Tối hậu thư trên tầng thượng

Tiếng trống báo tan tiết cuối của buổi chiều đầu tháng Chín vừa dứt, âm thanh còn chưa kịp tan vào những vòm xà cừ cổ thụ thì Lý Gia Bảo đã vội vã lách người qua cánh cửa lớp. Cậu tìm cách len giữa dòng học sinh khối mười đang túa ra như ong vỡ tổ dọc các dãy hành lang, cố tránh những nhóm bạn cùng khối đang í ới rủ nhau ra bãi gửi xe hay tụ tập bên căng tin. Thay vì rẽ xuống khoảng sân rợp bóng mát, Bảo xoay người bước nhanh về phía chân cầu thang bộ cũ kỹ nằm khuất sau góc văn phòng Đoàn, lối dẫn duy nhất lên tầng cao nhất của khu nhà hoạt động ngoại khóa Trường THPT Hải Vân.

Những bậc thang bằng đá mài lẫn xi măng qua hàng chục năm sử dụng đã mòn vẹt ở mép ngoài, để trơ ra những hạt sỏi xám nhẵn thín. Từng mảng vôi vàng quét trên tường nứt nẻ chằng chịt, bong tróc loang lổ thành từng vệt lớn, phơi bày những viên gạch thẻ sẫm màu bám đầy rêu phong khô khốc do hơi ẩm mùa mưa trước sót lại. Càng bước lên cao, không gian ồn ào náo nhiệt đặc trưng của ngày đầu năm học mới càng chìm dần lại phía sau. Tiếng còi xe gắn máy râm ran ngoài cổng trường, tiếng đế giày cao su miết ken két trên mặt sân bóng rổ bê tông cùng tiếng hò hét cổ vũ của đám nam sinh lớp mười một cứ xa dần, nhạt dần, cuối cùng nhường hẳn chỗ cho tiếng gió lồng lộng thổi từ phía vịnh Đà Nẵng thốc qua các ô chớp thông gió bằng gỗ đã mục gãy vài nan.

Bảo ghì chặt hai quai chiếc ba lô vải dù sờn chỉ trên vai. Lồng ngực cậu phập phồng, hơi thở có phần dồn dập sau khi leo một mạch bốn tầng gác dốc đứng. Nơi túi quần đồng phục bên phải, những ngón tay cậu vẫn miết chặt tờ đơn đăng ký tham gia câu lạc bộ nhà trường. Tờ giấy khổ A4 gấp làm tư đã hơi nhàu nát, bốn góc quăn queo và ẩm ướt vì mồ hôi túa ra từ lòng bàn tay siết chặt suốt mấy tiết học buổi chiều.

Tại ngôi trường THPT Hải Vân có bề dày thành tích này, cái họ kép "Lý Gia" chưa bao giờ đơn thuần là một cái tên bình thường trên bảng danh sách lớp. Nó gắn chặt với Lý Minh Quân—người anh trai hơn Bảo đúng ba tuổi, niềm tự hào tuyệt đối của cả gia đình lẫn nhà trường. Suốt ba năm ròng rã, trên bảng vàng danh dự bằng đồng bóng loáng treo trang trọng ngay tiền sảnh khu hiệu bộ, tên của Quân luôn nằm ở hàng đầu tiên với bảng thành tích chói lọi: thủ khoa đầu vào, huy chương vàng kỳ thi Olympic truyền thống 30 tháng 4, giải Nhất kỳ thi Học sinh giỏi môn Vật lý cấp thành phố hai năm liền, rồi đỉnh điểm là giải Nhì quốc gia năm lớp mười hai.

Sáng nay, trong buổi sinh hoạt đầu khóa, khi cầm sổ điểm danh lớp 10A3 lướt qua cái tên "Lý Gia Bảo", thầy giáo phụ trách môn Vật lý đã khựng lại vài giây. Thầy ngước mắt qua cặp kính lão, nhìn cậu bằng ánh mắt rạng rỡ đầy trìu mến rồi mỉm cười trước cả lớp: "Em là em trai ruột của Lý Minh Quân đúng không? Năm nay ráng mà phát huy truyền thống, noi gương anh trai nhé. Thầy kỳ vọng ở em nhiều đấy."

Lúc ấy, Bảo chỉ biết cúi gằm mặt xuống mặt bàn gỗ, nở một nụ cười ngượng nghịu méo mó trong khi tiếng xì xào của bạn bè xung quanh bắt đầu rộ lên. Cậu không hề ghét anh trai mình. Quân luôn là một người anh chu đáo, bao dung và mẫu mực. Nhưng cậu ghét cay ghét đắng cái cảm giác ngột ngạt đến nghẹt thở mỗi khi cái bóng khổng lồ của một thiên tài cứ trùm lên từng bước chân, từng hơi thở, từng trang vở của mình. Ở nhà, mỗi lần cậu cầm bút vẽ nguệch ngoạc những bản đồ sao hay mải mê nhìn trăng qua cửa sổ, mẹ cậu lại thở dài, buông một câu bâng quơ đầy ẩn ý: "Thời gian đó sao không lấy mấy tập tài liệu chuyên sâu của anh Quân ra mà cày hả con?"

Chính vì muốn thoát khỏi sự bủa vây ấy, muốn tìm kiếm một vùng trời thuộc về riêng mình—nơi không có những bài kiểm tra đạt điểm mười tuyệt đối của anh trai, không có những ánh mắt so sánh ngấm ngầm hay những lời kỳ vọng nặng như đá tảng—Bảo mới quyết định bước lên tầng thượng hoang vắng này.

Hành lang tầng thượng dài hun hút, không một bóng người qua lại. Nắng xế chiều rọi xiên khoai qua các khung bao lan can, rải một vạt sáng màu vàng cam rực rỡ nhưng quạnh quẽ trên nền gạch tàu đỏ au bám một lớp bụi mịn màng chưa ai quét dọn. Gió biển mặn chát thốc từng luồng dữ dội khiến vạt áo trắng của Bảo bay phần phật. Men theo dãy hành lang lộng gió, đi qua bồn chứa nước sinh hoạt bằng inox khổng lồ đang rung lên bần bật vì áp lực gió, cậu dừng lại trước một căn phòng nằm ở góc khuất lấp nhất, nơi giáp ranh giữa khu nhà chính và khoảng sân thượng ngoài trời.

Cánh cửa gỗ panô quét sơn xanh lam đã ngả sang màu xám xịt do mưa nắng ăn mòn. Trên khung cửa phía trên có gắn một tấm biển bằng mica bị nứt một đường chéo ở góc phải, lớp keo dán đã khô giòn, để lộ hàng chữ in hoa màu sơn trắng đã phai nhạt: *CÂU LẠC BỘ THIÊN VĂN HỌC*.

Cánh cửa khép hờ, chừa lại một khe sáng rộng chừng nửa gang tay. Từ bên trong căn phòng, xen lẫn giữa tiếng gió rít qua khe cửa sổ lá sách là những âm thanh lục cục đặc thù: tiếng kim loại va chạm lách cách khô khốc, tiếng bánh răng cọ xát chậm chạp và tiếng sột soạt sột soạt của giấy bản dày cọ vào nhau.

Bảo đứng lặng trước bậu cửa, đưa tay vuốt lại mái tóc rối bù vì gió, hít một hơi thật sâu để nén nhịp tim đang đập thình thịch trong lồng ngực. Cậu giơ tay, gõ nhẹ ba tiếng lên mép gỗ đã mục một góc.

"Cửa không khóa đâu, cứ đẩy vào đi."

Giọng nói cất lên từ phía bên trong căn phòng. Đó là một giọng nữ dứt khoát, âm sắc trong trẻo nhưng ngữ điệu lại phẳng lặng và mang một vẻ xa cách rõ rệt, như thể người nói vốn đã quen với sự tĩnh lặng tuyệt đối và không hề mong đợi bất kỳ sự quấy rầy nào.

Bảo cẩn thận đẩy cánh cửa bước vào. Bản lề sắt rỉ sét cọ vào nhau phát ra một tiếng rên rỉ ken két kéo dài.

Không gian bên trong rộng chừng bốn mươi mét vuông, trần nhà xây cao vút theo lối kiến trúc cũ nhưng không khí lại khá ngột ngạt vì đã om nhiệt suốt một ngày nắng gắt. Trong phòng phảng phất mùi giấy cũ ố vàng, mùi cồn lau quang học the the, quyện lẫn với mùi dầu mỡ bôi trơn cơ khí và cái vị mằn mặn nồng nồng rất đặc trưng của gió vịnh biển bốc lên từ phía ban công. Ánh hoàng hôn đỏ ối từ dãy cửa sổ lá sách mở toang rọi dài trên sàn nhà, soi rõ những hạt bụi li ti đang nhảy múa cuộn xoáy trong không trung.

