếc máy ảnh đắt tiền rồi lên mạng tải các phần mềm tự động về kéo sáng, khử nhiễu đều có thể làm được trong một buổi chiều. Nhưng một bảng dữ liệu trắc quang chỉ có vỏn vẹn năm mươi điểm đo, thu thập qua những đêm trắng lạnh cóng trên đỉnh núi hay góc sân trường, mỗi điểm đo đều có thanh sai số (error bars) trung thực, minh bạch nhật ký ghi chép về độ ẩm, góc cao và độ trong suốt của bầu khí quyển... bảng dữ liệu ít ỏi ấy có giá trị khoa học gấp một trăm lần, một vạn lần một bức ảnh mỹ thuật vô hồn!"

Lời khẳng định của tiến sĩ Yến như một hồi chuông gióng thẳng vào tâm can nhóm học sinh trường Hải Vân. Nó đập tan hoàn toàn những ảo tưởng non nớt cuối cùng về sự hào nhoáng bên ngoài, đồng thời thắp lên trong lòng họ một ngọn lửa hoàn toàn mới—ngọn lửa của sự trung thực, của phương pháp luận thực nghiệm và lòng tự trọng của những người làm khoa học chân chính.

Hoàng Thư khẽ thở hắt ra một hơi dài. Vẻ căng thẳng và tự ái trên gương mặt cô gái lớp mười một hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho một sự quyết tâm sắc lạnh và tỉnh táo:

"Thưa cô... nếu chúng em quyết định chuyển hướng hoàn toàn sang đề tài trắc quang sao biến quang, chúng em cần phải bắt đầu chuẩn bị từ những bước kỹ thuật nào ạ?"

"Trước hết là việc lựa chọn đối tượng quan sát phù hợp với năng lực thu quang của chiếc kính Newton 150mm," cô Yến mỉm cười hài lòng, mở một tệp cơ sở dữ liệu thiên văn trên máy tính. "Trong mùa đông này, các chòm sao như Thiên Nga (Cygnus), Anh Tiên (Perseus) và Tiên Nữ (Andromeda) đang ở vị trí quan sát rất thuận lợi ở bầu trời hướng tây và tây bắc vào đầu đêm. Đặc biệt, có các hệ sao biến quang che khuất (Eclipsing Binaries)—chẳng hạn như sao Algol (Beta Persei) nổi tiếng, hay hệ Beta Lyrae. Hoặc các sao biến quang xung ngắn kiểu Delta Scuti với chu kỳ chỉ kéo dài từ hai đến sáu giờ đồng hồ. Với chu kỳ ngắn như vậy, các em không cần phải theo dõi ròng rã suốt nhiều tháng trời mà hoàn toàn có thể bắt trọn một pha thay đổi cấp sao biểu kiến—từ lúc nó sáng nhất, mờ dần xuống đáy cực tiểu rồi phục hồi trở lại—ngay trong một hoặc hai đêm quan sát tập trung xuyên đêm."

Cô Yến quay sang nhìn Tùng, người nãy giờ vẫn đang chăm chú lắng nghe từng từ:

"Về phần thiết bị bám nhật động của em Tùng: với phương pháp trắc quang, em không cần phải đau đầu tìm cách giữ cho kính phơi sáng liên tục mười phút nữa. Đối với trắc quang sao biến quang, mỗi khung hình cảm biến chúng ta chỉ cần phơi sáng từ mười lăm đến ba mươi giây. Khoảng thời gian ngắn này vừa đủ để thu nhận một lượng photon ổn định từ ngôi sao mục tiêu và các sao chuẩn, nhưng tuyệt đối không được để cảm biến bị bão hòa (saturation). Ba mươi giây là khoảng thời gian hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của một hệ thống cơ khí nghiệp dư nếu được cân bằng trọng lực tốt và triệt tiêu độ rơ bằng các thanh giằng hợp kim!"

Hai mắt Tùng sáng bừng lên sau cặp kính cận dày cộp. Cậu vô thức ôm chặt chiếc ba lô đồ nghề vào lòng, những con số và thuật toán lập tức nhảy múa trong đầu cậu:

"Mười lăm đến ba mươi giây... Nếu chỉ cần ba mươi giây, em không cần phải dùng đến bộ giảm tốc hành tinh bằng kim loại đắt tiền nữa! Em có thể dùng vi điều khiển ATmega lập trình trực tiếp thuật toán điều xung vi bước (micro-stepping) với độ phân giải một phần ba mươi hai bước trên bo mạch Arduino để điều khiển động cơ bước NEMA-17 quay đều đặn theo tốc độ nhật động... Với tỷ số truyền của bộ nhông giảm tốc sẵn có, sai số chu kỳ tích lũy trong ba mươi giây sẽ hoàn toàn nhỏ hơn kích thước một pixel của cảm biến!"

"Chính xác!" Cô Yến gật đầu tán thưởng, ánh mắt tràn đầy sự khích lệ. "Em nắm bắt vấn đề kỹ thuật rất sắc sảo đấy."