Căn phòng giống như một sự kết hợp kỳ lạ giữa một nhà kho chứa đồ phế thải và một phòng thí nghiệm vật lý cổ điển. Khắp các bức tường quét vôi xám treo la liệt những tấm bản đồ và áp phích khổ lớn đã ố vàng, quăn mép: bản đồ bầu trời đêm bán cầu Bắc với các đường nối chòm sao chi chít bằng mực dạ quang mờ nhạt, sơ đồ chu kỳ biến quang của sao Cepheid vẽ tay bằng mực tàu, và một bức ảnh chụp tinh vân Lạp Hộ (Orion Nebula) khổ lớn qua kính viễn vọng không gian Hubble nhưng mực in màu xanh đỏ đã bạc phếch theo năm tháng. Sát vách tường bên trái là những kệ gỗ cao chất đầy các tạp chí thiên văn tiếng Anh từ những năm 2000, những hộp xốp bọc ống kính cùng vô số cuộn dây điện, thấu kính rời và ốc vít rải rác.

Ngay giữa sàn gạch tàu, vài chiếc thùng các-tông mở tung nắp nằm ngổn ngang. Một nữ sinh đang quỳ gối trên một tấm bìa lót, cặm cụi làm việc. Cô mặc áo đồng phục trắng ngắn tay được sơ vin gọn gàng trong chiếc quần tây sẫm màu, hai ống tay áo xắn cao quá khuỷu để lộ đôi cẳng tay mảnh khảnh nhưng rắn rỏi, bên trên lấm lem vài vệt mỡ máy màu đen. Mái tóc đen nhánh được buộc túm lại phía sau bằng một sợi dây chun đơn giản, làm lộ rõ vầng trán thanh tú và sống mũi cao mang cặp kính cận gọng kim loại thanh mảnh sáng loáng. Trên tay cô là một chiếc cọ lông mềm mịn; cô đang tỉ mẩn quét từng hạt bụi bám trên rãnh của chiếc hộp gỗ lót nhung đựng phụ kiện quang học. Cạnh chỗ cô quỳ là một chồng sổ tay khổ lớn đóng bìa da sờn góc, trang giấy đã ngả vàng ruộm—những cuốn nhật ký quan sát bầu trời của câu lạc bộ qua nhiều thế hệ.

Đó chính là Hoàng Thư, học sinh lớp mười một luôn đứng đầu môn Vật lý, người duy nhất có tên ghi ở mục "Phụ trách lâm thời" trên thông báo chiêu mộ thành viên dán khiêm tốn ở góc bảng tin Đoàn trường dưới chân cầu thang.

Nghe thấy tiếng bước chân ngập ngừng của Bảo trên nền gạch, Thư dừng tay cọ. Cô khẽ đẩy gọng kính lên sống mũi rồi ngẩng đầu nhìn lên. Đôi mắt sau tròng kính trong veo nhưng sắc sảo và mang đầy vẻ dò xét. Ánh nhìn của cô quét một lượt từ chiếc ba lô căng phồng sau lưng Bảo, lướt qua bộ đồng phục xộc xệch đẫm mồ hôi của cậu, rồi dừng lại trên gương mặt đang lộ rõ vẻ bồn chồn.

"Em tìm ai?" Thư cất tiếng hỏi, giọng lạnh nhạt. "Nếu là nộp đơn cho ban phát thanh măng non hay câu lạc bộ Nhiếp ảnh thì phòng của họ nằm ở tầng hai dãy nhà B. Ở đây là tầng thượng khu ngoại khóa."

"Dạ không... em không tìm lộn phòng đâu ạ," Bảo vội vàng lên tiếng, giọng cậu hơi run và hụt hơi do nhịp thở vẫn chưa hoàn toàn ổn định. Cậu rút vội tờ giấy gấp tư trong túi quần ra, dùng hai bàn tay vuốt vội lên đùi cho các nếp gấp tương đối phẳng phiu rồi bước tới hai bước, chìa về phía cô gái. "Em tìm Câu lạc bộ Thiên văn học. Em là Lý Gia Bảo, học sinh lớp 10A3 mới vào trường. Em... em muốn nộp đơn đăng ký tham gia câu lạc bộ mình ạ."

Động tác của Thư khựng lại. Chiếc cọ lông mềm trên tay cô lơ lửng giữa không trung trong một khoảnh khắc ngắn ngủi. Cô đặt chiếc cọ xuống nắp hộp gỗ, chống tay lên đầu gối rồi từ tốn đứng thẳng dậy. Dù vóc người Thư khá mảnh dẻ và thấp hơn Bảo gần nửa cái đầu, nhưng phong thái đĩnh đạc, trầm tĩnh cùng ánh nhìn nghiêm nghị toát ra từ đôi mắt sau tròng kính lập tức tạo nên một áp lực vô hình bao trùm lấy không gian hẹp giữa hai người. Bảo bất giác thấy khớp nối ở đầu gối mình cứng lại, cậu vội thẳng lưng lên như một người lính chuẩn bị trình diện chỉ huy.

"Đăng ký thành viên mới?" Thư đưa mắt nhìn tờ giấy đang run rẩy trên tay Bảo. Khóe môi cô khẽ nhích lên một nụ cười mờ nhạt, nhưng nụ cười ấy hoàn toàn không có chút gì là mừng rỡ hay hoan nghênh, trái lại nó đượm vẻ hoài nghi cay đắng. "Suốt cả tuần lễ giới thiệu các câu lạc bộ dưới sân cờ, bàn của Thiên văn học kê ở góc xa nhất, không có lấy một bóng học sinh nào buồn ghé mắt liếc nhìn. Đến tận chiều nay—hạn chót năm giờ nộp danh sách nhân sự chính thức về cho Đoàn trường để xét duyệt kinh phí duy trì phòng—mới có một cậu nhóc lớp mười tự mò lên tận tầng bốn này. Em chắc là em không nhìn nhầm tên phòng đấy chứ?"

"Em đoan chắc là em không nhầm mà chị Thư," Bảo quả quyết, giọng nói đã lấy lại được đôi chút tự tin. Cậu bước thêm một bước nữa vào giữa gian phòng, ánh mắt không nén nổi sự ngưỡng mộ pha lẫn thèm thuồng khi lướt qua những thiết bị nằm rải rác xung quanh: một chiếc giá đỡ ba chân bằng thép ống thô kệch, vài bộ vòng kẹp ống kính phủ sơn tĩnh điện đã trầy xước, những khay nhựa chứa kính lọc Mặt Trời và bộ thị kính viền kim loại sáng bóng. "Từ hồi học cấp hai em đã mê bầu trời rồi. Em biết câu lạc bộ trường mình từng có truyền thống rất mạnh, hồi ba bốn năm trước còn từng đạt giải cao trong hội thi chế tạo kính thiên văn và nghiên cứu khoa học thanh thiếu niên toàn thành phố..."

“Đó là chuyện của ba năm về trước,” Thư lạnh lùng cắt ngang lời cậu. Cô giơ tay đón lấy tờ đơn đăng ký từ tay Bảo, nhưng không buồn mở ra xem bên trong viết những gì, chỉ tiện tay kẹp hờ nó vào mép cuốn sổ nhật ký quan sát dày cộp đặt trên bàn. “Thực tế hiện tại là: câu lạc bộ này hoàn toàn không có kinh phí hoạt động thường niên từ nhà trường; dù có cô Hà bên tổ Vật lý nhận bảo trợ chuyên môn thì nhà trường vẫn chưa duyệt phương án an toàn cho bất kỳ buổi quan sát thực địa ban đêm nào, và quan trọng nhất là không còn lấy một thành viên nào. Các anh chị khóa mười hai xuất sắc ngày xưa đã tốt nghiệp đại học hết rồi, những người còn lại đều đã rút lui từ cuối năm ngoái để tập trung ôn thi đại học hoặc chuyển sang các câu lạc bộ học thuật có cộng điểm hồ sơ du học. Nếu em bước chân lên đây chỉ vì tò mò nhất thời, muốn kiếm một cái chứng nhận hoạt động phong trào cho đẹp học bạ, hoặc nghĩ rằng cái sân thượng này là chỗ lý tưởng để tụ tập bạn bè hóng mát, ngắm hoàng hôn ngắm biển cho lãng mạn, thì chị khuyên thật lòng: em nên quay xuống dưới sảnh ngay bây giờ.”

Từng lời nói của Thư thẳng thừng, đanh thép như một xô nước đá dội thẳng vào ngọn lửa háo hức đang bùng cháy trong lồng ngực Bảo. Cậu sững người, một cảm giác cay đắng xen lẫn tự ái bất chợt nhói lên nơi cuống họng. Ở nhà, mỗi khi cậu nhìn lên trời, mẹ cậu luôn nhìn cậu với ánh mắt ái ngại, coi đó là sự lông bông vô bổ làm xao nhãng việc học hành; đến khi cậu bước chân vào ngôi trường cấp ba danh giá này, người đứng đầu câu lạc bộ mà cậu hằng mơ ước cũng nhìn cậu bằng ánh mắt xem thường của một kẻ bề trên đối với một đứa trẻ ranh rỗi việc. Nỗi khao khát muốn khẳng định giá trị bản thân, muốn chứng minh rằng mình không phải là một cái bóng mờ nhạt hay một kẻ nông cạn, bỗng chốc trỗi dậy mãnh liệt và dữ dội.

"Em không hề tìm chỗ để hóng mát hay tán gẫu!" Bảo ngẩng phắt đầu lên, hai bàn tay siết chặt thành nắm đấm bên hông, giọng cậu vang lên đanh thép giữa căn phòng tĩnh lặng. "Em thực sự nghiêm túc với thiên văn học. Suốt mấy năm cấp hai, em đã tự gom góp tiền ăn sáng để mua từng cuốn sách về bầu trời. Em nắm rất rõ cơ chế quang học của hệ kính khúc xạ Galileo, kính viễn vọng Kepler lẫn nguyên lý hội tụ ánh sáng của gương cầu lõm phản xạ Newton. Em biết cách xác định sao Bắc Cực thông qua chòm Đại Hùng và chòm Thiên Hậu, em phân biệt được hành tinh với các định tinh bằng mắt thường dựa vào độ lấp lánh của khí quyển..."

Hoàng Thư khẽ nhướng một bên lông mày thanh tú, vòng hai tay trước ngực. Đôi mắt sau tròng kính cận chăm chú quét qua từng biểu cảm biến đổi trên gương mặt đỏ bừng vì kích động của Bảo. Cô đứng im lìm như một pho tượng, dường như đang âm thầm tính toán xem những lời thao thao bất tuyệt kia rốt cuộc có bao nhiêu phần trăm là sự thật, bao nhiêu phần trăm là sự bốc đồng của tuổi mới lớn.

"Lý thuyết chép trong sách giáo khoa và quan sát thực địa là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau," Thư cất giọng đều đều, sự hoài nghi vẫn chưa hề giảm bớt. "Thiên văn học là môn khoa học thực nghiệm đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, sự kiên nhẫn tính bằng giờ và khả năng làm chủ thiết bị cơ khí trong bóng tối. Ở đây chúng ta nghiên cứu dữ liệu quang học, không phải tụ tập ngâm thơ vịnh trăng."

"Em thao tác thiết bị được mà!"

Trong một thoáng bốc đồng mù quáng vì muốn dập tắt ánh mắt nghi ngờ cay nghiệt kia, muốn chứng minh rằng mình đủ tư cách đứng ở căn phòng này ngang hàng với bất kỳ ai, Bảo đã thốt lên lời nói dối ấy mà không kịp nghĩ đến hậu quả. Cậu ưỡn ngực, giọng nói dõng dạc hơn mức cần thiết: "Kính thiên văn nào em cũng biết cách vận hành hết. Từ việc lắp ráp chân đế, cân bằng hệ thống, căn chỉnh thị kính cho đến việc bám nhật động theo trục tọa độ xích đạo... em đều đã làm quen và rành rẽ cả rồi."

Ngay khi những từ cuối cùng vừa rời khỏi đầu môi, Bảo lập tức cảm thấy tim mình thót lại một cái đau điếng. Một luồng hơi lạnh chạy dọc từ thắt lưng lên đến đỉnh đầu.

Cậu biết rõ mười mươi rằng mình đang nói dối trắng trợn. Toàn bộ cái gọi là "kinh nghiệm thực hành" của cậu từ trước đến nay thực chất chỉ thu gọn trong chiếc ống nhòm du lịch một mắt phóng đại mười lần cũ mèm mà bố cậu bỏ quên trong ngăn kéo tủ từ thời đi bộ đội, vài cuốn bách khoa tri thức phổ thông mua ở quầy sách cũ đại hạ giá bên bờ sông Hàn, và một cuốn sổ tay nhỏ vẽ chi tiết vị trí các chòm sao bốn mùa mà anh trai Lý Minh Quân từng nắn nót vẽ tặng cậu nhân dịp sinh nhật tròn mười hai tuổi. Cậu chưa bao giờ—dù chỉ một lần trong đời—được chạm tay vào một chiếc kính thiên văn phản xạ chuyên dụng cỡ lớn thực thụ ngoài đời thực.

Căn phòng bỗng chốc chìm vào một khoảng lặng nặng nề. Hoàng Thư không ngắt lời cậu, cô chỉ im lặng nhìn sâu vào mắt Bảo. Ánh mắt sắc sảo như muốn lột trần từng ngóc ngách tâm can của cậu thiếu niên mười sáu tuổi khiến Bảo bất giác thấy mồ hôi lạnh rịn ra ướt đẫm trán.

Sau vài giây dài đằng đẵng như cả thế kỷ, Thư khẽ gật đầu một cái dứt khoát. Cô xoay gót chân, bước chậm rãi về phía khung cửa sổ lớn nhất hướng thẳng ra ban công phía tây—nơi ánh nắng chiều đỏ quạch đang tràn vào như mật ong.

"Tốt lắm," Thư nói, giọng cô không lộ ra bất kỳ cảm xúc nào. "Nói bằng miệng thì ai có sách cũng nói được. Nếu em đã tự tin về kỹ năng cơ khí và thao tác thiết bị như vậy, thì chứng minh bằng hành động đi."

Bảo nuốt khan một ngụm nước bọt, bước chầm chậm theo sau cô.

Đặt cạnh bệ cửa sổ loang lổ những vệt ố nước mưa là một chiếc kính thiên văn phản xạ chuẩn Newton cỡ trung bình. Thân kính là một khối kim loại hình trụ tròn dài chừng một mét, đường kính miệng ống ước chừng một trăm năm mươi milimét, bên ngoài quét một lớp sơn tĩnh điện màu trắng sữa nhưng nước sơn đã ngả sang màu vàng cháo lòng và tróc vảy ở vài điểm tiếp giáp. Toàn bộ ống quang học nặng nề ấy được gắn chặt trên một bộ chân đế xích đạo kiểu Đức (German Equatorial Mount) đúc bằng gang đen sì, nặng trịch. Bụi bặm phủ một lớp mờ trên các thang chia độ tròn, rỉ sét bám đầy trên các trục vít vi chỉnh và những con ốc hãm bằng đồng thau.

"Chiếc kính này của câu lạc bộ được chế tạo từ bốn năm trước, dùng gương sơ cấp dạng parabol đường kính 150mm tiêu cự 750mm," Thư bước lại chiếc bàn dài cạnh cửa sổ, mở một chiếc hộp gỗ nhỏ bọc nhung điều. Cô dùng hai đầu ngón tay cẩn thận nhấc ra một khối kim loại mạ crom sáng bóng, bên trong gắn cụm thấu kính quang học nhỏ chỉ bằng đốt ngón tay cái—một chiếc thị kính Plössl tiêu cự 25mm. Thư đặt nhẹ nó lên mặt bàn gỗ, rồi lùi lại một bước, khoanh tay nhìn Bảo.

"Bây giờ là năm giờ kém mười lăm," Thư nhìn xuống mặt chiếc đồng hồ cơ đeo ở cổ tay trái, giọng nói đều đều và chuẩn xác như một giám khảo phòng thi. "Nhiệm vụ của em rất đơn giản: lắp thị kính này vào ống giữ tiêu cự, mở nắp che bảo vệ quang học ở đầu ống, mở các khóa trục để hướng kính về phía đỉnh cột ăng-ten phát sóng truyền hình trên đỉnh bán đảo Sơn Trà ngoài kia, khóa trục lại, sau đó lấy nét cho thật rõ ràng. Thời gian tối đa cho em là ba phút. Bắt đầu."

Bảo cảm thấy hai tai mình lùng bùng. Khối kim loại và gang thép xám trắng đồ sộ trước mặt bỗng chốc biến thành một cỗ máy kỳ quái, phức tạp và đầy đe dọa. Gió biển ngoài ban công thốc mạnh vào khung cửa sổ khiến tà áo đồng phục của cậu bay phần phật, kèm theo đó là tiếng rít u u ghê người qua các khe hở kim loại. Xa xa nơi đường chân trời phía đông bắc, mỏm núi Sơn Trà sừng sững nhô lên giữa biển xanh thẫm, đỉnh cột ăng-ten phát sóng chỉ nhỏ như một sợi chỉ mỏng manh in trên nền trời hoàng hôn đang dần chuyển sang màu tím thẫm.

"Sao thế? Cần thêm thời gian để chuẩn bị tâm lý à?" Thư nghiêng đầu, ánh mắt lạnh băng không một gợn sóng.

"Dạ... không, em bắt đầu ngay đây ạ," Bảo cắn chặt môi dưới, cố gắng che giấu sự run rẩy đang lan ra khắp các đầu ngón tay.

Cậu bước tới trước bàn, cầm lấy chiếc thị kính Plössl. Lớp kim loại mạ crom mát lạnh khiến các đầu ngón tay đang nóng ran vì mồ hôi của cậu giật thót một cái. Cố nhớ lại những hình vẽ minh họa cấu tạo kính thiên văn trong cuốn sách "Cẩm nang thiên văn học nghiệp dư" đã đọc nát nước ở nhà, Bảo quay sang bộ phận lấy nét (focuser) gắn ở phần đầu ống quang học—nơi có một ống trượt kim loại nhô ra vuông góc với thân kính, kèm theo hai núm xoay tròn ở hai bên. Cậu biết chiếc thị kính phải được lồng vào trong ống trượt này rồi siết ốc cố định lại.