Nữ tiến sĩ lại quay sang Mai Anh:

"Còn em, người phụ trách phần đồ họa và trực quan hóa dữ liệu. Đừng nghĩ rằng trắc quang chỉ là những con số vô hồn và khô khan. Để một người bình thường—hay thậm chí là các em học sinh khóa dưới—hiểu được tại sao hai ngôi sao quay quanh nhau lại làm cho độ sáng của hệ giảm đi theo hình chữ U hay chữ V, chúng ta rất cần những bản đồ trường sao chuẩn trực quan, những sơ đồ hình học động học ba chiều mô tả quỹ đạo che khuất không gian. Nếu em có thể vẽ lại toàn bộ cẩm nang quy trình tìm sao so sánh chuẩn bằng những nét vẽ tay sinh động, dễ hiểu, các em sẽ biến một đề tài nghiên cứu hàn lâm phức tạp thành một tài liệu giáo dục cộng đồng vô giá cho học sinh toàn quốc."

Mai Anh mỉm cười rạng rỡ, ngón tay cô bé lướt thoăn thoắt trên mặt giấy của cuốn sổ tay, phác thảo ngay hình ảnh hai quả cầu lửa đang quay quanh một khối tâm chung, bên cạnh là một đồ thị hình chữ U nhỏ nhắn biểu diễn lượng quang thông bị che khuất.

"Và Khải," cô Yến nhìn sang chàng trung vệ to lớn đang ngồi thẳng thớm, "cô nghe cô Hà nói em là đội trưởng đội bóng đá của trường, có tài tổ chức và tinh thần kỷ luật thép?"

Khải hơi gãi đầu, cười hì hì vẻ ngượng nghịu:

"Dạ, cháu chỉ quen hò hét anh em giữ cự ly đội hình với bọc lót cho nhau trên sân thôi cô ạ."

"Trong trắc quang thực địa, vai trò của em lại là mắt xích quan trọng nhất đấy," cô Yến nghiêm giọng nhưng đầy ấm áp. "Quan sát trắc quang không phải là đứng ngắm sao lãng mạn dưới trời đêm. Nó là một trận đấu thể lực, sự kiên nhẫn và kỷ luật thép kéo dài suốt tám tiếng đồng hồ liên tục giữa sương đêm lạnh cóng. Cứ đúng mười lăm phút một lần, các em phải ghi nhận chính xác nhiệt độ môi trường, độ ẩm không khí, kiểm tra bề mặt thấu kính xem có bị đọng sương hay không và tinh chỉnh để sao mục tiêu không bị trôi lệch khỏi tâm cảm biến. Chỉ cần một người ngủ gật, lơ là hoặc bỏ quên một mốc thời gian, toàn bộ chuỗi dữ liệu đường cong ánh sáng của đêm đó sẽ bị đứt gãy, xuất hiện khoảng trống dữ liệu và coi như vứt vào sọt rác. Em phải là người giữ nhịp ca trực, phân chia lịch thức ngủ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho thiết bị và sức khỏe của cả nhóm giữa gió lạnh trên bán đảo Sơn Trà."

Khải nghe xong, hai mắt sáng quắc lên như một người lính vừa nhận nhiệm vụ quan trọng nơi tiền tuyến. Cậu đập nhẹ nắm đấm vào lòng bàn tay bản thân:

"Cô cứ yên tâm tuyệt đối! Về khoản canh đồng hồ, còi hiệu và ép anh em tuân thủ kỷ luật ca trực thì cháu xin nhận trọn trách nhiệm. Ai mà dám lơ là ngủ gật hay ghi chép sai lệch, cháu bắt chống đẩy ba mươi cái ngay tại trận địa luôn!"

Cả phòng làm việc bỗng chốc bật cười sảng khoái. Tiếng cười xua tan hoàn toàn những u ám, thất vọng đè nặng lúc đầu buổi gặp.

Lúc này, ngồi ở vị trí trung tâm giữa các bạn, Lý Gia Bảo cảm thấy một luồng sinh khí mới mẻ đang tràn ngập tâm trí mình.

Mọi mảnh ghép tưởng chừng như rời rạc, cọc cạch của câu lạc bộ Thiên văn Hải Vân bỗng chốc tìm thấy vị trí khớp nối hoàn hảo trong cỗ máy trắc quang này: Kỹ năng cơ điện tử tỉ mỉ của Tùng giải quyết bài toán cơ học bám trời trong thời gian ngắn; tài năng hội họa của Mai Anh biến các biểu đồ sao chuẩn thành cẩm nang trực quan sinh động; tinh thần kỷ luật và thể lực dồi dào của Khải bảo đảm sự sống còn của những đêm quan sát thực địa khắc nghiệt; năng lực tư duy Vật lý sắc sảo của Thư làm chủ thuật toán xử lý dữ liệu và thanh sai số; và bản thân cậu—cậu sẽ là sợi dây liên kết mọi người, là người dùng ngôn ngữ bình dân, mộc mạc nhất để kể cho ban giám khảo và công chúng nghe câu chuyện về những nhịp đập của các vì sao qua lăng kính của những cô cậu học trò nghèo vùng duyên hải.