Thế nhưng, khi đưa thị kính vào miệng ống giữ, do quá vội vàng và các ngón tay đang run rẩy mất kiểm soát, Bảo đã đặt nó hơi chệch góc so với trục trượt. Thay vì rút ra để căn lại cho thẳng thớm, cậu lại dùng lực của lòng bàn tay ấn mạnh một cái.

*Két!*

Một tiếng rít chói tai của hai bề mặt kim loại cọ xát thô bạo vào nhau vang lên giòn giã. Rãnh trượt mạ crom của thị kính nghiến chặt vào gờ đồng thau bên trong ống giữ.

Đứng ở phía sau, đôi lông mày của Thư khẽ nhíu lại thật sâu, nhưng cô vẫn khoanh tay im lặng, không thốt ra một lời nào.

Mồ hôi hột bắt đầu túa ra ròng ròng trên trán Bảo, chảy dài xuống thái dương rồi cay xè nơi khóe mắt. Cậu hoảng hốt đưa tay vặn con ốc hãm bằng đồng nhỏ xíu bên hông ống giữ để cố định thị kính. Những ngón tay trơn tuột vì mồ hôi khiến con ốc tuột khỏi tay, suýt nữa thì rơi tọt xuống khe hở của sàn gỗ. Cậu vội vàng chộp lại được nó, rồi không cần biết ren ốc đã khớp hay chưa, cậu dùng hết sức bình sinh siết nghiến con ốc lại một cách thô bạo.

"Một phút ba mươi giây trôi qua," tiếng Thư lạnh lùng nhắc nhở từ phía sau lưng.

Lời nhắc như một nhát roi quất vào tâm trí đang bấn loạn của Bảo. Cậu vội vã bước vòng lên phía trước đầu kính để tháo nắp đậy bảo vệ ống quang học. Chiếc nắp nhựa màu đen này dường như đã bị om nhiệt quá lâu ngày nên mút rất chặt vào miệng ống kim loại. Bảo nắm chặt lấy vành nắp, thay vì xoay nhẹ theo chiều kim đồng hồ để không khí lọt vào giải phóng áp suất như nguyên tắc thông thường, cậu lại dùng cả hai tay giật mạnh sang một bên theo phương ngang.

*Rắc! Phựt!*

Chiếc nắp nhựa bung mạnh ra khỏi miệng ống, nhưng quán tính từ cú giật bạo lực của Bảo đã làm toàn bộ hệ thống kính thiên văn chao đảo dữ dội. Bộ chân đế bằng gang rỉ sét đặt trên ba thanh thép ống bắt đầu rung bần bật, các khớp nối phát ra tiếng kêu cọt kẹt rợn người, cả cỗ máy nặng hàng chục ký lắc lư nghiêng ngả như muốn đổ sập xuống sàn gạch tàu.

"Cẩn thận cái chân đế!" Thư bất giác bước tới nửa bước, giọng cô đanh lại đầy cảnh báo.

"Em... em giữ được rồi! Không sao đâu ạ!" Bảo hoảng loạn thốt lên, vội vàng vươn cả hai cánh tay ôm ghì lấy thân ống kim loại lạnh ngắt để ghìm nó lại. Tim cậu lúc này đập dồn dập như tiếng trống trận, đập mạnh đến mức cậu cảm thấy lồng ngực mình đau nhói.

Bây giờ là công đoạn nhắm mục tiêu. Cột ăng-ten trên đỉnh Sơn Trà ngoài kia vẫn đứng sừng sững, nhô cao khỏi những rặng cây rừng xanh thẫm dưới ánh tà dương đang lụi tàn nhanh chóng. Bảo cúi người, ghé sát một mắt vào ống ngắm tìm kiếm (finderscope)—ống kính quang học nhỏ xíu gắn song song trên lưng thân kính chính. Thế nhưng, khi cậu nheo mắt nhìn qua thấu kính mờ đục bụi bẩn, trước mắt cậu chỉ là một mảng ánh sáng trắng lóa, nhạt nhòa và hỗn độn, tuyệt nhiên không thấy đường chữ thập định vị hay bất kỳ hình bóng nào của bán đảo Sơn Trà.

Cậu thiếu niên lớp mười tội nghiệp hoàn toàn không hề hay biết rằng, chiếc kính ngắm quang học phụ này đã bị va đập và lệch trục quang học hoàn toàn so với ống kính chính từ nhiều tháng trước, nếu không chuẩn trực lại thì nhìn vào đó chỉ vô ích.

Thời gian trôi qua từng giây một cách tàn nhẫn. Không tìm thấy mục tiêu trong ống ngắm, Bảo rơi vào trạng thái hoảng loạn thực sự. Cậu quyết định tự xoay thân kính bằng tay để hướng thẳng về phía ngọn núi đằng xa. Hai bàn tay cậu mò mẫm xuống các núm khóa cơ khí nằm chằng chịt trên khối đầu xích đạo bằng gang. Nhưng giữa một mớ hỗn độn những cần gạt, ốc hãm và trục vít, một người chưa từng tiếp xúc với chân đế xích đạo như cậu làm sao phân biệt được đâu là khóa trục góc nghiêng xích vĩ (Dec - Declination), đâu là khóa trục góc cực xích kinh (RA - Right Ascension).

Trong cơn bối rối cùng cực, ngón tay Bảo chạm phải một chiếc ốc vặn cỡ lớn bằng thép nằm ở đoạn giữa trục nghiêng. Nghĩ rằng đó là chốt xoay phương vị ngang, cậu dùng hết sức vặn ngược chiều kim đồng hồ để mở khóa.

Thế nhưng, đó không phải là khóa trục xoay. Đó là ốc hãm thanh trượt đối trọng.

*Kịch! Rầm!*

Ốc vừa lỏng ra, hai quả cân đối trọng bằng gang đặc nặng trịch lập tức tuột khỏi vị trí cân bằng, trượt thẳng một mạch dọc theo thanh thép trơn nhẵn rồi lao sầm xuống chốt chặn an toàn ở đáy trục phát ra một âm thanh kim loại va đập đinh tai nhức óc. Mất toàn bộ đối trọng cân bằng ở phía dưới, phần đầu ống quang học nặng nề lập tức bị trọng lực kéo giật ngược, chúi mũi lao thẳng xuống phía dưới một góc bốn mươi lăm độ.

*Cốp!*

Thân ống kim loại va đập mạnh vào gờ bê tông sắc cạnh của bệ cửa sổ, làm lớp sơn trắng sữa ở điểm va chạm vỡ vụn, bắn ra những mẩu vảy sơn li ti.

"Chết tiệt..." Bảo tái mét mặt mày, miệng lẩm bẩm trong vô thức.

Cậu vội vã chộp lấy hai núm xoay lấy nét ở bộ phận thị kính, cố xoay thật nhanh, thật mạnh với hy vọng điên cuồng rằng bằng cách nào đó hình ảnh của mặt đất hay cột ăng-ten sẽ hiện ra trong tầm mắt để cứu vãn tình thế. Đôi bàn tay ướt đẫm mồ hôi của cậu vặn vẹo vòng xoay tiêu cự một cách thô bạo, vặn miết, vặn quá đà ngay cả khi ống trượt kim loại bên trong đã chạm đến điểm giới hạn hành trình cơ học.

Một tiếng *tách* sắc lẹm, khô khốc vang lên từ bên trong hộp cơ cấu bánh răng.

Những chiếc răng cưa bằng đồng của thanh răng dẫn hướng đã bị lực vặn bạo lực ép trượt khỏi khớp, trượt rãnh và kẹt cứng ngắc vào thành kim loại. Vòng xoay tiêu cự trơ ra, cứng như đá, hoàn toàn bất động dù Bảo có dùng cả hai ngón tay cái nghiến răng vặn ngược lại theo chiều ngược lại.

"Dừng tay lại ngay!"

Một bàn tay thon thả nhưng cứng cỏi như gọng kìm bất ngờ giáng xuống, chụp chặt lấy cổ tay phải của Bảo, giật mạnh tay cậu ra khỏi thân kính thiên văn.

Bảo đứng chết trân tại chỗ, hai vai run lên bần bật, hơi thở hổn hển đứt quãng. Hai bàn tay cậu lơ lửng giữa không trung, co quắp lại một cách vụng về và bất lực. Trên lớp vỏ kim loại màu trắng sữa của chiếc kính thiên văn phản xạ giờ đây in hằn những vệt mồ hôi nhầy nhụa và những dấu vân tay nhờn bóng của cậu. Cột ăng-ten phát sóng trên đỉnh Sơn Trà ngoài kia vẫn đứng sừng sững, xa xăm và kiêu hãnh trong ráng chiều đỏ ối đang lịm dần, trong khi cỗ máy thiên văn trước mặt cậu thì gục đầu ủ rũ xuống bệ cửa sổ bám bụi, giống hệt như một con chim sắt khổng lồ vừa bị bẻ gãy đôi cánh.

Hoàng Thư bước dứt khoát vượt lên phía trước, không thèm liếc nhìn Bảo lấy một cái. Đôi bàn tay của cô gái lớp mười một chuyển động thoăn thoắt, chuẩn xác và lạnh lùng đến mức kinh ngạc: cô nhanh nhẹn gạt chốt hãm trục quay, một tay nâng đỡ thân ống quang học đưa về phương nằm ngang để giải tỏa áp lực đè lên trục vít, tay kia thoăn thoắt kéo hai quả cân đối trọng trượt ngược lên đúng vị trí vạch khắc chuẩn rồi siết ốc hãm lại bằng một lực vừa đủ chắc chắn.

Tiếp đó, cô rút chiếc tuốc-nơ-vít nhỏ luôn cài sẵn ở túi áo ngực, khéo léo nới lỏng con ốc hãm thị kính đang bị Bảo siết méo mó, nhẹ nhàng rút chiếc thị kính Plössl 25mm ra khỏi ống lấy nét đang kẹt cứng. Đưa khối thấu kính lên ngang tầm mắt ngược hướng ánh hoàng hôn, Thư nheo mắt chăm chú soi từng mặt gương phản chiếu để kiểm tra xem thấu kính quang học có bị nứt mẻ hay trầy xước do cú va đập thô bạo vừa rồi hay không.

Khi thấy mặt kính vẫn

an toàn, cô mới thở nhẹ ra một hơi, đặt nó lại vào hộp nhung.

Chiếc hộp gỗ lót nhung đỏ sẫm khẽ khép lại bằng một tiếng *tách* khô khốc, dứt khoát như một nhát búa niêm phong. Hoàng Thư không vội cất hộp đồ nghề đi ngay. Đôi ngón tay thon dài của cô gái lớp mười một vẫn đặt hờ trên nắp gỗ mun đã sờn bóng góc cạnh, nơi in chìm những vệt xước mờ của năm tháng và những vết ố xám do dầu bảo dưỡng kim loại để lại. Hơi thở của cô dần đều lại, nhưng sự điềm tĩnh ấy không hề mang lại cảm giác nhẹ nhõm; ngược lại, nó tích tụ một thứ áp lực vô hình, nặng trịch và lạnh buốt, tựa như một khối băng ngầm đang chậm rãi trồi lên mặt nước.

Sau đó, cô quay lại nhìn thẳng vào mắt Bảo.

Căn phòng tầng thượng rơi tõm vào một khoảng im lặng ngột ngạt đến nghẹt thở. Gió ngoài hành lang vẫn rít từng cơn qua khe cửa sổ lá sách mục nát, mang theo hơi ẩm nồng nặc mùi muối mặn từ phía biển trườn qua rặng phi lao, nhưng Bảo cảm thấy như toàn bộ dưỡng khí xung quanh mình vừa bị rút cạn sạch. Không khí đặc quánh lại, nhớp nháp mồ hôi và bụi bặm. Mặt cậu nóng bừng bừng như thể vừa bị ai đó tạt cả một gáo nước sôi vào da thịt. Từng mạch máu ở thái dương đập thình thịch, gióng lên những hồi chuông cảnh báo nhức nhối. Sự dối trá vụng về, cái vỏ bọc hào nhoáng mà cậu cố công dựng lên bằng những thuật ngữ chắp vá từ mấy cuốn tạp chí cũ rích đã bị lột trần hoàn toàn chỉ sau chưa đầy hai phút tiếp xúc với một cỗ máy quang học thực thụ.

"Vặn ốc hãm thị kính quá trớn làm cấn ren đồng," Thư cất tiếng. Giọng cô không hề gắt gỏng, không hề cao giọng, nhưng từng âm tiết phát ra đều sắc lạnh, rành rọt như lưỡi dao mổ rạch qua da thịt. "Mở nắp che bụi của ống quang học bằng lực giật ngang thay vì xoay nhẹ ngược chiều kim đồng hồ để triệt tiêu chênh lệch áp suất khí. Chưa cân bằng đối trọng trên thanh trượt đã vội vàng mở tung toàn bộ khóa ly hợp của trục nghiêng, để cả khối kim loại nặng hơn bảy ký tự do chúc đầu theo trọng lực."

Thư bước thêm nửa bước, dừng lại ngay sát bệ máy. Ngón tay trỏ của cô, với phần móng cắt ngắn gọn gàng và đầu ngón tay vương vệt mỡ máy màu xám chì, chỉ thẳng vào cụm cơ khí nằm ở đuôi ống ngắm.

"Và tệ nhất..." Giọng Thư chùng xuống một nhịp, nặng nề như chì tảng, "...vặn ép núm chỉnh tiêu cự khi ống trượt đã chạm hết hành trình cơ học. Em dùng sức nghiến chặt đến mức làm trượt rãnh bánh răng bằng đồng thau. Em có nghe thấy tiếng kim loại rít lên vừa nãy không? Đó là tiếng các rãnh răng cưa đang tự nghiền nát nhau đấy."

Bảo cúi gằm mặt xuống, cằm gần như chạm hẳn vào ngực áo đồng phục đã ướt đẫm mồ hôi. Hai vành tai cậu đỏ rực lên, nóng rát như bị hơ trên lửa than. Cậu dán chặt tầm mắt vào mũi đôi giày vải ba-ta đã mòn vẹt đế, nơi mép vải dán keo lem nhem đang bám đầy bụi vôi từ bức tường bong tróc rơi xuống. Cậu không dám ngẩng lên, không đủ dũng khí để đối diện với đôi mắt sau cặp kính cận dày cộp của người đối diện—đôi mắt đang chiếu thẳng vào cậu với sự thông suốt tàn nhẫn của một nhà khoa học nhìn thấu một tiêu bản hỏng.

"Em chỉ đọc lướt qua mấy cuốn sách tranh phổ thông dành cho thiếu nhi thôi, đúng không?" Thư tiếp tục hỏi, từng câu chữ rơi xuống sàn gạch lạnh tanh. "Em thậm chí còn chưa từng chạm tay vào một chiếc kính thiên văn phản xạ thực thụ nào trước buổi chiều ngày hôm nay."

"Em... em xin lỗi..." Cổ họng Bảo nghẹn đắng lại, khô khốc như có cát chèn ngang thanh quản. Cậu lí nhí, hai bàn tay buông thõng bên hông co rúm lại, các ngón tay cào cào vào đường chỉ quần tây sờn rách: "Em chỉ... em chỉ nghĩ là nếu em tỏ ra thành thạo, chị sẽ đồng ý cho em vào câu lạc bộ ngay... Em tưởng mấy cái núm xoay bên hông đó... nó cũng hoạt động giống như ốc vi cấp trên kính hiển vi quang học ở phòng thực hành Sinh học dưới tầng hai..."

"Kính thiên văn không phải là thứ đồ chơi phóng đại dành cho những kẻ thích làm màu, và quang học chính xác không có chỗ cho sự ba hoa vô căn cứ," Thư dứt khoát cắt ngang lời cậu. Sự thất vọng hiện lên rõ mồn một trong ánh mắt cô, đanh lại phía sau tràng phản quang của tròng kính. "Một cú va đập làm lệch trục quang học có thể khiến gương sơ cấp bị xô lệch, làm bong tróc lớp tráng phủ nhôm bảo vệ có giá trị bằng cả tháng lương giáo viên. Một cái vặn cố chấp làm trượt ren cơ khí có thể biến toàn bộ hệ thống dẫn động xích đạo chuẩn xác thành một đống sắt vụn vô dụng, không hơn không kém."

Cô khoanh hai tay trước ngực, hơi nghiêng đầu, ánh mắt quét qua thân hình gầy gò của cậu học sinh lớp mười từ đầu đến chân:

"Nếu em không biết, em hoàn toàn có thể nói thật rằng em chưa từng sử dụng. Người chưa biết thì có thể học, câu lạc bộ này thành lập ra là để hướng dẫn nhau từ những bước căn bản nhất, từ cách cầm một chiếc thị kính sao cho không in dấu vân tay lên mặt kính. Nhưng em lại chọn cách dựng chuyện, dùng sự liều lĩnh dốt nát để ngụy trang cho sự thiếu hiểu biết của mình."

Thư khẽ lắc đầu, khóe môi mím chặt lại thành một đường thẳng tắp:

"Chị không thể chấp nhận một người vừa thiếu trung thực lại vừa cẩu thả, hấp tấp như vậy bước chân vào một câu lạc bộ khoa học nghiêm túc. Em về lớp đi."

Từng lời, từng chữ của Hoàng Thư như những chiếc gai nhọn hoắt đâm thẳng vào lòng tự trọng non nớt của Bảo. Lồng ngực cậu thắt lại đau đớn, cảm giác cay xè xộc thẳng lên sống mũi rồi dồn ứ nơi khóe mắt. Nỗi uất ức, sự xấu hổ tột cùng hòa lẫn với nỗi thất vọng về chính bản thân dâng lên thành một khối nghẹn ứ nơi cổ họng.