Không cần những cỗ máy ảnh tiền tỷ. Không cần những kính viễn vọng không gian xa vời. Chỉ với chiếc kính Newton cũ kỹ được hồi sinh từ phế liệu và tinh thần kỷ luật nghiêm túc, họ vẫn có thể làm khoa học thực thụ—một thứ khoa học trung thực, khiêm nhường nhưng kiêu hãnh.

Bảo đứng dậy, cậu nhìn thẳng vào tiến sĩ Yến, giọng nói vang lên đĩnh đạc và chân thành:

"Thưa cô Yến, chúng em xin phép được thu hồi lại bản đề xuất chụp ảnh nghệ thuật này. Chúng em muốn xây dựng một dự án nghiên cứu hoàn toàn mới: *Quy trình trắc quang sao biến quang nghiệp dư và Cẩm nang theo dõi đường cong ánh sáng dành cho học sinh vùng duyên hải miền Trung*."

Tiến sĩ Yến nhìn Bảo, rồi nhìn bốn thành viên còn lại đang đồng loạt gật đầu với ánh mắt kiên định và rực sáng niềm tin. Nụ cười trên môi nữ tiến sĩ nở rộng, một nụ cười ấm áp, tin cậy và đầy tự hào:

"Được lắm. Đó mới chính là tinh thần của Câu lạc bộ Thiên văn Hải Vân mà cô Thanh Hà hằng tự hào khi kể với cô. Cô sẽ gửi cho Thư danh mục các sao so sánh chuẩn quốc tế của vùng trời mùa đông qua thư điện tử ngay chiều nay. Bốn tuần nữa, khi Tùng hoàn thành mạch bám trời và Khải lên xong phương án hậu cần dã ngoại Sơn Trà, hãy mang bản dự thảo số liệu đầu tiên đến đây. Cửa phòng cô luôn luôn mở để đón các em."

Cuộc gặp gỡ kết thúc trong sự phấn chấn tột cùng. Cả nhóm lễ phép cúi đầu chào tiến sĩ Yến rồi rảo bước ra khỏi phòng nghiên cứu.

Bước chân của Thư nhẹ tênh trên hành lang trải thảm, nụ cười rạng rỡ đầy tự tin đã trở lại trên gương mặt thanh tú của cô gái lớp mười một. Khải vừa đi vừa khoa tay múa chân vạch ra thực đơn bồi dưỡng ca đêm gồm bình giữ nhiệt trà gừng, sô-cô-la đen và bánh mì kẹp thịt; Tùng hí hửng lôi chiếc máy tính bảng mini cũ kỹ ra gõ lách cách những dòng mã lệnh điều khiển xung bước cho động cơ; còn Mai Anh thì hào hứng chỉ cho Bảo xem những nét phác thảo ngộ nghĩnh về hình ảnh 'quả táo trên con thuyền chòng chành giữa sóng biển'.

Thế nhưng, niềm vui rộn rã của năm người vừa tràn ra đến sảnh trung tâm của tòa nhà mái vòm thì bỗng nhiên khựng lại.

Không gian rộng lớn của đại sảnh lúc này đang tập trung một đám đông khá đông đảo các bạn học sinh mang đồng phục sơ mi trắng tinh, thắt cà vạt xanh đen kẻ sọc sang trọng. Ở vị trí trang trọng nhất tại trung tâm sảnh, ngay trước một màn hình LED cỡ lớn đang chiếu những thước phim mô phỏng quỹ đạo không gian 3D với đồ họa tuyệt mỹ, một nam sinh lớp mười hai cao ráo, gương mặt tuấn tú với phong thái đĩnh đạc, tự tin đang say sưa thuyết minh bài báo cáo khoa học của mình trước sự tán thưởng nhiệt liệt của các phóng viên đài truyền hình địa phương và các chuyên gia nghiên cứu.

Bên cạnh cậu ta là một dàn thiết bị đồ sộ khiến bất kỳ người yêu thiên văn nào nhìn vào cũng phải thèm thuồng: một cỗ kính thiên văn phức hợp Schmidt-Cassegrain Celestron 8 inch đời mới nhất với lớp sơn đen bóng loáng, đặt trên một hệ thống chân đế xích đạo điện tử điều khiển tự động hoàn toàn bằng máy tính (GoTo) cực kỳ vững chãi, gắn kèm máy ảnh thiên văn chuyên dụng ZWO làm mát sâu bằng sò lạnh hai tầng và hệ thống bánh xe kính lọc dải hẹp bảy vị trí bằng hợp kim titan sáng lóa.

Trên bảng tên đeo trước ngực nam sinh ấy lấp lánh dòng chữ mạ vàng nổi bật: *Đỗ Nhật Nam — Chủ nhiệm CLB Thiên văn Trường THPT Chuyên Nam Phương.*

Tại sảnh trung tâm, nhóm chạm mặt Đỗ Nhật Nam - đội trưởng đội thiên văn Trường Chuyên Nam Phương, người vừa hoàn tất bài thuyết minh với trang thiết bị tối tân.