Cậu muốn ngẩng đầu lên cãi lại. Cậu muốn hét lên cho cô biết rằng cậu không phải một kẻ ba hoa rẻ tiền chỉ thích khoe khoang. Cậu muốn kể cho cô nghe về những đêm mùa hè oi nồng không một gợn gió, khi cả xóm trọ nghèo dưới chân cầu Thuận Phước đã chìm sâu vào giấc ngủ, chỉ còn một mình cậu trèo lên góc ban công chật chội đầy rêu mốc. Cậu muốn nói về chiếc ống nhòm hàng hải cũ kỹ của ông ngoại để lại, chiếc ống nhòm có thấu kính đã bị rễ tre ăn mờ một góc, thứ duy nhất cậu có để nheo mắt nhìn qua từng kẽ lá bàng, kiên nhẫn lần tìm từng đốm sáng mờ ảo giữa bầu trời đô thị bị ô nhiễm ánh sáng.

Cậu muốn nói về cuốn sổ tay bìa bọc giấy báo cũ, nơi cậu đã tỉ mỉ dùng thước kẻ và bút chì cùn vẽ lại vị trí của bốn chấm sáng li ti xoay quanh một đốm sáng lớn hơn vào mỗi đêm rằm—những chấm sáng mà mãi sau này, khi lật tung từng cuốn sách cũ ở quầy sách thanh lý đường Bạch Đằng, cậu mới run rẩy nhận ra đó chính là bốn vệ tinh Galilean của sao Mộc. Cậu khao khát được một lần trong đời nhìn xuyên qua một ống kính quang học thực sự, nhìn thấy những vành đai bụi đá của sao Thổ hay những hố thiên thạch lởm chởm trên bề mặt Mặt Trăng bằng chính đôi mắt trần của mình...

Nhưng tất cả những lời giải thích ấy giờ đây đều nghẽn lại sau bờ môi đang bị cậu cắn chặt đến mức rớm máu. Trước mặt một người có kiến thức vững vàng, thao tác chuẩn xác và nguyên tắc thép như Hoàng Thư, mọi lời trần tình về niềm đam mê trừu tượng lúc này đều chỉ giống như sự ngụy biện thảm hại của một kẻ vừa làm hỏng đồ đạc. Cậu chỉ biết trân trân nhìn xuống đôi giày cũ, hai bàn tay nắm chặt đến mức móng tay bấm sâu vào lòng bàn tay đau nhói, cố gắng kiềm chế để không bật ra một tiếng nấc nghẹn ngào.

Đúng lúc bầu không khí ngột ngạt trong căn phòng gác xép như sắp nổ tung bởi sự căng thẳng tột cùng, từ phía hành lang hun hút ngoài cửa bỗng vang lên những tiếng bước chân nặng nề, dứt khoát.

*Cộp. Cộp. Cộp.*

Đó là tiếng đế giày tây bằng cao su đúc gõ nhịp đều đặn trên nền gạch tàu màu đỏ au đã mòn vẹt của dãy phòng chức năng. Tiếng bước chân không nhanh, không chậm, mang theo một thứ uy quyền điềm tĩnh nhưng dứt khoát, khiến cho lớp bụi mỏng vương trên bậu cửa sổ dường như cũng phải khẽ rung lên.

Tiếng động dừng lại đột ngột ngay trước cửa phòng. Một bóng người to lớn, vững chãi đổ dài xuống nền nhà, che khuất gần như toàn bộ luồng ánh sáng chiều tà đỏ quạch đang hắt vào qua khung cửa.

"Hoàng Thư có ở đây không?"

Giọng nói trầm đục, mang âm sắc vang rền đặc trưng của một người quen đứng trước hàng ngàn học sinh dưới sân cờ cất lên, phá tan sự im lặng nặng nề.

Cả Thư lẫn Bảo đều giật nảy mình, đồng loạt quay phắt ra phía cửa.

Đứng sừng sững ở ngưỡng cửa là thầy Phó hiệu trưởng phụ trách cơ sở vật chất và phong trào học sinh—thầy Nguyễn Đức Phong. Thầy mặc một chiếc áo sơ mi cộc tay màu ghi xám được ủi phẳng phiu từng nếp gấp, vạt áo bỏ gọn gàng trong chiếc quần tây màu xanh đen sẫm. Dưới nách thầy kẹp chặt một tập hồ sơ bìa da màu xanh dương đậm dày cộp—cuốn sổ theo dõi phân bổ tài sản công và kiểm tra hoạt động ngoại khóa mà bất kỳ cán bộ lớp hay chủ nhiệm câu lạc bộ nào nhìn thấy cũng phải e dè.

Gương mặt thầy vuông vức chữ điền, hai hàng lông mày rậm hơi nhíu lại ở giữa trán, tạo thành một nếp hằn sâu nghiêm nghị. Đôi mắt sắc sảo sau gọng kính kim loại màu xám lạnh lùng đảo qua khắp gian phòng, mang theo vẻ khắt khe mang tính nguyên tắc vốn đã trở thành thương hiệu của một nhà quản lý kỳ cựu.

"Dạ, em chào thầy Phong ạ," Thư vội vàng buông hai tay xuống, đứng thẳng lưng và cúi đầu chào theo đúng lễ nghi chuẩn mực. Vẻ sắc sảo, tự tin vừa rồi của cô gái lớp mười một lập tức được thay thế bằng thái độ thận trọng, nghiêm túc cao độ.

Bảo cũng giật bắn mình, hai vai co rúm lại, vội vàng khép nép nép sang một bên mép giá sách, lí nhí cất giọng run rẩy: "Em... em chào thầy ạ."

Thầy Phong không vội đáp lời. Thầy bước hẳn vào trong phòng, tiếng giày nện đanh gọn trên sàn gạch. Đôi mắt nghiêm khắc của thầy chậm rãi lướt qua một lượt khắp không gian rộng chừng bốn mươi mét vuông: dừng lại vài giây ở những chồng thùng các-tông rách góc nằm ngổn ngang cạnh vách tường, quét qua lớp mạng nhện mỏng bám trên thanh giằng xà gồ gỗ trên trần nhà, rồi hạ xuống dừng lại thật lâu trên thân chiếc kính thiên văn phản xạ đang gục đầu một cách thảm hại bên bệ cửa sổ, với bộ phận lấy nét bằng đồng còn đang kẹt cứng. Cuối cùng, ánh nhìn ấy dừng lại trên gương mặt còn đỏ bừng bừng và mồ hôi nhễ nhại của Bảo.

"Đang dọn dẹp phòng à?" Thầy Phong cất tiếng hỏi, giọng điềm đạm nhưng khô khốc, không để lộ bất kỳ một chút cảm xúc nào.

"Dạ, em đang tranh thủ phân loại lại một số tài liệu lưu trữ cũ của các khóa trước và kiểm tra lại tình trạng kỹ thuật của thiết bị trước khi bước vào năm học mới ạ," Thư bình tĩnh trả lời, nhưng Bảo có thể nhận thấy bàn tay cô giấu kín sau tà áo đồng phục đang khẽ siết chặt lấy nhau.

Thầy Phong bước chậm rãi đến chiếc bàn dài bằng gỗ lim đặt ở giữa phòng—chiếc bàn hội họp duy nhất của câu lạc bộ, nơi mặt gỗ đã trầy xước và bám đầy bụi mịn. Thầy đặt tập hồ sơ bìa da xanh xuống mặt bàn.

*Bộp.*

Một tiếng đập nặng trịch vang lên trong gian phòng tĩnh mịch, khiến những hạt bụi li ti bay lơ lửng trong không khí tán loạn xung quanh vệt nắng tàn. Thầy Phong kéo chiếc ghế gỗ duy nhất còn tương đối chắc chắn ra, ngồi xuống, rồi từ tốn mở khóa kéo của tập tài liệu. Bàn tay to bè với những khớp xương thô ráp của thầy lật giở từng trang bảng biểu in sẵn danh sách phân bổ phòng ốc và nhân sự của các câu lạc bộ trong toàn trường.

Tiếng giấy in cọ xát sột soạt, rèn rẹt vang lên rành rọt từng hồi, kéo dài sự căng thẳng đến tột độ.

"Thầy vừa từ văn phòng Đoàn trường và phòng Công tác học sinh dưới tầng một đi lên đây," Thầy Phong ngước mắt nhìn thẳng vào Hoàng Thư, giọng nói chậm rãi, khoan thai nhưng mỗi chữ thốt ra đều mang sức nặng nghìn cân của quy chế nhà trường. "Hôm nay là mười lăm tháng Chín. Đúng năm giờ chiều nay là hạn chót để toàn bộ các tổ chức, câu lạc bộ sở thích và đội nhóm ngoại khóa của Trường THPT Hải Vân hoàn tất danh sách thành viên chính thức, nộp kèm theo bản cam kết kế hoạch hoạt động khung cho học kỳ một."

Thầy dừng lại một nhịp, lật sang một trang giấy tổng kết có đóng dấu treo màu đỏ của Đoàn trường, ngón tay trỏ gõ nhẹ từng nhịp đều đặn lên mặt giấy:

"Câu lạc bộ Tiếng Anh: bốn mươi lăm thành viên, có giáo viên nước ngoài bảo trợ. Câu lạc bộ Nhiếp ảnh: ba mươi hai thành viên, đã lên lịch triển lãm chào đón tân học sinh. Câu lạc bộ Tranh biện, Tin học, Truyền thông... tất cả họ đều đã chốt danh sách từ chiều hôm qua, số lượng đăng ký luôn vượt quá chỉ tiêu tiếp nhận."

Thầy Phong ngẩng đầu lên, ánh mắt nhìn thẳng qua tròng kính, dừng lại trên gương mặt đang tái dần đi của Thư:

"Còn Câu lạc bộ Thiên văn học. Trên cổng thông tin đăng ký ngoại khóa trực tuyến của trường: con số không tròn trĩnh. Dưới bàn đăng ký trực tiếp ở sảnh nhà A trong ngày hội câu lạc bộ tuần trước: không có lấy một chữ ký. Và đây..." Thầy rút ra một tờ giấy A4 đơn độc kẹp ở góc bìa da, xoay ngược lại về phía Thư, "...danh sách nộp về bàn thầy lúc mười sáu giờ ba mươi phút chiều nay, chỉ có duy nhất một cái tên lẻ loi: Hoàng Thư, học sinh lớp 11A1, kiêm Chủ nhiệm."

Thầy Phong hơi nghiêng đầu, chuyển tầm mắt sang Bảo, người nãy giờ vẫn đang đứng nép mình sau mép giá sách gỗ như muốn hòa tan vào bóng tối:

"Cậu học sinh này là ai? Thành viên mới à?"

"Dạ..." Thư thoáng ngập ngừng trong giây lát, ánh mắt cô khẽ dao động, lướt qua vẻ mặt bồn chồn của Bảo rồi lại nhìn xuống những vết ố trên mặt bàn gỗ. Tờ đơn đăng ký viết tay nguệch ngoạc của Bảo vẫn còn nằm kẹp hờ trên mép cuốn sổ ghi chép bìa da màu nâu của cô. "Dạ thưa thầy, em ấy là học sinh lớp mười mới vào trường, vừa mới lên nộp đơn xin gia nhập câu lạc bộ chiều nay ạ."

"Nghĩa là vừa vặn gom được đúng hai người?" Thầy Phong thở dài một hơi thật khẽ. Tiếng thở dài không mang vẻ giận dữ, mà chứa đựng sự mệt mỏi cùng sự kiên quyết không thể lay chuyển của một người chịu trách nhiệm quản lý chung. "Hoàng Thư này, năm ngoái khi toàn bộ lứa học sinh lớp mười hai khóa trước ra trường, câu lạc bộ rơi vào tình trạng gián đoạn. Thầy đã thông cảm cho hoàn cảnh của em, tạo điều kiện cho em giữ lại chìa khóa căn phòng này với tư cách chủ nhiệm lâm thời suốt một năm học vừa qua. Thầy biết em rất tâm huyết, cô Hà bên tổ Vật lý cũng đã nhiều lần lên gặp riêng thầy và thầy Hiệu trưởng để xin bảo lưu tư cách hoạt động cho câu lạc bộ."

Thầy Phong giở tiếp một trang tài liệu khác, chỉ tay vào bản vẽ sơ đồ mặt bằng khu nhà chức năng bốn tầng:

"Nhưng quy định của nhà trường là quy chế văn bản, áp dụng bình đẳng cho toàn thể học sinh. Một câu lạc bộ muốn duy trì tư cách pháp nhân độc lập, muốn được giữ tên trên bảng thông tin của trường và được cấp không gian sinh hoạt riêng biệt, điều kiện tiên quyết trong điều lệ là gì? Em phụ trách câu lạc bộ, em nắm rõ quy chế hơn ai hết, em nhắc lại cho thầy nghe xem nào?"

Thư cắn chặt môi dưới, hai bàn tay buông thõng nắm chặt lại đến mức các khớp ngón tay trắng bệch ra vì thiếu máu. Cổ họng cô khẽ rung lên, giọng nói nhỏ dần nhưng vẫn cố giữ cho không bị vỡ:

"Dạ thưa thầy... quy chế ngoại khóa quy định: mỗi câu lạc bộ chuyên môn muốn hoạt động độc lập phải duy trì tối thiểu năm thành viên chính thức tham gia sinh hoạt định kỳ hàng tháng; phải có ít nhất một giáo viên bộ môn ký xác nhận bảo trợ chuyên môn; và phải cam kết tổ chức thành công tối thiểu một hoạt động thực hành hoặc sự kiện chuyên đề có tính chất phục vụ cộng đồng học đường trong mỗi học kỳ ạ."

"Đúng vậy. Năm người. Đó là ngưỡng tối thiểu tuyệt đối, là ranh giới cơ bản nhất để xác định một tập thể có còn sức sống tổ chức hay không," Thầy Phong gật đầu, ánh mắt nghiêm nghị nhìn thẳng vào đôi mắt đang cố ngăn dòng lệ của Thư. "Hiện tại, tính cả cậu học sinh lớp mười mới toe này—người mà có lẽ mười phút trước còn chưa phân biệt nổi đâu là ốc tinh chỉnh, đâu là chốt hãm trục quay—các em mới chỉ có đúng hai người. Hai người thì không thể gọi là một câu lạc bộ học thuật được. Hai người, theo đúng định nghĩa hành chính, chỉ là một nhóm học sinh tự phát mượn phòng để tự học."

Không gian xung quanh lại chìm vào sự im lặng ghê người.

Bảo đứng chết trân tại chỗ, từng lời nói dứt khoát của thầy Phó hiệu trưởng như những nhát búa nện thẳng vào màng nhĩ. Cậu nhìn sang Hoàng Thư. Dưới ánh chiều tà đang lụi tàn dần, bờ vai gầy guộc của cô gái lớp mười một dường như đang run rẩy nhẹ dưới sức ép nặng nề. Vẻ lạnh lùng, nghiêm khắc và sự tự tin áp đảo lúc ban nãy của cô bỗng chốc tan biến sạch sẽ, chỉ còn lại sự cô độc, nhỏ bé và bất lực đến cùng cực của một người đang gồng hết sức tàn để níu giữ một mái nhà sắp sụp đổ trước mắt mình.

"Thầy cũng nói thẳng để các em hiểu rõ tình hình thực tế của nhà trường," Thầy Phong tiếp tục, giọng nói sắc lạnh và thực tế của một người nắm giữ bài toán cơ sở vật chất. "Năm nay, chỉ tiêu tuyển sinh đầu cấp tăng thêm hai lớp mười. Phòng học văn hóa đã phải trưng dụng tối đa. Đội tuyển Robotics của trường vừa xuất sắc giành giải nhì toàn quốc, họ vừa nhận được một gói tài trợ trang thiết bị thi đấu quốc tế trị giá hàng trăm triệu đồng từ hội cựu học sinh khóa mười lăm, nhưng hiện tại các em ấy không có lấy một mét vuông mặt sàn bằng phẳng nào để dựng sa bàn tập luyện. Câu lạc bộ Mỹ thuật thì đang phải chen chúc chung một góc ẩm thấp với kho chứa nhạc cụ của đội văn nghệ dưới tầng một."

Thầy Phong đứng dậy, bước về phía khung cửa sổ, phóng tầm mắt ra khoảng sân thượng rộng rãi lộng gió:

"Áp lực phân bổ phòng ốc ngoại khóa cho năm học mới đang vô cùng căng thẳng. Ban giám hiệu không thể vô lý duy trì một căn phòng rộng bốn mươi mét vuông, chiếm trọn vị trí cao nhất, thoáng đãng nhất của tầng thượng khu nhà chức năng này chỉ để cho hai học sinh sử dụng làm nơi chứa những thùng tài liệu ố vàng và một chiếc kính thiên văn phủ đầy bụi bặm. Làm như vậy là lãng phí tài sản công, là thiếu công bằng với những phong trào học sinh đang hoạt động sôi nổi và đem lại thành tích thực tế cho nhà trường."

"Thưa thầy... xin thầy cho câu lạc bộ thêm một cơ hội nữa thôi ạ," Thư ngẩng phắt đầu lên, trong giọng nói của cô gái vốn luôn điềm đạm kiêu hãnh bất ngờ vỡ òa ra một vẻ khẩn thiết đến nghẹn ngào. "Thiên văn học là một bộ môn khoa học đặc thù, rất kén chọn người tham gia và đòi hỏi điều kiện quan sát ngặt nghèo. Nó không thể ồn ào hay thu hút đám đông ngay lập tức như bóng rổ hay nhảy hiện đại được. Nếu nhà trường thu hồi căn phòng này, toàn bộ kính thiên văn, thấu kính tiêu sắc, các bản đồ sao chép tay và nhật ký quan sát khí tượng suốt ba mươi năm qua của các thế hệ học sinh Hải Vân sẽ phải chuyển xuống cất giữ dưới kho tổng hợp ở tầng hầm. Ở dưới đó ẩm thấp, nồm ẩm quanh năm, nấm mốc và rễ tre sẽ phá hủy toàn bộ lớp tráng phủ quang học của các tấm gương phản xạ chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi..."

"Tình cảm cá nhân không thể đứng trên quy chế tập thể được, Hoàng Thư à," Thầy Phong giơ một bàn tay lên, dứt khoát chặn ngang dòng cảm xúc đang chực trào của cô học trò. "Nhà trường đã tạo điều kiện tối đa cho câu lạc bộ suốt cả một năm học vừa qua rồi. Ban giám hiệu không thể tiếp tục bác bỏ những đề xuất hợp lý của các đội tuyển khác chỉ để duy trì một cái tên tồn tại trên danh nghĩa."

Thầy Phong quay lại bàn, cầm lấy tập hồ sơ bìa da màu xanh đậm, gấp mạnh lại.

*Bộp!*

Âm thanh đanh thép vang lên như một tiếng búa gõ phán quyết cuối cùng tại một phiên tòa hành chính. Thầy đưa cổ tay lên nhìn đồng hồ kim, rồi ngước mắt nhìn thẳng vào hai gương mặt non nớt đang đứng lặng trước mặt mình, đưa ra tối hậu thư dứt khoát:

"Hôm nay là thứ Sáu. Thầy cho Câu lạc bộ Thiên văn học đúng hai tuần thử thách. Hạn chót là đúng mười bảy giờ chiều ngày thứ Sáu, hai tuần nữa tính từ hôm nay."

Thầy giơ hai ngón tay lên trước mặt Thư, từng lời nói ra đều rành rọt, dứt khoát và không cho phép bất kỳ sự thương lượng nào:

"Trong vòng hai tuần đó, các em phải hoàn thành đầy đủ hai điều kiện tiên quyết. Thứ nhất: tập hợp đủ tối thiểu năm thành viên chính thức, có đơn đăng ký gia nhập hợp lệ, có chữ ký đồng ý của phụ huynh và cam kết tham gia sinh hoạt định kỳ. Thứ hai: nộp lên bàn làm việc của thầy một bản kế hoạch hoạt động chi tiết cho toàn bộ năm học, trong đó bắt buộc phải chứng minh được các em có đủ năng lực tổ chức ít nhất một sự kiện quan sát thiên văn thực tế quy mô toàn trường, mở cửa cho toàn thể học sinh cùng tham gia, chứ không phải chỉ ngồi thu mình trong căn phòng này đóng cửa ngắm sao một mình."

Thầy Phong ngừng lại một nhịp, ánh mắt nghiêm nghị quét qua từng góc phòng bừa bộn rồi dừng lại ở cánh cửa ra vào:

"Nếu đến đúng mười bảy giờ ngày hôm đó, danh sách thành viên vẫn thiếu dù chỉ một người, hoặc bản kế hoạch hoạt động không bảo đảm tính khả thi thực tế... thầy sẽ ký quyết định chính thức giải thể Câu lạc bộ Thiên văn học. Toàn bộ trang thiết bị quang học sẽ bàn giao lại cho tổ Vật lý kiểm kê và làm thủ tục thanh lý các bộ phận hư hỏng. Căn phòng này sẽ được thu hồi ngay lập tức để tiến hành sơn sửa, bàn giao toàn quyền cho Đội tuyển Robotics và phòng thực hành sáng tạo kỹ thuật của trường."

Nói dứt lời, thầy Phong không nán lại thêm một giây nào để lắng nghe bất kỳ lời nài nỉ hay phân trần nào nữa. Thầy kẹp tập hồ sơ da xanh vào nách, xoay người dứt khoát bước ra khỏi phòng.

Tiếng bước chân nặng nề, đều đặn của người thầy quản lý nện cồm cộp trên nền gạch hành lang xa dần, xa dần rồi chìm hẳn vào những tiếng cười đùa, tiếng còi xe và sự nhộn nhịp ồn ã quen thuộc của buổi tan trường dội lên từ phía sân xi măng bên dưới.

Cánh cửa gỗ mục mở toang ra khoảng không gian lộng gió. Một cơn gió chiều từ phía vịnh Đà Nẵng bất ngờ thốc mạnh vào phòng, thổi tung một tập giấy nháp cũ rách góc nằm trên giá sách. Những trang giấy ố vàng vẽ chi tiết quỹ đạo các chòm sao bay lả tả trong không trung, xoay tròn vài vòng rồi rơi lẹt xẹt xuống nền gạch bám đầy bụi đất.

Căn phòng tầng thượng bỗng chốc im lìm như một bãi tha ma hoang phế.

Bảo đứng chết trân ở góc phòng, hai bàn tay buông thõng dọc theo ống quần. Cậu nhìn chiếc kính thiên văn cũ kỹ đang cúi gập đầu trong góc tối như một kẻ bại trận, nhìn những thùng các-tông chứa đầy những cuốn nhật ký thiên văn viết tay đã mủn mép, rồi nhìn sang Hoàng Thư.

Cô gái lớp mười một vẫn đứng bất động ở vị trí cũ, ngay bên cạnh chiếc bàn gỗ trơ trọi. Ánh hoàng hôn cuối cùng của một ngày tháng Chín đang hấp hối hắt qua khung cửa sổ không có chấn song, dát một vệt sáng màu cam sẫm, rực rỡ nhưng lạnh lẽo và cô quạnh vô cùng lên bờ vai gầy guộc của cô. Thư đứng đó, hai bàn tay siết chặt lấy gấu áo đồng phục đến mức các khớp ngón tay run lên bần bật, đôi mắt thẫn thờ nhìn chằm chằm vào khoảng không trống hoác nơi bóng dáng thầy Phong vừa biến mất.

Trong không gian rộng lớn, ngột ngạt và đầy bụi bặm này, bóng lưng của cô gái nhỏ bé ấy toát lên một nỗi cô đơn sâu hoắm, một sự bất lực đến thắt lòng của một người lính gác đơn độc đang tận mắt nhìn thấy pháo đài cuối cùng của mình sắp sửa bị san phẳng thành bình địa.

Hai tuần.

Năm thành viên chính thức.

Một bản kế hoạch tổ chức sự kiện quan sát thực tế cho toàn trường.

Đó là một tối hậu thư tàn nhẫn, một bài toán dường như hoàn toàn vô nghiệm đối với một tàn tích đã bị lãng quên từ lâu. Giữa một ngôi trường chú trọng thành tích thi cử, nơi học sinh chỉ mải miết vùi đầu vào những lò luyện thi đại học khối A, khối B ngột ngạt, hoặc cuốn theo những trào lưu sôi động đầy hào nhoáng như nhảy hiện đại, bóng rổ, các câu lạc bộ truyền thông với hàng ngàn lượt theo dõi trên mạng xã hội, thì ai sẽ chịu bỏ thời gian leo lên bốn tầng gác xép heo hút này vào mỗi buổi chiều muộn chỉ để nheo mắt nhìn ngắm những chấm sáng xa xôi hàng triệu năm ánh sáng?

Bảo khẽ cựa mình. Cậu bước thêm một bước ngập ngừng về phía Hoàng Thư.

Trong lồng ngực cậu thiếu niên mười sáu tuổi, nỗi xấu hổ vì lời nói dối vụng về ban nãy dường như đã bị một luồng cảm xúc khác lấn át hoàn toàn—một sự đồng cảm sâu sắc, kỳ lạ và nhức nhối đến nghẹt thở. Cậu nhìn thấy ở Hoàng Thư một sự cố chấp đến điên rồ, một sự cố chấp giống hệt như chính bản thân cậu: cố chấp bám víu lấy một khoảng trời đêm xa vời mà người đời cho là viển vông, vô tích sự; cố chấp giữ gìn những giấc mơ thuần khiết nhất trước những thước đo thực dụng, lạnh lùng của cuộc sống thường nhật.

"Chị Thư..." Bảo ngập ngừng cất tiếng, giọng nói khô khốc của cậu khẽ phá vỡ bầu không khí tĩnh mịch như tờ trong căn phòng. "Em... em có thể giúp chị đi tìm người mà. Em học lớp mười mới vào trường, em quen nhiều bạn lắm. Chúng ta... chúng ta vẫn còn hẳn hai tuần cơ mà..."

Hoàng Thư từ từ quay đầu lại.

Dưới ánh hoàng hôn nhập nhoạng, đỏ ối như máu đang lịm dần phía sau dãy núi xa, đôi mắt sau cặp kính cận dày của cô gái lớp mười một nhìn xoáy thẳng vào Bảo với một vẻ hoài nghi sâu sắc, sắc lạnh và chua chát hơn bao giờ hết. Cô nhìn cậu thiếu niên lớp mười với bộ đồng phục xộc xệch, nhìn đôi bàn tay lóng ngóng vừa làm trượt rãnh bánh răng của chiếc kính thiên văn duy nhất trong phòng, rồi cất giọng hỏi thẳng, từng lời rành rọt như cứa vào không gian:

"Tìm người? Em nghĩ cứu một câu lạc bộ sắp chết dễ dàng như gom vài đứa bạn cùng lớp vào chơi một ván cờ vua chắc? Liệu một học sinh lớp mười vừa mới chân ướt chân ráo bước vào trường, đến cái núm chỉnh tiêu cự còn chưa biết vặn thế nào, có thực sự hiểu được cái giá của việc cứu câu lạc bộ này hay không?"